Podstawową wykładnią przepisów prawa, która reguluje odpowiedzialność za wypadki to kodeks karny i cywilny. W przypadku zdarzeń, w których poszkodowany poniósł obrażenia ciała powyżej 7 dni lub do wypadku doszło wskutek przestępstwa (spożycie alkoholu lub środków odurzających czy kradzież pojazdu) mamy do czynienia z odpowiedzialnością karną, jeśli jednak mamy na myśli szkody materialne i osobowe – odpowiedzialność sprawcy zdarzenia opiera się na kodeksie cywilnym.
Podstawy wypłaty odszkodowania
Ubiegając się o wypłatę odszkodowania, należy wiedzieć, jakie przepisy regulują zakres odpowiedzialności Ubezpieczyciela i sprawcy wypadku, aby prawidłowo uargumentować swoje roszczenia.
Podstawową wykładnią przepisów prawa, która reguluje odpowiedzialność za wypadki to kodeks karny i cywilny. W przypadku zdarzeń, w których poszkodowany poniósł obrażenia ciała powyżej 7 dni lub do wypadku doszło wskutek przestępstwa (spożycie alkoholu lub środków odurzających czy kradzież pojazdu) mamy do czynienia z odpowiedzialnością karną, jeśli jednak mamy na myśli szkody materialne i osobowe – odpowiedzialność sprawcy zdarzenia opiera się na kodeksie cywilnym.
Przede wszystkim, jeśli do wypadku doszło w związku z ruchem pojazdu, odszkodowanie będzie możliwe do uzyskania z polisy odpowiedzialności cywilnej pojazdu sprawcy. Najważniejsze kwestie będzie w tym zakresie regulować Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Odpowiedzialność osobistą za szkody wyrządzone przez nas samych lub naszych najbliższych (np. dzieci) uwzględnić można z roszczenia polisy OC w życiu prywatnym. Jeśli prowadzimy gospodarstwo rolne i wyrządzimy komuś szkodę w związku z działalnością rolniczą – wypłata odszkodowania będzie możliwa z obowiązkowej polisy OC rolnego.
W przypadku ubezpieczeń dobrowolnych – NNW lub polis ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia pracowniczego lub ubezpieczeń podróżnych – nadrzędną funkcję pełni umowa ubezpieczenia, która reguluje zakres ubezpieczenia oraz warunki wypłaty i wysokości świadczeń. Warto więc przed zgłoszeniem roszczeń zapoznać się z OWU czyli Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia i treścią samej polisy.
Kto wypłaca odszkodowanie po wypadku?
W przypadku posiadania ochrony ubezpieczeniowej przez sprawcę zdarzenia nie ponosi on odpowiedzialności z własnego majątku, lecz odszkodowanie wypłaca za niego Ubezpieczyciel.
Także w przypadku szkód osobistych, jeśli posiadamy polisę OC w życiu prywatnym – Ubezpieczyciel pokrywa szkody i straty osobie, której wyrządziliśmy krzywdę z tej właśnie polisy.
Należy pamiętać, że nie ma możliwości uzyskania odszkodowania od Ubezpieczyciela sprawcy i od niego osobiście – jeśli sprawca jest ubezpieczony tylko Towarzystwo Ubezpieczeń zobowiązane jest do pokrycia wszelkich szkód.
W przypadku, gdy sprawca zdarzenia prowadził pojazd pod wpływem alkoholu, wyrządził szkodę umyślnie, zbiegł z miejsca zdarzenia lub nie posiadał uprawnień do prowadzenia pojazdu – odszkodowanie wypłaca jego Ubezpieczyciel, ale ma prawo żądać zwrotu wypłaconych świadczeń stosując tzw. regres wobec sprawcy.
Jeśli sprawca wypadku lub zdarzenia szkodowego nie posiada polisy ubezpieczenia obowiązkowego OC pojazdu, odszkodowanie wypłacane jest przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, który również zwraca się następnie do sprawcy o zwrot wypłaconych świadczeń. Sprawca, który zbiegł z miejsca zdarzenia i nie został ustalony także obciąża wypłatą UFG.
Za szkody osobowe i materialne wyrządzone przez sprawcę, który nie posiada ubezpieczenia OC lub go nie wykupił tam, gdzie ubezpieczenie nie jest obowiązkowe (np. działalności gospodarczej)– odpowiada on z majątku osobistego. Aby uzyskać odszkodowanie od takiej osoby, konieczne jest jednak wezwanie do zapłaty, a w przypadku odmowy wypłaty polubownie – skierowanie roszczeń na drogę postępowania sądowego.
Roszczenia po wypadku – osobowe i finansowe
Istnieją dwa podstawowe typy roszczeń odszkodowawczych – osobowe oraz finansowe. Pierwsze dotyczą szkód pozamaterialnych, drugie – materialnych strat w majątku poszkodowanego.
Przede wszystkim za wszelkie szkody związane z obrażeniami ciała i uszczerbkiem na zdrowiu, można dochodzić zadośćuczynienia, które powinno zrekompensować doznany ból i cierpienia, także te psychiczne, po wypadku.
Dodatkowo Ubezpieczyciel powinien również zwrócić wszelkie koszty związane z wypadkiem, jakie poszkodowany poniósł – zwrot kosztów leczenia, dojazdów, rehabilitacji, leków, sprzętu ortopedycznego, opieki czy zabiegów medycznych (odszkodowanie).
Poszkodowany ma prawo także do refundacji utraconych, na skutek niedyspozycji powypadkowej, dochodów, uzyskania renty wyrównawczej lub na zwiększone potrzeby.
Bliscy zmarłego w wypadku ubiegają się o zadośćuczynienie po jego śmierci, poza tym mogą uzyskać także stosowne odszkodowanie, gdy pogorszyła im się sytuacja materialna oraz zwrot kosztów pochówku i pomnika. W przypadku małoletnich dzieci mają one prawo żądać od Ubezpieczyciela sprawcy renty alimentacyjnej.
Wysokość odszkodowania
Wysokość odszkodowania, o jakie może się ubiegać osoba poszkodowana, uzależniona jest od wielu czynników. Przede wszystkim zakresu odniesionych obrażeń, stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu oraz wielkości szkody materialnej i majątkowej. Na wysokość wypłaty ma także wpływ wiek, płeć, zakres ograniczeń społecznych i osobistych po wypadku, a także niemożność uczestnictwa w życiu rodzinnym.
Zadośćuczynienie jest oceniane przez Ubezpieczyciela biorąc pod uwagę uszczerbek na zdrowiu fizycznym i psychicznym, ból, cierpienie oraz długotrwałość procesu leczenia. Jego wysokość oscyluje w granicach 500zł – 1500zł za każdy 1% orzeczonego uszczerbku (w zależności od czynników pobocznych).
Pokrycie szkód materialnych wymaga ich udokumentowania i wykazania. Ubezpieczyciel ma jednak możliwość weryfikacji roszczeń uwzględniając zasadę miarkowania i współżycia społecznego. Poszkodowany ma bowiem otrzymać wyrównanie strat, a nie wzbogacić się na szkodzie.
Różnica między odszkodowaniem a zadośćuczynieniem
Rekompensatę pieniężną otrzymaną na pokrycie strat i krzywd doznanych w wypadku przyjęło się nazywać odszkodowaniem. Jednakże odszkodowanie to roszczenie, którego zadaniem jest pokrycie strat materialnych (finansowych), zaś zadośćuczynienia niematerialnych – czyli osobowych.
Szczegółowe informacje dotyczące zadośćuczynienia znajdziesz tutaj.