Zwykłe prace na polu zamieniły się w spektakularne odkrycie. W Bukowcu Wielkim w gminie Janowiec Kościelny, na terenie powiatu nidzickiego, natrafiono na skarb składający się ze 162 srebrnych monet z drugiej połowy XVII wieku. Nikt nie spodziewał się, że pod warstwą ziemi od wieków czeka ukryte bogactwo.
Beata i Romuald Jóźwiak podczas prac polowych odnajdują monety z XVII wieku
Podczas prac rolniczych Beata i Romuald Jóźwiak zauważyli w glebie nietypowe metaliczne przedmioty. Okazało się, że to srebrne monety. Zamiast zachować znalezisko dla siebie, zgodnie z prawem powiadomili władze samorządowe. Skarb został przekazany do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków za pośrednictwem wójta gminy Janowiec Kościelny, Piotra Rakoczego. Już wtedy było jasne — to jedno z najcenniejszych odkryć archeologicznych ostatnich lat w regionie.
Co dokładnie znajdowało się w skarbie
W skład znaleziska weszły 2 monety o nominale ⅔ talara, 20 tymfów, 27 ortów oraz aż 113 szóstaków. Monety pochodzą z lat 1660–1679 i były najprawdopodobniej ukryte w naczyniu ceramicznym, którego fragmenty również odnaleziono. Ich świetny stan zachowania świadczy, że skarb został zakopany świadomie — być może podczas wojen, grabieży lub ucieczki właściciela przed zagrożeniem.
Ratownicze badania archeologiczne i kolejne monety wydobyte z ziemi
Na miejscu przeprowadzono badania ratownicze pod kierownictwem archeologa Damiana Swata z firmy Archeoskop. Archeolodzy, wspólnie z członkami Stowarzyszenia Historyczno-Eksploracyjnego Nibork i Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Allenstein”, wykorzystali wykrywacze metalu, przeszukując większy obszar pola. Wydobyto kolejne monety i fragmenty naczynia. Już na tym etapie było pewne, że skarb był częścią większego depozytu, celowo zakopanego w ziemi.
Odkrycie dawnego folwarku i osobistych przedmiotów sprzed 400 lat
Zdjęcie wierzchniej warstwy ziemi odsłoniło nie tylko monety, ale także pozostałości kamiennych konstrukcji dawnego folwarku z połowy XVII wieku. Oprócz srebra znaleziono codzienne przedmioty sprzed wieków: fragmenty ceramiki, guziki, pierścionki miedziane, ołowiane kule do broni czarnoprochowej, medaliki religijne oraz unikatową kobiecą klamrę. Takie artefakty znane są m.in. z zamku na Hradczanach w Pradze i z niemieckiego Perleberg, co nadaje odkryciu europejski wymiar.
Co stanie się teraz ze skarbem z Bukowca Wielkiego
Wszystkie wydobyte przedmioty trafiły do Muzeum Pogranicza w Działdowie. Jak zapowiada dyrekcja placówki, monety i pozostałe artefakty zostaną zaprezentowane publicznie już na początku przyszłego roku. Zanim to nastąpi, monety przejdą proces czyszczenia, konserwacji oraz analizy, która pozwoli określić ich wartość historyczną i numizmatyczną.
Dlaczego takie odkrycia są bezcenne i co mówi o nich polskie prawo
Historia z Bukowca Wielkiego przypomina, że skarb można znaleźć przypadkiem — podczas orki, remontu domu czy spaceru. Prawo jasno mówi, że każdy, kto odkryje przedmioty o wartości historycznej, ma obowiązek zgłoszenia ich do konserwatora zabytków lub władz lokalnych. Dzięki temu skarb nie trafia na czarny rynek, a do muzeum, gdzie staje się częścią wspólnego dziedzictwa.
źródło: UG Janowiec Kościelny, Archeoskop / Facebook, fot. UG Janowiec Kościelny, Archeoskop / Damian Swat
