Zimą jezioro przykrywa lód, latem przyciąga tysiące mieszkańców i turystów. Jezioro Ukiel od lat jest wizytówką Olsztyna, ale coraz częściej pojawiają się pytania o jego rzeczywisty stan. Interpelacja radnego Mirosława Arczaka i odpowiedź prezydenta miasta pokazują, że wiele kluczowych spraw nadal pozostaje otwartych.
Interpelacja radnego po konferencji o pogarszającym się stanie Jeziora Ukiel
Radny Olsztyna Mirosław Arczak opublikował interpelację skierowaną do prezydenta Roberta Szewczyka w sprawie ochrony Jeziora Ukiel. Impulsem była konferencja „Ochrona Jeziora Ukiel”, która odbyła się 27 listopada 2025 roku i została zorganizowana przez Urząd Miasta Olsztyna.
Jak podkreśla radny, podczas wydarzenia przekazano wiele informacji, jednak z powodu ograniczeń czasowych nie wszyscy uczestnicy mogli zabrać głos. W piśmie z 5 grudnia 2025 roku radny zadał dziesięć szczegółowych pytań dotyczących m.in. przejęcia praw właścicielskich do jeziora, planowanych badań naukowych, współpracy z uczelniami, walki z inwazyjnymi gatunkami, kontroli kanalizacji, ruchu motorowodnego i ochrony linii brzegowej.
Czy miasto chce przejąć jezioro od Wód Polskich? Urząd potwierdza podjęcie działań
Jedno z kluczowych pytań dotyczyło tego, czy Olsztyn stara się przejąć wykonywanie praw właścicielskich wobec Jeziora Ukiel od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. W odpowiedzi urząd potwierdza, że takie działania zostały podjęte. „W 2024 r. podjęto działania zmierzające do powierzenia Gminie Olsztyn wykonywania praw właścicielskich Skarbu Państwa w odniesieniu do Jeziora Ukiel” – czytamy w piśmie.
Miasto prowadzi w tej sprawie korespondencję z Wodami Polskimi. Jak wyjaśnia urząd, celem jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa na wodach jeziora, ale również możliwość podjęcia działań dotyczących „spowalniania procesów eutrofizacyjnych”, czyli pogarszania się jakości wody. Rozmowy nadal trwają.
Harmonogram działań ochronnych na 2026 rok? Na razie brak konkretów
Radny pytał również o harmonogram działań planowanych na 2026 rok oraz o współpracę z UWM, WFOŚiGW, Wodami Polskimi i innymi instytucjami. Chciał także wiedzieć, jakie środki finansowe zostaną przeznaczone na badania naukowe.
Odpowiedź urzędu jest ostrożna. Miasto wskazuje, że dopóki nie zostanie jasno określony zakres praw właścicielskich wobec jeziora, nie można opracować szczegółowego harmonogramu. „Planowanie współpracy z podmiotami może zostać podjęte dopiero po ustaleniu zakresu wykonywania praw właścicielskich” – informuje urząd.
Usuwanie moczarki z jeziora? Miasto uznaje to za przedwczesne
W interpelacji pojawiło się pytanie o możliwość zaangażowania wolontariuszy, uczniów lub pracowników do fizycznego usuwania moczarki delikatnej, czyli inwazyjnego gatunku rośliny, który coraz silniej rozrasta się w jeziorze. Odpowiedź jest jednoznaczna: na obecnym etapie urząd uznaje takie działania za przedwczesne. „Na chwilę obecną przedwczesnym jest rozważanie angażowania poszczególnych grup społecznych w fizyczne likwidowanie gatunków inwazyjnych” – czytamy w piśmie.
Ruch motorowodny na Jeziorze Ukiel. Miasto powołuje się na istniejące przepisy
Radny pytał także o działania podejmowane w latach 2020–2025 w celu ograniczenia ruchu jednostek z napędem mechanicznym. Urząd informuje, że na przełomie 2024 i 2025 roku wystąpił do wojewody warmińsko-mazurskiego o wydanie rozporządzenia porządkowego regulującego ruch wodny. Wojewoda uznał jednak, że obecne przepisy są wystarczające. Chodzi m.in. o zakaz pływania jednostkami z silnikami w odległości mniejszej niż 100 metrów od kąpielisk, plaż, portów i przystani.
Jednocześnie miasto wyjaśnia, że art. 116 Prawa ochrony środowiska pozwala na wprowadzenie całkowitego zakazu używania jednostek z napędem spalinowym, ale nie daje podstaw do ograniczania prędkości.
Toalety na łodziach i opróżnianie fekaliów. Miasto wskazuje konkretne miejsca
W odpowiedzi znalazły się również szczegółowe informacje dotyczące toalet na jednostkach pływających. Urząd podaje, że opróżnianie toalet możliwe jest w CRS Ukiel przy ul. Kapitańskiej 23 i Sielskiej 38, gdzie działają specjalne pompy podłączone do miejskiej kanalizacji. Jednocześnie podkreślono, że mycie instalacji sanitarnych należy do właścicieli lub użytkowników jednostek. Straż Miejska nie odnotowała w latach 2020–2025 zgłoszeń dotyczących nieprawidłowości w tym zakresie.
Kanalizacja wokół jeziora Ukiel pod stałym nadzorem, ale kontrole są głównie reakcyjne
Radny pytał o częstotliwość kontroli kanalizacji sanitarnej w zlewni Jeziora Ukiel. Urząd informuje, że kontrole prowadzi PWiK Olsztyn zarówno regularnie, jak i doraźnie po zgłoszeniach od mieszkańców lub służb. W piśmie podkreślono, że kluczowe punkty, takie jak przepompownie, są monitorowane całodobowo, a pracownicy spółki kilka razy dziennie dokonują fizycznych kontroli. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości natychmiast kierowane są służby techniczne.
Miasto przyznaje: nie ma wpływu na tankowanie jednostek pływających
W jednej z odpowiedzi urząd wprost przyznaje ograniczenia swoich kompetencji. W sprawie zasad tankowania jednostek pływających miasto odpowiada krótko: ponieważ nie jest właścicielem jeziora, nie posiada uprawnień w tym zakresie.
Linia brzegowa i zabudowa wokół jeziora. Kluczową rolę mają miejscowe plany
Radny pytał również o publiczny dostęp do linii brzegowej oraz o wpływ miasta na zabudowę w otoczeniu jeziora. Urząd wyjaśnia, że głównym narzędziem są miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Z 22,8 km linii brzegowej aż 14,8 km objęte jest zapisami planów miejscowych. Obowiązują cztery plany dla terenów bezpośrednio przyległych do jeziora oraz jeden plan obejmujący taflę jeziora.
Inwazyjne gatunki obce. Procedury trwają, miasto czeka na ruch RDOŚ
W kwestii zwalczania inwazyjnych gatunków, takich jak moczarka delikatna i sumik karłowaty, miasto wskazuje na procedury ustawowe. Wody Polskie zgłosiły występowanie gatunku inwazyjnego, a zgłoszenie zostało przekazane do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Urząd podkreśla, że dopiero po wpisaniu gatunku do Rejestru IGO przez RDOŚ możliwe będzie formalne zobowiązanie odpowiednich instytucji do podjęcia działań zaradczych.
Coraz więcej pytań, coraz więcej niepewności
Interpelacja radnego Mirosława Arczaka i odpowiedź urzędu pokazują wyraźnie, że wokół Jeziora Ukiel toczy się ważna dyskusja, ale wiele decyzji nadal jest odsuwanych w czasie. Z jednej strony miasto prowadzi rozmowy o przejęciu praw do jeziora i deklaruje chęć działania. Z drugiej – w wielu kluczowych obszarach pojawiają się odpowiedzi: „to przedwczesne”, „czekamy na decyzje”, „brak kompetencji”.
Budowa apartamentów i hotelu nad Ukielem już trwa. Skala inwestycji budzi emocje
Przypominamy, że Ukiel wciąż się zabudowuje. Przy ul. Miłej w Olsztynie stoją już nowe trzykondygnacyjne obiekty zespołu hotelowo-apartamentowego, prace budowlane mają potrwać do czerwca 2027 roku. Inwestycja obejmuje hotel, garaż podziemny, drogi dojazdowe i infrastrukturę towarzyszącą.
Ukiel zmienia się nie tylko przy ul. Miłej, ale także po drugiej stronie jeziora, gdzie na wykupionym przez prywatnego inwestora półwyspie trwa budowa ośmiokondygnacyjnej, 23-metrowej wieży widokowej. Inwestycja realizowana przez Szymona Rutę, syna miliardera Heronima Ruty, powstaje na terenie, który jeszcze kilka lat temu był niemal całkowicie dziki i niedostępny. Skala zmian nad Ukielem nie jest już hipotetyczna – ona właśnie się dzieje.
Dla jednych to rozwój miasta, dla innych sygnał ostrzegawczy, że granica między publiczną przestrzenią a prywatnym interesem zaczyna się niebezpiecznie przesuwać. Emocje budzi nie tylko sama skala inwestycji, ale także wątki związane z dostępem do linii brzegowej oraz wpływem zabudowy na środowisko jeziora. Eksperci ostrzegają przed skutkami nadmiernej ingerencji w naturalne brzegi – od przyspieszonej eutrofizacji po stopniowe zanikanie dzikich fragmentów linii brzegowej.
źródło: Mirosław Arczak, UM Olsztyn