Śmierć bliskiej osoby była dopiero początkiem dramatu. Rodzina przez wiele godzin próbowała uzyskać pomoc w dopełnieniu formalności, bez których nie można było rozpocząć przygotowań do pochówku. Sprawa wywołała pytania o obowiązki lekarzy i funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. Redakcja TKO.pl zwróciła się o stanowisko do Rzecznika Praw Pacjenta. Odpowiedź wskazuje na istotny problem, z którym mogą zetknąć się również inne rodziny.
Śmierć mieszkańca Olsztyna. Rodzina przez wiele godzin szukała lekarza
Dramatyczne wydarzenia rozegrały się w niedzielę, 16 listopada, w jednym z mieszkań w Olsztynie. Zmarł mężczyzna, który wcześniej zmagał się z chorobą nowotworową. Jego bliscy, oprócz bólu związanego ze stratą, musieli zmierzyć się z problemem, którego w takich okolicznościach trudno się spodziewać.
Jak opisywaliśmy wcześniej na łamach TKO.pl, mężczyzna przed śmiercią trafił do szpitala z powodu krwotoku. Po opanowaniu krwawienia został odwieziony do domu. Następnego dnia rano zmarł.
Na miejsce wezwano zespół ratownictwa medycznego. Według relacji przekazanej naszej redakcji ratownicy odstąpili od czynności. Problem pojawił się jednak przy formalnym stwierdzeniu zgonu i wystawieniu karty zgonu.
Zobacz również:
Rodzina przez wiele godzin próbowała znaleźć lekarza, który mógłby przyjechać i wystawić niezbędny dokument. Kolejne próby uzyskania pomocy nie przynosiły oczekiwanego rezultatu. Bliscy zmarłego pozostali w mieszkaniu z ciałem mężczyzny, nie wiedząc, do kogo powinni się zwrócić, aby zakończyć tę sytuację. Dopiero po kilku godzinach udało się znaleźć lekarza.
Rzecznik Praw Pacjenta odpowiada na pytania TKO.pl
W związku z opisaną sytuacją redakcja TKO.pl skierowała pytania do Biura Rzecznika Praw Pacjenta. Chcieliśmy ustalić, czy wielogodzinne oczekiwanie na lekarza może świadczyć o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia, kto powinien pomóc rodzinie oraz czy bliscy zmarłego mogą zostać zmuszeni do opłacenia prywatnej wizyty.
Odpowiedź Rzecznika wskazuje, że podobne sytuacje mogą budzić uzasadnione pytania o organizację obowiązków związanych ze stwierdzaniem zgonów.
– Sytuacja taka może budzić wątpliwości co do prawidłowej organizacji realizacji tych obowiązków. Każdy taki przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy – przekazało naszej redakcji Biuro Rzecznika Praw Pacjenta.
Oznacza to, że sam fakt wielogodzinnego oczekiwania nie przesądza jeszcze o naruszeniu przepisów. Może jednak stanowić podstawę do dokładnego wyjaśnienia, dlaczego rodzina nie była w stanie uzyskać niezbędnej pomocy.
Kto powinien wystawić kartę zgonu? Rzecznik wyjaśnia przepisy
Jednym z najważniejszych pytań jest to, kto odpowiada za stwierdzenie zgonu i wystawienie karty zgonu, gdy śmierć następuje w mieszkaniu.
Jak wyjaśnia Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, zgodnie z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych zgon i jego przyczyna są ustalane przez lekarza leczącego chorego w ostatniej chorobie albo przez kierownika zespołu ratownictwa medycznego, jeżeli zgon nastąpił w trakcie akcji medycznej.
Dodatkowo rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej wskazuje, że obowiązek wystawienia karty zgonu spoczywa na lekarzu, który jako ostatni udzielał choremu świadczeń leczniczych w okresie 30 dni poprzedzających śmierć.
Przepisy przewidują również rozwiązanie na wypadek, gdy nie ma możliwości stwierdzenia zgonu przez właściwego lekarza. W takiej sytuacji zgon i jego przyczyna powinny zostać ustalone na podstawie oględzin przeprowadzonych przez lekarza, a jeżeli nie jest to możliwe – przez inną osobę wyznaczoną przez właściwego starostę. To właśnie organizacja realizacji tych obowiązków budzi pytania w kontekście wydarzeń w Olsztynie.
Czy rodzina musi zapłacić za lekarza? Rzecznik odpowiada jednoznacznie
W odpowiedzi przekazanej TKO.pl szczególnie istotne jest stanowisko dotyczące ewentualnych kosztów prywatnej wizyty lekarskiej. Rzecznik Praw Pacjenta podkreśla, że obowiązujące przepisy nie pozwalają przerzucać na rodzinę kosztów oględzin zwłok oraz wystawienia karty zgonu.
– Obowiązujące przepisy wprost wskazują, że koszty oględzin zwłok oraz wystawienia karty zgonu nie mogą obciążać rodziny zmarłego – informuje Biuro Rzecznika Praw Pacjenta.
Co więcej, rodzina nie powinna być pozostawiona w sytuacji, w której jedyną możliwością uzyskania dokumentu jest samodzielne zorganizowanie i opłacenie prywatnej wizyty lekarskiej.
To ważna informacja dla osób, które po śmierci bliskiego napotykają trudności z uzyskaniem karty zgonu. Z odpowiedzi Rzecznika wynika, że brak dostępnego lekarza nie powinien oznaczać konieczności ponoszenia przez rodzinę dodatkowych wydatków.
Przepisy mają ponad 60 lat. Od dawna mówi się o koronerach
Sprawa z Olsztyna zwraca uwagę również na szerszy problem związany z organizacją stwierdzania zgonów w Polsce. Biuro Rzecznika Praw Pacjenta przypomina, że zasady te regulują przepisy ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 roku oraz rozporządzenia z 1961 roku. Są to regulacje powstałe ponad sześć dekad temu.
Jak zaznacza Rzecznik, od kilku lat prowadzone są prace nad nowymi rozwiązaniami, które przewidują wprowadzenie instytucji koronera lub lekarza urzędowego do spraw zgonów.
Taka funkcja miałaby służyć uporządkowaniu procedur związanych ze stwierdzaniem śmierci. Samo prowadzenie prac nad zmianami nie oznacza jednak, że nowe rozwiązania już obowiązują.
Rodzina może złożyć skargę. Czy Rzecznik podejmie interwencję?
Zapytaliśmy również, jakie możliwości mają bliscy osoby zmarłej, którzy uważają, że nie otrzymali niezbędnej pomocy. Biuro Rzecznika Praw Pacjenta wskazało, że mogą oni skierować skargę do podmiotu leczniczego lub zgłosić sprawę do właściwego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia.
Nie oznacza to jednak, że Rzecznik automatycznie podejmie interwencję w każdej podobnej sytuacji. – Ocena możliwości podjęcia działań przez Rzecznika wymaga jednak uprzedniego zapoznania się ze szczegółowymi okolicznościami sprawy – przekazało biuro prasowe.
Rzecznik zaznacza, że problemy związane z uzyskaniem karty zgonu dotyczą przede wszystkim organizacji systemu ochrony zdrowia, obowiązków lekarzy oraz praw przysługujących rodzinie osoby zmarłej. Na podstawie otrzymanej odpowiedzi nie można zatem stwierdzić, że Rzecznik wszczął już postępowanie dotyczące wydarzeń w Olsztynie.
Dramat w Olsztynie ujawnił problem, który może dotknąć inne rodziny
Historia z Olsztyna pokazuje, jak trudna może stać się sytuacja bliskich, gdy po śmierci członka rodziny nie udaje się sprawnie dopełnić podstawowych formalności.
W takich chwilach rodzina powinna mieć możliwość uzyskania jasnej informacji, kto odpowiada za stwierdzenie zgonu i wystawienie wymaganych dokumentów.
Stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta nie rozstrzyga, czy w opisanej sprawie doszło do zaniedbań. Potwierdza jednak, że wielogodzinne trudności mogą budzić wątpliwości dotyczące organizacji systemu, a koszty wymaganych oględzin i wystawienia karty zgonu nie powinny spadać na bliskich. Pozostaje pytanie, dlaczego w opisanej sytuacji rodzina przez tak długi czas nie mogła uzyskać skutecznej pomocy.