Według najnowszych danych NFZ w kolejkach do olsztyńskich poradni specjalistycznych było ponad 65 tys. oczekujących. W części z nich terminy liczone są nie w tygodniach, ale w miesiącach, a do neurochirurga w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym średni czas oczekiwania pacjenta stabilnego przekroczył rok. Dyrekcja WSS mówi o granicy możliwości, mimo że szpital przyjmuje coraz więcej chorych.
O problemie głośno zrobiło się podczas posiedzenia komisji ochrony zdrowia sejmiku województwa. Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego Irena Kierzkowska mówiła wtedy o rosnącej liczbie pacjentów oczekujących na pomoc w poradniach i coraz bardziej odległych terminach. Jednocześnie zastrzegała, że sytuacji WSS nie można automatycznie przenosić na całą opiekę specjalistyczną w regionie, bo pacjenci mają do wyboru także inne placówki. Nie zmienia to faktu, że możliwości samego szpitala wojewódzkiego są coraz bardziej napięte. – To jest szczyt możliwości szpitala wojewódzkiego i poradni specjalistycznych – mówiła Irena Kierzkowska. Szczególnie mocno obciążone są poradnie, do których pacjenci chcą dostać się właśnie w dużych ośrodkach. – Mam świetnych specjalistów i pacjenci chcą się leczyć na przykład u naszych neurochirurgów – tłumaczyła dyrektorka.
Więcej pacjentów, a kolejka nie znika
Dane przekazane nam przez Wojewódzki Szpital Specjalistyczny pokazują, że szpital z roku na rok przyjmuje w poradniach więcej pacjentów. W 2023 roku było ich niespełna 146 tys., rok później prawie 160 tys., a w 2025 roku już ponad 164 tys. Według zestawienia WSS między 2024 a 2025 rokiem liczba przyjętych pacjentów wzrosła o ponad 4,5 tys. Mimo tego w niektórych poradniach liczba oczekujących nadal rośnie. To właśnie ten paradoks najmocniej wybrzmiewa w całej sprawie: szpital przyjmuje coraz więcej pacjentów, a mimo tego w części poradni kolejki wciąż się nie rozładowują.
Najbardziej jaskrawym przykładem jest neurochirurgia w WSS. Pod koniec 2024 roku na przyjęcie w przypadku stabilnym czekało tam 889 pacjentów, a średni czas oczekiwania wynosił 216 dni. W lipcu tego roku pacjentów stabilnych oczekujących na wizytę było już ponad 1100, a średni czas wzrósł do 379 dni. To więcej niż rok. Według danych publikowanych przez NFZ 10 września prognozowany czas oczekiwania w neurochirurgii WSS wynosił siedem miesięcy nawet dla przypadku pilnego.
Irena Kierzkowska podczas komisji zwracała uwagę, że samo oznaczenie skierowania jako pilnego nie zawsze odpowiada rzeczywistemu stanowi chorego. – Mamy tu dużo takich nadużyć. Pilny jest niekoniecznie pilny – mówiła. Kierzkowska zaznaczała jednak, że takie skierowania są weryfikowane przez specjalistów, którzy oceniają stan pacjenta i kwalifikują go do odpowiedniej kategorii.
Ponad 65 tysięcy oczekujących
Problem nie kończy się jednak na Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym. Z danych Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wynika, że w lipcu 2026 roku NFZ wykazywał w olsztyńskiej ambulatoryjnej opiece specjalistycznej 65 350 oczekujących. Pod koniec 2025 roku liczba oczekujących wynosiła 60 159. Jednocześnie średni czas oczekiwania dla całego miasta wynosił 59 dni, wobec 57 dni na koniec 2023 roku.
Ta średnia mocno spłaszcza jednak rzeczywistość. W zależności od poradni ten sam rodzaj konsultacji może oznaczać różnicę kilku miesięcy oczekiwania. W neurologii średni czas dla pacjenta stabilnego wynosił w lipcu od 16 do 213 dni. W endokrynologii od 81 do 256 dni. Różnica jest widoczna także między dużymi szpitalami. Na neurochirurgię w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym pacjent stabilny czekał średnio 232 dni, podczas gdy w WSS 379 dni. Adres poradni może więc mieć ogromne znaczenie dla tego, jak szybko pacjent znajdzie się przed drzwiami specjalisty.
NFZ wskazuje, że część tych różnic wynika z decyzji samych pacjentów. – Pacjenci najchętniej wybierają duże, renomowane ośrodki – wyjaśnia Magdalena Mil, rzeczniczka Warmińsko-Mazurskiego OW NFZ. Jak dodaje, część chorych świadomie wybiera też dłuższą kolejkę, żeby leczyć się u konkretnego lekarza. Fundusz wskazuje również, że skutkiem braków kadrowych może być między innymi praca poradni trzy zamiast pięciu dni w tygodniu. Do tego dochodzi coraz większa liczba skierowań do specjalistów.
NFZ zwraca również uwagę na starzenie się społeczeństwa i coraz większą liczbę osób z kilkoma chorobami przewlekłymi jednocześnie. Coraz więcej pacjentów cierpi na cukrzycę, choroby układu krążenia i nowotwory, a rosnąca grupa seniorów wymaga jednocześnie opieki wielu specjalistów. Do problemu dokładają się też niewykorzystane terminy. Według NFZ w ubiegłym roku w całym województwie pacjenci nie odwołali ponad 50 tys. wizyt. Każdy taki termin oznaczał miejsce, z którego mógł skorzystać ktoś inny.
Szpital wskazuje na NFZ, Fundusz na kadry i organizację
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny podkreśla, że nie wszystkie narzędzia potrzebne do skracania kolejek znajdują się w jego rękach. – Za zapewnienie dostępności pacjentów do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w wymiarze systemowym odpowiada Narodowy Fundusz Zdrowia jako płatnik świadczeń. Realizator, czyli WSS, odpowiada za prawidłowe udzielanie świadczeń w zakresie i na warunkach określonych zawartą z NFZ umową – wyjaśnia Marta Gołąb-Kocięcka, rzeczniczka WSS. Szpital zwraca uwagę, że nie ma wpływu na poziom finansowania, wysokość kontraktu ani zakres świadczeń zakontraktowanych przez płatnika.
NFZ odpowiada jednak, że wartość kontraktów ambulatoryjnej opieki specjalistycznej podmiotów z siedzibą w Olsztynie wzrosła od początku roku o 14,5 mln zł. Fundusz wskazuje jednocześnie, że na czas oczekiwania wpływa wiele czynników wykraczających poza samo finansowanie. W części specjalizacji barierą pozostają braki kadrowe, a znaczenie mają również organizacja pracy poradni i nierównomierne zainteresowanie poszczególnymi placówkami. Według Funduszu na długość kolejek wpływają więc nie tylko pieniądze, lecz także dostępność lekarzy i wybory samych pacjentów.
Gdy kolejka prowadzi na SOR
Najbardziej niepokojący wątek pojawił się jednak poza samymi poradniami. Irena Kierzkowska mówiła podczas komisji, że niektórzy pacjenci, którzy otrzymują odległy termin wizyty, bywają instruowani, aby zgłosili się po godz. 16 na Szpitalny Oddział Ratunkowy.
W takich sytuacjach SOR, który jest przeznaczony dla osób w stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, może stawać się dla części chorych próbą szybszego dostania się do diagnostyki. NFZ potwierdził nam, że zna ten problem właśnie od dyrekcji Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego. Fundusz nie pozostawia przy tym wątpliwości, jak ocenia takie praktyki. – Kierowanie pacjentów na Szpitalny Oddział Ratunkowy wyłącznie w celu przyspieszenia procedur diagnostycznych lub terapeutycznych jest niezgodne z przeznaczeniem tego oddziału – podkreśla Magdalena Mil. Jak dodaje rzeczniczka NFZ, odsyłanie w takich okolicznościach pacjentów przez placówki medyczne jest „rażącym naruszeniem procedur”, a po skardze pacjenta Fundusz może wszcząć kontrolę.
Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent zgłaszający się na SOR bez nagłego zagrożenia zdrowia lub życia trafił tam z powodu kolejki do specjalisty. Sam NFZ zastrzega, że obciążenia SOR nie można sprowadzać wyłącznie do problemów z dostępem do specjalistów. Opinia Ireny Kierzkowskiej pokazuje jednak, że w konkretnych przypadkach oba problemy mogą się na siebie nakładać.
Szpital przyjmuje coraz więcej pacjentów, wartość kontraktów na opiekę specjalistyczną rośnie, a mimo tego w części specjalizacji kolejka nadal przesuwa się coraz dalej. W neurochirurgii WSS przeciętny pacjent stabilny czeka już ponad rok. Jednocześnie dane z innych olsztyńskich placówek pokazują, że długość kolejki zależy również od tego, którą poradnię wybierze pacjent. Samo przyjmowanie coraz większej liczby pacjentów w najbardziej obciążonych miejscach nie rozwiązuje więc całego problemu.