Port Lotniczy Olsztyn-Mazury wchodzi w 2026 rok z projektem, który stawia go w gronie pionierów – uruchamia system zdalnej wieży AFIS, rozwiązanie dotąd niewdrożone na żadnym lotnisku w Polsce.
Projekt CAWOK i zdalna wieża AFIS na lotnisku w Szymanach
Spółka Warmia i Mazury, zarządzająca Portem Lotniczym Olsztyn-Mazury, kontynuuje w 2026 roku inwestycje ukierunkowane na rozwój infrastruktury lotniskowej i wzmacnianie swojej pozycji na rynku regionalnym. Jednym z kluczowych przedsięwzięć jest projekt CAWOK, którego istotą jest wdrożenie innowacyjnego systemu Zdalnej Wieży Lotniskowej AFIS, określanego również jako Remote AFIS.
Projekt realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021–2027 we współpracy z samorządem województwa. Jego głównym celem jest zapewnienie elastycznego, bezpiecznego i efektywnego kosztowo dostępu do lotniskowej służby informacji powietrznej na małych i średnich lotniskach, które dotąd często musiały wybierać między wysokimi kosztami infrastruktury a ograniczoną dostępnością usług.
Czym jest AFIS i dlaczego różni się od klasycznej kontroli ruchu lotniczego
System Remote AFIS opiera się na połączeniu dwóch elementów: lotniskowej służby informacji powietrznej AFIS oraz koncepcji zdalnej wieży.
AFIS, czyli Aerodrome Flight Information Service, to służba odpowiedzialna za przekazywanie pilotom kluczowych informacji dotyczących bezpieczeństwa operacji. Obejmuje ona dane o ruchu lotniczym, warunkach meteorologicznych, stanie pasa startowego oraz sytuacji operacyjnej na lotnisku. W przeciwieństwie do służby kontroli ruchu lotniczego ATC, AFIS nie wydaje poleceń i nie przejmuje odpowiedzialności za separację statków powietrznych. Ta odpowiedzialność pozostaje po stronie pilota.
To właśnie ten model funkcjonowania sprawia, że AFIS jest szczególnie dobrze dopasowany do potrzeb mniejszych portów lotniczych, gdzie nie ma intensywnego ruchu, ale bezpieczeństwo musi pozostać na najwyższym poziomie.
Jak działa koncepcja zdalnej wieży i dlaczego nie potrzeba już klasycznego budynku
Koncepcja Remote Tower polega na zapewnieniu służb ruchu lotniczego z miejsca zupełnie innego niż fizyczna lokalizacja lotniska. Zamiast tradycyjnej wieży kontrolnej stosuje się zaawansowaną platformę cyfrową, która integruje obraz z systemu kamer, dane meteorologiczne, systemy łączności lotniczej oraz czujniki monitorujące sytuację operacyjną.
Operatorzy pracują przy stanowiskach, które zapewniają im pełną, wirtualną widoczność lotniska i jego otoczenia w czasie rzeczywistym. System odwzorowuje rzeczywiste środowisko operacyjne z dużą precyzją, co pozwala na bezpieczne prowadzenie służby informacyjnej nawet bez fizycznej obecności personelu na miejscu.
Pierwsze takie rozwiązanie w Polsce i pilotaż w Porcie Lotniczym Olsztyn-Mazury
Projekt Remote AFIS realizowany w Szymanach będzie pierwszym tego typu rozwiązaniem wdrożonym w Polsce, dedykowanym przede wszystkim małym i średnim portom lotniczym. Lotnisko Olsztyn-Mazury zostało wybrane jako miejsce pilotażowego uruchomienia systemu, a w kolejnych etapach rozwiązanie ma być oferowane innym regionalnym lotniskom – nie tylko w kraju, ale również za granicą.
Istotnym elementem projektu jest stworzenie jednej bazowej lokalizacji operacyjnej Remote AFIS na terenie Portu Lotniczego Olsztyn-Mazury, z której możliwe będzie świadczenie usług dla wielu lotnisk jednocześnie. To rozwiązanie, które może znacząco zmienić ekonomię funkcjonowania mniejszych portów.
Bezpieczeństwo, koszty i ekologia jako trzy filary nowego systemu
System Remote AFIS został zaprojektowany jako rozwiązanie bezpieczne, ekonomiczne i przyjazne środowisku. W zakresie bezpieczeństwa zastosowano sieć nowoczesnych kamer obrotowych, również działających w podczerwieni, które monitorują całe pole wzlotów nawet w trudnych warunkach pogodowych. System może jednocześnie pełnić funkcję wsparcia dla ochrony lotniska.
Od strony kosztowej rozwiązanie eliminuje konieczność utrzymywania klasycznej wieży kontroli lotów wraz z jej infrastrukturą techniczną, kosztami personelu oraz certyfikacji. Jeden ośrodek operacyjny może obsługiwać wiele lokalizacji, co znacząco obniża koszty funkcjonowania.
Projekt posiada także wymiar ekologiczny. System kamer zasilany jest energią z odnawialnych źródeł, a ograniczenie infrastruktury budowlanej i operacyjnej przekłada się na realne zmniejszenie emisji CO2 w porównaniu z tradycyjnym modelem.
Harmonogram realizacji projektu i wybór wykonawcy systemu Remote AFIS
Postępowanie przetargowe dotyczące realizacji zadania instalacji i uruchomienia zdalnej wieży AFIS w Porcie Lotniczym Olsztyn-Mazury ogłoszono 8 października 2025 roku. Oferty zostały otwarte 12 listopada 2025 roku, a wykonawcą projektu została firma SAVICON Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.
Projekt realizowany jest we współpracy z partnerami technologicznymi oraz specjalistami branżowymi, którzy odpowiadają zarówno za stronę inżynieryjną, jak i operacyjną całego systemu.
Lotnisko w Szymanach jako potencjalne centrum nowej technologii dla całego kraju
Z perspektywy regionu projekt CAWOK ma znaczenie znacznie szersze niż tylko modernizacja jednego lotniska. Wdrożenie Remote AFIS może uczynić Port Lotniczy Olsztyn-Mazury jednym z pionierów cyfrowej transformacji sektora lotniskowego w Polsce.
Jeżeli pilotaż zakończy się sukcesem, Szymany mogą stać się centrum operacyjnym nowej generacji usług lotniskowych, z którego będą korzystać kolejne regionalne porty. To scenariusz, który jeszcze kilka lat temu brzmiał jak branżowa ciekawostka, a dziś zaczyna przybierać bardzo realny kształt.
źródło: Port Lotniczy Olsztyn-Mazury