Za każdym tytułem profesorskim stoi długa historia pracy, wyborów i często także przypadków, które zmieniają życiowy kierunek. W przypadku Jarosława Rubachy ta droga zaczęła się od fascynacji historią, a doprowadziła do badań, które dziś są doceniane nie tylko w Polsce.
Tytuł profesora nadany oficjalnie w Pałacu Prezydenckim
Jarosław Rubacha z Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych w dyscyplinie historia. Oficjalne wręczenie aktu nadania odbyło się 7 stycznia 2026 roku w Pałacu Prezydenckim. To jedno z najważniejszych wyróżnień w karierze naukowej.
Zainteresowanie historią zaczęło się już podczas studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim
Swoją drogę naukową profesor Rubacha rozpoczął na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Już wtedy wiedział, że chce zajmować się historią. Początkowo interesowało go średniowiecze, zwłaszcza krucjaty i zakony rycerskie. Z czasem jego uwaga przeniosła się na historię XIX wieku i region Bałkanów.
Podczas wyboru seminarium magisterskiego trafił pod opiekę prof. Antoniego Cetnarowicza, znawcy tematyki bałkańskiej. To wtedy pojawiła się propozycja, by prace dyplomowe dotyczyły Bałkanów. Profesor Rubacha zdecydował się na temat związany z udziałem Bułgarii w wojnach bałkańskich. Musiał samodzielnie szukać źródeł, także w zagranicznych bibliotekach, między innymi w Wiedniu. Tak powstała jego praca magisterska poświęcona historii Bułgarii.
Doktorat i kolejne badania poświęcone historii Bułgarii i Bałkanów
Po studiach nie porzucił wybranego kierunku. Przeciwnie – uznał, że temat jest w Polsce mało opisany i warto go rozwijać. Jego rozprawa doktorska dotyczyła polityki zagranicznej Bułgarii na przełomie XIX i XX wieku. Od tego momentu historia Bałkanów stała się jego głównym obszarem badań.
Zainteresowanie Bułgarią nie było tylko akademickie. Już jako nastolatek profesor Rubacha kilkukrotnie odwiedzał ten kraj, gdy jego ojciec pracował tam przy projektach przemysłowych. Kontakty z inną kulturą, językiem i krajem zrobiły na nim duże wrażenie. Z czasem te doświadczenia przerodziły się w trwałą pasję naukową.
Praca na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim i łączenie historii z medioznawstwem
Od 2005 roku Jarosław Rubacha pracuje na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Związał się z Instytutem Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Musiał połączyć dwa światy: historię i badania nad mediami. Efektem tych działań była między innymi jego praca habilitacyjna poświęcona temu, jak prasa opisywała przemiany społeczne i polityczne w Bułgarii na przełomie XIX i XX wieku.
Prasa jako źródło historyczne i wieloletnie badania nad wiarygodnością przekazów
Profesor Rubacha od lat bada, czy prasa może być wiarygodnym źródłem historycznym. Na podstawie swoich analiz doszedł do wniosku, że wiele europejskich gazet z początku XX wieku rzetelnie relacjonowało wydarzenia polityczne i konflikty zbrojne. Efektem tych badań są liczne publikacje naukowe oraz obszerne monografie poświęcone wojnom bałkańskim i udziałowi Bułgarii w I wojnie światowej.
Prestiżowa nagroda naukowa za książkę o wojnach bałkańskich
W 2024 roku profesor Rubacha otrzymał główną nagrodę w konkursie imienia prof. Jerzego Skowronka za książkę poświęconą wojnom bałkańskim. To jedno z ważniejszych wyróżnień w środowisku historyków. Wcześniej jego prace były już kilkukrotnie nominowane i nagradzane.
Tytuł profesora to nie koniec pracy, lecz początek kolejnych projektów
Tytuł profesora uznawany jest za zwieńczenie kariery naukowej, Jarosław Rubacha nie zamierza zwalniać tempa. Planuje kolejne publikacje, w tym książki przygotowywane we współpracy z naukowcami z Bułgarii. W przygotowaniu są także nowe projekty badawcze dotyczące relacji międzynarodowych w Europie na początku XX wieku.
Poza pracą naukową profesor Rubacha chętnie podróżuje. Wraz z żoną odwiedza różne kraje Europy, a czasem także Azji i Afryki. Szczególne miejsce zajmuje jednak Bułgaria, do której wraca niemal co roku. To tam doskonali znajomość języka i utrzymuje kontakty z przyjaciółmi, a jednocześnie pogłębia swoją wiedzę o kraju, który od lat jest jego naukową inspiracją.
źródło: UWM