Poranek, koniec maja 2025 roku. Równoległe wejścia funkcjonariuszy, przeszukania, doprowadzenia do prokuratury. W centrum śledztwa – osoby znane w Olsztynie i w regionie. Dziś, po miesiącach kolejnych czynności, sprawa nie tylko nie wygasła, ale rozrosła się do rozmiarów jednego z największych postępowań gospodarczych ostatnich lat.
Śledztwo prowadzone jest przez Prokuratura Okręgowa w Bydgoszczy, a realizowane przez białostocki zarząd Centralne Biuro Śledcze Policji. Obejmuje działalność zorganizowanej grupy przestępczej w latach 2011–2018 na terenie Polski oraz za granicą.
W rozmowie z Gazetą Wyborczą rzeczniczka prokuratury, prok. Agnieszka Adamska-Okońska, poinformowała: „sprawa pozostaje w toku, obejmuje aktualnie 24 podejrzanych”. To oznacza, że od pierwszych zatrzymań liczba osób z zarzutami wzrosła.
Zorganizowana grupa przestępcza, wyłudzenia VAT i pranie pieniędzy – mechanizm działania
Prokuratura opisuje strukturę, która przez lata miała generować fikcyjny obrót gospodarczy i wykorzystywać go do wyłudzeń podatkowych.
„Grupa przestępcza działała w okresie od 2011 r. do 2018 r. w Warszawie, Olsztynie, Tomaszkowie i innych ustalonych miejscach w kraju i za granicą” – przekazuje rzeczniczka.
Zarzuty obejmują m.in.:
- udział i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą,
- fałszowanie dokumentów oraz poświadczanie nieprawdy,
- wyłudzanie podatku VAT,
- przestępstwa skarbowe,
- tzw. pranie brudnych pieniędzy.
Mechanizm miał opierać się na tworzeniu dokumentów potwierdzających transakcje, które w rzeczywistości nie miały miejsca. Na tej podstawie dochodziło do wyłudzeń podatku VAT oraz dalszego transferowania środków między podmiotami w Polsce i za granicą.
„Członkom grupy zarzuca się m.in. fałszowanie i tworzenie fikcyjnych dokumentów dotyczących obrotu towarami i usługami, wyłudzanie podatku VAT oraz ukrywanie przestępczego pochodzenia środków finansowych” – wskazuje prokuratura.
Branża hutnicza, paliwowa, budowlana, transportowa i nieruchomości – sektory wykorzystywane w procederze
Z odpowiedzi przekazanych redakcji wynika, że działalność miała obejmować wiele sektorów gospodarki.
„Do popełniania przestępstw wykorzystane były głównie branża hutnicza, budowlana i transportowa, ale też branża pośrednictwa w handlu nieruchomościami i prawnicza” – informuje prok. Adamska-Okońska. Według nieoficjalnych informacji przedsiębiorstwa prowadzą m.in. bardzo zanani biznesmeni z Olsztyna.
W innym wątku mowa jest również o obrocie wyrobami hutniczymi, paliwami oraz miedzią.
To oznacza, że mechanizm nie dotyczył jednej wąskiej działalności, lecz opierał się na szerokiej sieci podmiotów gospodarczych. W całym śledztwie ustalono ponad 150 polskich i zagranicznych firm. W jednym z wyodrębnionych wątków zaangażowanych było około 30 podmiotów.
200 milionów złotych i 46 milionów wyłudzonego VAT – skala finansowa śledztwa
Najbardziej uderzające są liczby.
„Wyłudzony podatek VAT (…) szacuje się na łączną kwotę 46.637.844,51 zł” – przekazuje prokuratura w odniesieniu do jednego z wątków zakończonych aktem oskarżenia.
Z kolei „ogólną kwotę wypranych pieniędzy szacuje się na ok. 196.715.124,88 zł”.
To kwoty, które stawiają sprawę w zupełnie innym świetle – nie jako lokalny incydent, lecz jako wieloletni, złożony mechanizm finansowy o ogólnopolskim i międzynarodowym zasięgu.
Kierowanie grupą przestępczą – rola lidera i międzynarodowy charakter działalności
Według nieoficjalnych informacji liderem zorganizowanej grupy przestępczej był obywatel Niemiec Andrzej J., który miał wykorzystywać stworzoną sieć polskich i zagranicznych podmiotów gospodarczych oraz osób zwerbowanych i ustanowionych na mocy różnych umów.
Andrzej J. stanął pod zarzutami kierowania grupą przestępczą, ale nie wyklucza się zarzutów dla kolejnej osoby.
Działalność miała obejmować Polskę, Niemcy, Cypr, Szwajcarię i Czechy. Prokuratura potwierdza współpracę z zagranicznymi służbami i organami ścigania.
Zabezpieczenie majątku i brak tymczasowych aresztów
Po zatrzymaniach w maju 2025 roku wobec podejrzanych zastosowano środki wolnościowe.
„Prokuratura nie występowała o tymczasowe aresztowanie; stosowane były środki zapobiegawcze o charakterze wolnościowym w postaci poręczeń majątkowych, zakazu opuszczania kraju oraz dozorów Policji” – przekazuje prokuratura.
Śledczy zabezpieczyli majątek podejrzanych, przede wszystkim nieruchomości.
„Zabezpieczone nieruchomości szacuje się na łączną kwotę ponad 44 mln zł”.
Prokuratura informuje jednocześnie, że nie zabezpieczono środków pieniężnych ani luksusowych aktywów takich jak samochody czy kryptowaluty.
Brak instytucji małego świadka koronnego w śledztwie
W toku postępowania prokuratura nie skorzystała z instytucji tzw. małego świadka koronnego.
„Prokuratura w toku śledztwa nie korzystała z instytucji tzw. małego świadka koronnego” – przekazuje rzeczniczka.
Oznacza to, że żadna z osób objętych postępowaniem nie uzyskała nadzwyczajnego złagodzenia odpowiedzialności w zamian za współpracę z organami ścigania. W praktyce taka instytucja bywa stosowana w sprawach zorganizowanej przestępczości, gdy jeden z uczestników decyduje się na ujawnienie mechanizmu działania grupy oraz wskazanie innych osób.
Przedłużone śledztwo i możliwe wyłączenie wątków do odrębnych postępowań
Postępowanie zostało formalnie przedłużone.
„Z uwagi na bardzo obszerny zakres całego postępowania śledztwo przedłużono (…) do 19 lipca 2026 roku” – informuje rzeczniczka Gazetę Wyborczą.
Prokuratura analizuje również możliwość wyłączenia części materiałów do odrębnych postępowań. „Prokurator przeanalizuje, czy zasadne jest wyłączenie poszczególnych wątków objętych śledztwem”.
To oznacza, że część sprawy może trafić do sądu wcześniej, podczas gdy inne wątki – szczególnie międzynarodowe – będą kontynuowane.
Śledztwo w toku – kolejne przesłuchania i możliwe nowe zatrzymania
Na pytanie dziennikarza Gazety Wyborczej o dalszy rozwój sprawy prokuratura odpowiada ostrożnie. „Planowane są przesłuchania świadków i podejrzanych w stosownym, do biegu sprawy, czasie; w zależności od ustaleń nie wyklucza się kolejnych zatrzymań”.
Postępowanie ma charakter wielowątkowy i – jak podkreśla prokuratura – „cyklicznie rozliczane są kolejne osoby zaangażowane w przestępczą działalność”.
Od pierwszych zatrzymań minęło wiele miesięcy. Liczba podejrzanych wzrosła do 24. Zabezpieczono majątek liczony w dziesiątkach milionów złotych. Szacowana wartość wypranych środków zbliża się do 200 milionów złotych. Śledztwo trwa – i nic nie wskazuje na to, by jego finał miał nastąpić w najbliższych miesiącach.