W Kortowie zapadły decyzje, które na najbliższe lata wyznaczą kierunki badań prowadzonych na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Rozstrzygnięcia konkursów Narodowego Centrum Nauki oraz nowego programu ministerialnego przyniosły uczelni wielomilionowe wsparcie i potwierdziły jej silną pozycję na naukowej mapie kraju.
Łącznie naukowcy z UWM pozyskali ponad osiem milionów złotych na realizację projektów badawczych w konkursach OPUS 29, PRELUDIUM 24 oraz w programie Wektory Nauki. Finansowanie trafiło zarówno do doświadczonych profesorów, jak i młodych badaczy rozpoczynających samodzielną karierę naukową.
Konkursy NCN z dużą konkurencją i skutecznym występem naukowców z Kortowa
W konkursie OPUS 29 Narodowego Centrum Nauki złożono 2538 wniosków, z których do finansowania zakwalifikowano 344 projekty. Wśród laureatów znalazło się pięcioro naukowców z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Równie wymagający okazał się konkurs PRELUDIUM 24, skierowany do młodych badaczy. Spośród 2506 zgłoszeń wybrano 369 projektów, w tym trzy przygotowane na UWM.
Skala konkurencji sprawia, że uzyskane granty są nie tylko wsparciem finansowym, ale także wyraźnym potwierdzeniem jakości prowadzonych w Olsztynie badań.
Metabolizm żelaza i kwasy omega-3 w badaniach prof. Wojciecha Kozery
Jednym z laureatów OPUS 29 jest dr hab. inż. Wojciech Kozera, prof. UWM z Wydziału Bioinżynierii Zwierząt. Na realizację projektu poświęconego interakcjom między metabolizmem żelaza a kwasami tłuszczowymi omega-3 naukowiec otrzymał około 100 tys. zł.
Badania koncentrują się na mechanizmach regulujących poziom żelaza w organizmie i jego powiązaniach z dietą. Projekt realizowany będzie z wykorzystaniem modeli zwierzęcych, w tym myszy transgenicznych oraz świń, których fizjologia w wielu aspektach odpowiada fizjologii człowieka. Celem jest lepsze zrozumienie procesów prowadzących zarówno do niedoborów, jak i nadmiaru żelaza.
Postbiotyki i antybiotykooporność w projekcie dr. Arkadiusza Zakrzewskiego
Blisko 2 mln zł z konkursu OPUS 29 otrzymał dr inż. Arkadiusz Zakrzewski z Wydziału Nauki o Żywności. Projekt dotyczy roli postbiotyków w rozprzestrzenianiu genów oporności na antybiotyki wśród bakterii komensalnych i chorobotwórczych.
Badania obejmują analizę mechanizmów poziomego transferu genów oraz ocenę bezpieczeństwa postbiotyków stosowanych w przemyśle spożywczym. Wyniki projektu mogą mieć znaczenie dla przyszłych regulacji prawnych, oceny ryzyka mikrobiologicznego oraz ochrony zdrowia publicznego.
Bioinspirowane kompozyty i gospodarka obiegu zamkniętego w projekcie prof. Magdaleny Zielińskiej
Na Wydziale Nauk Technicznych realizowany będzie projekt dr hab. inż. Magdaleny Zielińskiej, prof. UWM, który otrzymał około 1,4 mln zł finansowania z OPUS 29. Badania dotyczą bioinspirowanych kompozytów SCOBY-3D, tworzonych z wykorzystaniem procesów fermentacyjnych i dodatków roślinnych.
Celem projektu jest opracowanie lekkich, wytrzymałych i biodegradowalnych materiałów, które mogą znaleźć zastosowanie w opakowaniach żywności, budownictwie, transporcie i chłodnictwie. Badania wpisują się w ideę poszukiwania nowych zastosowań dla odpadów organicznych.
Procesy rozkładu drewna i mikrobiom leśny w badaniach prof. Moniki Szczecińskiej
Projekt pt. Procesy sukcesji ekologicznej konsorcjów grzybów i bakterii realizuje dr hab. Monika Szczecińska, prof. UWM z Wydziału Biologii i Biotechnologii. Badania finansowane w ramach OPUS 29 prowadzone są w międzynarodowym konsorcjum naukowym.
Analizie poddany zostanie mikrobiom rozkładających się kłód świerka pospolitego w Białowieskim Parku Narodowym, obejmujących próbki zebrane w ciągu kilkudziesięciu lat. Zespół z UWM odpowiada za zaawansowane analizy metatranskryptomiczne, pozwalające określić aktywność genów mikroorganizmów uczestniczących w dekompozycji drewna.
Degradacja tworzyw sztucznych przez larwy owadów w projekcie prof. Sławomira Ciesielskiego
Kolejnym laureatem OPUS 29 jest prof. dr hab. inż. Sławomir Ciesielski z Wydziału Geoinżynierii. Projekt dotyczy międzygatunkowego transferu mikrobioty jako narzędzia wspomagającego degradację tworzyw sztucznych przez larwy owadów.
Badania mają na celu zwiększenie efektywności biodegradacji plastiku oraz lepsze poznanie relacji między mikroflorą przewodu pokarmowego owadów a ich zdolnościami metabolicznymi.
Antybiotyki i bezpieczeństwo owadów jadalnych w badaniach prof. Jerzego Jaroszewskiego
Projekt finansowany z OPUS 29 realizuje także prof. dr hab. wet. Jerzy Jaroszewski z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej. Badania dotyczą biodostępności doksycykliny oraz jej wpływu na rozwój larw mącznika młynarka, uznanych w Unii Europejskiej za nową żywność.
Projekt analizuje ryzyko przenikania antybiotyków do łańcucha pokarmowego oraz ich wpływ na mikroflorę i wartość odżywczą owadów.
Saponiny i biosurfaktanty w projekcie prof. Kamila Wojciechowskiego
Środki z OPUS 29 otrzymał również prof. dr hab. inż. Kamil Wojciechowski z Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa. Projekt dotyczy właściwości saponin i innych biosurfaktantów roślinnych oraz ich zdolności do wspomagania przenikania substancji aktywnych przez skórę.
Badania mogą znaleźć zastosowanie w kosmetologii, dermatologii i farmacji.
Młodzi naukowcy UWM wśród laureatów konkursu PRELUDIUM 24
W gronie laureatów PRELUDIUM 24 znalazł się mgr inż. Robert Muszyński, doktorant z Wydziału Geoinżynierii, który otrzymał ponad 95 tys. zł na projekt dotyczący wykorzystania sztucznej inteligencji w projektowaniu energooszczędnych przegród budowlanych.
Grant zdobyła także mgr inż. Beata Milanowska, doktorantka z Wydziału Geoinżynierii, realizująca projekt poświęcony wpływowi pogody kosmicznej na funkcjonowanie systemów GNSS.
Kolejną laureatką jest lek. Maria Derkaczew z Wydziału Lekarskiego, która bada działanie wybranych inozytoli w kontekście zaburzeń lękowych.
Wektory Nauki i ministerialne wsparcie dla inicjatyw z UWM
Dodatkowe finansowanie uczelnia pozyskała z programu Wektory Nauki. Dr hab. Łukasz Zielonka, prof. UWM otrzymał niemal 200 tys. zł na organizację III Międzynarodowej Konferencji Naukowej OWADY 2026. Około 46 tys. zł przyznano dr hab. Marii Korybut-Marciniak, prof. UWM na organizację konferencji poświęconej życiu prywatnemu Polaków w XIX wieku.
Wsparcie uzyskała także dr hab. Krystyna Szczechowicz, prof. UWM, która zorganizuje Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Prawa.
Łącznie projekty te pokazują skalę i różnorodność badań prowadzonych na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim, który konsekwentnie umacnia swoją pozycję w krajowym systemie nauki.
źródło: UWM