W polskiej nauce rozpoczął się nowy etap. Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej ogłosiła start programu TOP200 im. Weigla – projektu, który ma ściągnąć do kraju wybitnych badaczy z najlepszych uczelni globu. To inicjatywa przygotowana z rozmachem, wspierana przez najważniejsze instytucje naukowe i zaprojektowana tak, by realnie wzmocnić potencjał polskich ośrodków badawczych.
Inauguracja programu TOP200 im. Weigla
Podczas inauguracji minister nauki Marcin Kulasek podkreślił znaczenie umiędzynarodowienia polskich badań, mówiąc: „Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego konsekwentnie wspiera rozwój i umiędzynarodowienie polskiej nauki. Dlatego tak bardzo cieszą takie momenty jak dzisiejsza inauguracja nowego programu NAWA TOP200”. W podobnym tonie wypowiadała się przedstawicielka MSZ Henryka Mościcka-Dendys, zwracając uwagę na specjalne ścieżki wizowe przygotowane właśnie dla badaczy i uczestników międzynarodowych projektów.
Program zaprezentowano jako narzędzie umożliwiające polskim instytucjom konkurowanie o naukowców z uczelni znajdujących się w pierwszej dwusetce światowych rankingów. Badacze będą mogli przyjechać do Polski na okres od dwóch do czterech lat, tworzyć własne zespoły projektowe i prowadzić badania o strategicznym znaczeniu. Dyrektor NAWA, dr Wojciech Karczewski, zaznaczył, że „program TOP200 im. Weigla to nasza zdecydowana odpowiedź na globalną rywalizację o talenty”, zachęcając światowych uczonych do budowania karier właśnie w Polsce.
Jak działa program TOP200 i kto może z niego skorzystać
Projekt składa się z dwóch ścieżek: Junior Fellow oraz Senior Fellow, co pozwala dopasować wsparcie do różnych etapów kariery naukowej. O udział mogą ubiegać się osoby nieposiadające polskiego obywatelstwa, które zdobyły doświadczenie naukowe w ośrodkach zajmujących miejsca w pierwszej dwusetce rankingów ARWU, QS lub THE. To właśnie z tych środowisk NAWA chce rekrutować przyszłych liderów zespołów badawczych.
Program przewiduje finansowanie wynagrodzeń dla kierownika projektu, członków grupy badawczej oraz tzw. osoby zapraszającej, która wspiera naukowca w integracji z zespołem w instytucji goszczącej. Dodatkowo badacze mogą ubiegać się o uzupełniające środki z komponentów NCN i NCBR, przeznaczonych odpowiednio na badania podstawowe oraz prace o charakterze aplikacyjnym. Całość tworzy kompleksowy system, który ma zapewnić naukowcom swobodę prowadzenia badań od koncepcji aż po wdrożenia.
Wspólne działania instytucji i strategiczne znaczenie programu dla Polski
TOP200 im. Weigla powstał dzięki współpracy NAWA, Narodowego Centrum Nauki i Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Budżet programu to 17 mln zł ze środków krajowych. Wsparcie obejmuje szeroki zakres działań – od finansowania projektów po rozwój zespołów badawczych i budowanie międzynarodowych partnerstw. Rektor Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Alojzy Nowak, określił projekt jako „inwestycję w polską naukę”, szczególnie istotną dla rozwoju współpracy i badań prowadzonych na głównych uczelniach w kraju.
Program wpisuje się w długofalową strategię umiędzynarodowienia polskiego środowiska akademickiego. Dzięki dostępowi do zagranicznych badaczy, polskie instytucje zyskują szansę na wzmocnienie pozycji w globalnych sieciach naukowych. Nabór wniosków potrwa do 27 lutego 2026 roku, a pierwsze nazwiska zakwalifikowanych naukowców poznamy do 31 lipca 2026 roku. Projekty będą realizowane między 2026 a 2032 rokiem.
Patron programu i jego znaczenie dla współczesnej nauki
Patronem programu jest prof. Rudolf Weigl – wybitny biolog, lekarz i twórca pierwszej skutecznej szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu. Jego działalność, związana m.in. z Uniwersytetem Lwowskim i Uniwersytetem Jagiellońskim, zapisała się złotymi zgłoskami w historii medycyny. W czasie II wojny światowej Weigl ratował życia, jednocześnie budując fundamenty współczesnej immunologii. Jego dorobek ma symboliczne znaczenie dla programu TOP200, który – podobnie jak on – stawia na odwagę badawczą, międzynarodową współpracę i przełomowe odkrycia.
Program będzie jednym z najważniejszych projektów mających przyciągnąć do Polski światowych ekspertów i wesprzeć rozwój polskiej nauki w perspektywie najbliższych lat. Czy Uniwersytet Warmińsko-Mazurski także skorzysta z tego programu? O tm przekonamy się już niebawem.
źródło: MNiSW, fot. MNiSW