Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych po olsztyńsku…

Strona głównaWiadomościNarodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych...

1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, upamiętniając bohaterów, którzy walczyli o niepodległość Polski. W Olsztynie pamięć o nich jest szczególnie żywa.

1 marca 1951 roku, w piwnicach budynku gospodarczego na terenie więzienia przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie zamordowani zostali członkowie IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”: prezes Zarządu podpułkownik Łukasz Ciepliński ps. „Pług”, prezes Obszaru Zachodniego major Adam Lazarowicz ps. „Klamra”, prezes Obszaru Południowego porucznik Franciszek Błażej ps. „Tadeusz”, kierownik wydziału politycznego kapitan Józef Rzepka ps. „Znicz”, kierownik wydziału informacyjnego major Mieczysław Kawalec ps. „Psarski”, szef łączności kapitan Józef Batory ps. „Argus” oraz doradca polityczny Zarządu porucznik Karol Chmiel ps. „Zygmunt”. Na pamiątkę tego wydarzenia co roku obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych (nazywanych też Niezłomnymi).

Wskazane wyżej egzekucje siedmiu wyroków śmierci wiązały się z końcem WiN-u – ostatniej organizacji konspiracyjnej, obejmującej swym zasięgiem niemalże całe terytorium Polski. Nie oznaczały jednakże zakończenia walki żołnierzy podziemia niepodległościowego z sowieckim okupantem i komunistycznym zniewoleniem naszej Ojczyzny. Co istotne, epopeja działalności „Żołnierzy Wyklętych” (w latach 1943–1963), która w szczytowym okresie działań zbrojnych przybrała formę antykomunistycznego powstania, wykreowała Bohaterów praktycznie w każdym regionie. Na Warmii, Mazurach i Powiślu takimi postaciami, już legendarnymi, są: major Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka” i jego podkomendni z V Brygady Wileńskiej Armii Krajowej.

Dowódca V Brygady Wileńskiej AK i jego żołnierze – od lewej: ppor. Henryk Wieliczko ps. „Lufa”, por. Marian Pluciński ps. „Mścisław”, mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka”, wachm. Jerzy Lejkowski ps. „Szpagat” i ppor. Zdzisław Badocha ps. „Żelazny” (fot. z archiwum IPN)

Oddział ten, powstały latem 1943 roku na Wileńszczyźnie i początkowo zmuszony toczyć boje zarówno z niemieckim okupantem, wspieranym przez formacje litewskie (m.in. we wsi Worziany), jak i partyzantką sowiecką (np. pod Radziuszami), w 1945 roku odtworzony na Białostocczyźnie, walczył następnie z komunistycznym aparatem bezpieczeństwa m.in. w naszym regionie, na obszarze od ziemi piskiej i szczycieńskiej po okolice Ostródy i Sztumu.

W 1946 roku, na terenie dzisiejszego województwa warmińsko-mazurskiego, szczególną skutecznością wsławiły się szwadrony: podporucznika Henryka Wieliczki ps. „Lufa”, podporucznika Zdzisława Badochy ps. „Żelazny” i wachmistrza Leona Smoleńskiego ps. „Zeus” – należy wspomnieć chociażby starcia z bezpieką pod Czarnym Piecem i Piduniem). Według relacji sam „Łupaszka” bywał w Olsztynie, podobnie jak sanitariuszka i łączniczka Danuta Siedzikówna ps. „Inka” czy wachmistrz Jerzy Lejkowski ps. „Szpagat”. Potem żołnierze V Brygady operowali jeszcze na Pomorzu i Kaszubach, by na koniec (na przełomie 1946 i 1947 roku) powrócić na Podlasie.

Fragmenty olsztyńskiego muralu poświęconego Żołnierzom Wyklętym
przedstawiające m.in. wyłaniającą się z mgły V Brygadę Wileńską AK w marszu
(pierwszy z lewej dowódca – mjr Z. Szendzielarz „Łupaszka”)

Ogólnie ich działalność objęła ogromną część terytorium Polski: od Białegostoku i Olsztyna, poprzez Trójmiasto, do Koszalina. Oddziały dowodzone przez majora Zygmunta Szendzielarza odznaczały się wojskowym duchem i drylem oraz przestrzeganiem wysokich standardów – wszelkie przejawy bandytyzmu, niesubordynacji czy zachowania niewłaściwe (np. w stosunku do kobiet) surowo karano. „Łupaszka” i jego podkomendni mieli pełną świadomość, z jakim przeciwnikiem przyszło im się mierzyć oraz że stawką ich zmagań była wolna Ojczyzna… Niestety, Prezydent Olsztyna i wspierająca go koalicja w Radzie Miasta zdają się traktować obchody dnia 1 marca jak uciążliwą konieczność. Nie okazują przy tym realnego wsparcia dla obywatelskich inicjatyw, mających na celu godne, trwałe upamiętnienie Niezłomnych Żołnierzy Wyklętych. Dodatkowo jednej z głównych ulic naszego miasta, której Wojewoda Warmińsko-Mazurski, na mocy przepisów tzw. ustawy dekomunizacyjnej, nadał nazwę „V Wileńskiej Brygady AK”, przywrócono niedawno pierwotnego „patrona” Wincentego Pstrowskiego – najsłynniejszego polskiego przodownika pracy. Jakby tego było mało, akurat 1 marca 2019 roku w nazewnictwie przystanków (odczytywanym w autobusach i tramwajach) zastąpiono opisany wyżej jeden z najbardziej zasłużonych oddziałów antykomunistycznego podziemia niepodległościowego nazwiskiem postaci-symbolu sowietyzacji naszej Ojczyzny.

Olsztyn w skrócie. Na Twój e-mail.

Wybieramy najważniejsze wiadomości z Olsztyna. Możesz wypisać się w każdej chwili. Polityka prywatności.

Zdaję sobie sprawę z faktu, że musiało to kiedyś nastąpić, ale z tego, co pamiętam, olsztyński Zarząd Dróg, Zieleni i Transportu ma czas na zmiany nazw przystanków komunikacji miejskiej do końca marca, ale nie, należało tego dokonać właśnie w Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Cóż, takie rzeczy tylko w mieście, nad którym wciąż góruje symbol zbrodniczego totalitaryzmu komunistycznego – skrzyżowane sierp i młot… Liczni olsztynianie pamiętają jednakże o Tych dzielnych Żołnierzach – Niezłomnych w walce o wolność, Wyklętych przez komunistów, do końca Wiernych wartościom, które Polskę stanowią oraz nieśmiertelnej triadzie: Bóg, Honor i Ojczyzna – nie tylko w marcu, o czym niech świadczy chociażby mural przy ulicy Synów Pułku.

Autor: Radosław Nojman

prawnik, pasjonat historii i krajoznawstwa, działacz społeczno-polityczny i publicysta,autor cyklu artykułów pt. Miejsca pamięci narodowej w województwie warmińsko-mazurskim

 

Tym żyje Olsztyn

0 komentarzy
Najlepsze
Najnowsze Najstarsze

Badania dla mężczyzn za 29 zł. Specjalna akcja Miejskiego Szpitala w Olsztynie

Panowie, czas na badania. Szpital Miejski w Olsztynie zachęca do zadbania o zdrowie.

VAV Synergy: jak technologie zmieniają proces poszukiwania pracy w Europie i sprawiają, że staje się on bardziej przejrzysty

Jak usługi cyfrowe zmieniają rynek pracy w Europie i dlaczego przejrzyste oferty pracy oraz jasne warunki stają się nowym standardem w rekrutacji.

Nowości w jednej z najbardziej znanych restauracji w Olsztynie. Goście mogą być zaskoczeni

Nowe menu w słynnej olsztyńskiej restauracji. Co trafiło na talerze?

Warmia i Mazury w sieci: jak chronić dane osobowe w codziennym życiu cyfrowym

Warmia i Mazury kojarzą się przede wszystkim z jeziorami, lasami i mniejszymi miejscowościami, ale region ma również coraz bardziej widoczny wymiar cyfrowy.

Jak wybrać sprzęt podwieszany do integracji sensorycznej

Wybór odpowiedniego sprzętu podwieszanego do integracji sensorycznej jest kluczowym elementem wspierania terapii i rozwoju.

Swarzędz zmienia się każdego dnia. Sprawdź, gdzie znaleźć informacje o życiu miasta i gminy

Życie lokalnej społeczności to znacznie więcej niż wydarzenia organizowane w centrum miasta.

Budowa domu pod Olsztynem – działka, formalności i wybór technologii

Budowa domu pod Olsztynem kusi połączeniem dwóch światów.

Mycie okien wodą demineralizowaną. Dlaczego ta metoda daje tak dobre efekty i nie pozostawia smug?

Czyste szyby bez zacieków, smug i konieczności wycierania ich do sucha? Takie efekty można uzyskać dzięki zastosowaniu odpowiednio oczyszczonej wody.

Gdzie kupić ziemię ogrodową? Jeden sposób pozwala uniknąć dźwigania ciężkich worków

Przygotowanie ogrodu do nowego sezonu często wiąże się z koniecznością zakupu dużej ilości podłoża.

Cyprysik w doniczce na święta wygląda jak mała choinka. Uważaj na ten błąd, bo szybko uschnie

Niewielkie drzewko iglaste o regularnym, stożkowatym pokroju może z powodzeniem zastąpić tradycyjną choinkę.

Olsztyńskie kamienice z piecykami gazowymi: o czym pamiętać zimą

Stare mieszkanie w kamienicy ma swój urok: wysokie sufity, grube mury i gazowy piecyk w łazience albo w kuchni.

Jakie znicze bożonarodzeniowe wybrać, żeby przetrwały grudniową pogodę?

Najlepiej postawić na ciężkie, szklane kapliczki o wysokości powyżej 30 centymetrów oraz wkłady olejowe lub LED, które wytrzymają warmińskie mrozy.

Stolik kawowy wcale nie musi być zwyczajny! Oto najciekawsze rozwiązania

Stolik kawowy wcale nie musi być zwyczajny!

Szafki szkolne metalowe – jak wybrać model do szkoły?

Dobre szafki szkolne metalowe są wykonane z ocynkowanej stali malowanej proszkowo, mają drzwi wzmocnione od środka i wentylowany korpus.

Domowa uprawa kiełków zimą: które gatunki wybrać na początek (rzodkiewka, lucerna, fasola mung, soczewica), jak je płukać i przechowywać

Zimą, gdy dostęp do świeżych warzyw z własnego ogródka jest ograniczony, warto pomyśleć o domowej uprawie kiełków.