Jeszcze niespełna dwa lata temu mogiła została odnowiona przez Instytut Pamięci Narodowej. Teraz grób uczestnika wojny polsko-bolszewickiej i żołnierza struktur ZWZ-AK został zniszczony. Na razie nie wiadomo, kiedy dokładnie ani w jakich okolicznościach do tego doszło. Sprawą zajęła się Delegatura IPN w Olsztynie.
Zniszczona mogiła na cmentarzu w Giżycku
Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Olsztynie poinformowała w mediach społecznościowych, że we wtorek, 1 września, otrzymała wiadomość o zniszczeniu mogiły kpt. Józefa Kalecińskiego ps. „Adil”. Grób znajduje się na cmentarzu miejskim przy ul. Warszawskiej w Giżycku.
Na razie okoliczności zdarzenia pozostają niewyjaśnione. Nie jest znana dokładna data zniszczenia mogiły ani jego przyczyna. Olsztyńska delegatura IPN zapowiedziała podjęcie działań zmierzających do ustalenia, co wydarzyło się na cmentarzu.
Sprawa zwraca uwagę również dlatego, że grób został odnowiony przez Instytut Pamięci Narodowej stosunkowo niedawno – w listopadzie 2024 roku. IPN opublikował fotografie pokazujące mogiłę przed renowacją, po przeprowadzeniu prac oraz po jej zniszczeniu.
Policja sprawdza, co doprowadziło do zniszczenia nagrobka
O komentarz w tej sprawie poprosiliśmy giżycką policję. Jak przekazała nam rzeczniczka KPP w Giżycku, asp. szt. Iwona Chruścińska, funkcjonariusze po zgłoszeniu dotyczącym zniszczonego nagrobka udali się na cmentarz i prowadzą obecnie czynności mające wyjaśnić okoliczności zdarzenia.
Policjanci potwierdzili, że płyta nagrobna jest pęknięta, a fragment pomnika został urwany. Na tym etapie nie wykluczają, że do uszkodzeń mogły przyczynić się osoby trzecie. Pod uwagę brana jest jednak również ingerencja warunków atmosferycznych.
W ostatnich dniach nad Mazurami kilkukrotnie przechodziły intensywne opady deszczu i silny wiatr. Niewykluczone, że właśnie gwałtowna pogoda mogła doprowadzić do uszkodzenia grobu Józefa Kalecińskiego.
Kim był Józef Kaleciński „Adil”?
Józef Kaleciński miał za sobą bogatą działalność niepodległościową. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a podczas II wojny światowej działał w polskim podziemiu.
Pełnił funkcję szefa Biura Informacji i Propagandy Obwodu (Ośrodka) Lida „Bór” Nowogródzkiego Okręgu Związku Walki Zbrojnej–Armii Krajowej. W latach 1942–1944 angażował się także w organizowanie tajnego nauczania na terenie Lidy.
Tragiczne doświadczenia wojenne dotknęły również jego rodzinę. Dwaj synowie Kalecińskiego byli żołnierzami Armii Krajowej. Obaj polegli 21 sierpnia 1944 roku pod Surkontami.
Aresztowany przez NKWD
W lutym 1945 roku Józef Kaleciński został aresztowany przez NKWD. Wywieziono go do obozu w Ugliczu, gdzie pozostawał do września 1948 roku.
Po powrocie do Polski związał swoje życie z Giżyckiem. Od 1 lutego 1949 roku pracował jako nauczyciel matematyki w Liceum Ogólnokształcącym im. Wojciecha Kętrzyńskiego. Nie pracował tam jednak długo. Zmarł 2 sierpnia 1949 roku w Giżycku. Spoczął na cmentarzu przy ul. Warszawskiej.
IPN chce wyjaśnić sprawę
Instytut podkreśla, że miejsca spoczynku osób związanych z walką o niepodległość mają nie tylko wymiar osobisty i rodzinny, lecz także historyczny.
– Mogiły żołnierzy, działaczy niepodległościowych i ofiar represji są nie tylko miejscami pochówku, ale również świadectwami historii, które wymagają ochrony i zachowania dla kolejnych pokoleń – przekazała Delegatura IPN w Olsztynie.
IPN zapowiedział działania mające wyjaśnić okoliczności zniszczenia grobu kpt. Józefa Kalecińskiego „Adila”. Na tym etapie nie przesądzono, czy mogiła została zniszczona celowo.
źródło: Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Olsztynie