Popularną praktyką w krajach Unii Europejskiej jest oddawanie pustych opakowań, puszek, butelek, do automatów, które w zamian wydają pieniądze. Takie Ekomaty pojawiły się też w Olsztynie.
Aż trzy automaty funkcjonują w stolicy Warmii i Mazur. Ekomat (butelkomat) przy ul. Sobocińskiego 2, który współpracuje z Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalem Dziecięcym w Olsztynie oraz dwa, zrealizowane w ramach projektu OBO, które można znaleźć w sklepach sieci Społem przy ul. Kołobrzeskiej i al. Piłsudskiego.
Do Ekomatów (butelkomat) przynosisz puste butelki PET i puszki, które zostaną przetworzone do dalszego użytku w ramach recyklingu. Wszystko co musisz zrobić to dostarczyć niezgniecione, puste butelki i widocznymi, polskimi kodami kreskowymi i zdać je w automacie, a on wyda Ci paragon, który będziesz mógł zrealizować w pobliskim sklepie lub umożliwi przeznaczenie środków na szpital dziecięcy w Olsztynie.
W Niemczech automaty przyjmujące opakowania działają nieco inaczej. Nie wydają one paragonów, które możesz zrealizować w sklepach, a fizyczną gotówkę. System kaucji jest również zdecydowanie odmienny. Tam za jedno opakowanie otrzymujesz od 30 do nawet 50 proc. wartości produktu. Warunki użytkowania maszyny są natomiast identyczne, butelki i puszki muszą pochodzić od konkretnych producentów, posiadać ważny kod kreskowy, być niezgniecione oraz puste. Z danych z 2018 roku wynikało, że na terenie całego kraju postawiono łącznie ponad 40 tys. takich automatów. Automaty na butelki są powszechne w wielu wysokorozwiniętych krajach na świecie, m.in. w Stanach Zjednoczonych, Francji, Norwegii czy Danii.
Twórcy akcji Ekomat jak sami twierdzą, chcą uświadamiać i pokazać, że zwroty opakowań do dalszego przetworzenia, powinny być obowiązkowe i powszechne, jak jest w wielu innych krajach Europy, m.in. u naszych sąsiadów w Czechach czy Niemczech.
Ekomaty są banalnie proste w obsłudze i oferują przejrzysty system korzyści. Olsztyniacy coraz częściej zachodzą do budek z tymi maszynami, z wypełnionymi reklamówkami plastikowych opakowań.