Widok odsłoniętego dna, błota i prac prowadzonych na terenie rezerwatu przyrody Kwiecewo wzbudził wiele pytań i obaw. Szczególne emocje wywołują obniżanie poziomu wody oraz odłów ryb. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie postanowiła wyjaśnić, dlaczego zdecydowano się na tak daleko idącą ingerencję w środowisko i co stanie się ze zbiornikiem w najbliższych miesiącach.
Co dzieje się w rezerwacie przyrody Kwiecewo?
Prace prowadzone w rezerwacie przyrody Kwiecewo w ostatnich dniach stały się przedmiotem licznych pytań i komentarzy. Mieszkańców oraz osoby zainteresowane ochroną przyrody niepokoi przede wszystkim okresowe osuszanie rozlewiska i związany z nim odłów ryb.
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie zapewnia jednak, że działania nie są przypadkowe. Stanowią część kilkuletniego projektu realizowanego przez Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków na podstawie zadań ochronnych ustanowionych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie.
Przed rozpoczęciem przedsięwzięcia przeprowadzono analizy eksperckie dotyczące między innymi liczebności ptaków, jakości wody, dostępności pokarmu oraz wpływu ryb na funkcjonowanie ekosystemu.
Zobacz również:
Zadania ochronne uzyskały również pozytywną opinię Regionalnej Rady Ochrony Przyrody. Głównym celem przedsięwzięcia jest poprawa warunków siedliskowych ptaków wodno-błotnych, dla których ochrony utworzono rezerwat.
Dlaczego zdecydowano się na osuszenie rozlewiska?
Jednym z najbardziej widocznych elementów prowadzonych prac jest znaczne obniżenie poziomu wody. Odsłonięte dno zbiornika może sprawiać wrażenie poważnej degradacji środowiska, jednak według RDOŚ jest to zaplanowany zabieg ochronny.
Czasowe osuszenie ma umożliwić przeprowadzenie działań, których nie można wykonać przy utrzymującym się wysokim poziomie wody. Chodzi przede wszystkim o uruchomienie procesów mineralizacji osadów dennych, ograniczenie ilości nagromadzonych substancji biogennych oraz usunięcie nadmiernie rozwiniętej roślinności.
Dzięki temu możliwe ma być zahamowanie stopniowego zarastania i wypłycania zbiornika, a także odtworzenie otwartych powierzchni wodnych, które są ważnym środowiskiem życia wielu gatunków ptaków.
RDOŚ podkreśla, że pozostawienie rozlewiska bez odpowiednich zabiegów mogłoby w przyszłości doprowadzić do dalszego pogorszenia jego stanu przyrodniczego. Osuszenie nie ma być jednak trwałe. Zgodnie z zapowiedzią RDOŚ ponowne napełnianie zbiornika wodą rozpocznie się w styczniu.
Co dzieje się z rybami podczas osuszania rezerwatu?
Duże zainteresowanie budzi również los ryb żyjących w rozlewisku. Wraz z obniżaniem poziomu wody prowadzone są ich odłowy. Jak wyjaśnia RDOŚ, prace odbywają się etapami, z wykorzystaniem metody stosowanej również w gospodarce stawowej.
W miarę opadania poziomu wody ryby przemieszczają się do kanałów i naturalnych zagłębień, w których woda utrzymuje się najdłużej. Następnie są odławiane za pomocą specjalistycznego sprzętu i przenoszone do basenów z wodą.
Odłów prowadzony jest w sposób przerywany. Po zakończeniu danego etapu pompy są wyłączane, a poziom wody częściowo się podnosi. Ma to zapewnić możliwość przeżycia rybom, których nie udało się wcześniej odłowić.
Według przekazanych informacji odłowione ryby pozostają żywe i trafiają do odpowiednich podmiotów, w tym ośrodków rehabilitacji zwierząt. Jednocześnie RDOŚ przyznaje, że przy tak dużym przedsięwzięciu nie można całkowicie wykluczyć pojedynczych przypadków śnięcia ryb.
Pogorszyły się warunki tlenowe w zbiorniku. Co wykazały pomiary?
Jednym z najważniejszych zagadnień związanych z prowadzonymi pracami jest wpływ osuszania na jakość wody i organizmy wodne. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie poinformowała o wynikach dotychczasowych pomiarów.
Wskazują one, że przez większość okresu prowadzenia prac w zbiorniku utrzymywały się korzystne warunki tlenowe. Sytuacja zmieniła się dopiero w końcowym etapie osuszania, kiedy odnotowano wyraźne pogorszenie natlenienia. Jak zaznaczono w komunikacie, nie były to jednak warunki skrajnie niekorzystne.
Z kolei w rzece Kwieli, do której trafiają wody z rozlewiska, przez cały okres objęty pomiarami utrzymywały się umiarkowanie dobre warunki tlenowe.
Badania mętności oraz zawartości węgla i azotu wskazały również na dużą efektywność procesów samooczyszczania wody na stosunkowo krótkim odcinku rzeki.
Bobry mogą odgrywać ważną rolę w oczyszczaniu wody
Interesującym elementem przedstawionych przez RDOŚ ustaleń jest możliwy wpływ bobrów na jakość wody. Według specjalistów tamy budowane przez te zwierzęta mogą wspomagać naturalne procesy oczyszczania rzeki.
Konstrukcje zatrzymują część zawiesin i osadów, a jednocześnie sprzyjają napowietrzaniu przepływającej wody. Obserwacje te pozwalają lepiej zrozumieć funkcjonowanie całego układu wodnego, obejmującego zarówno rozlewisko, jak i połączone z nim cieki.
RDOŚ zażądała usprawnienia prac i dodatkowych zabezpieczeń
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie zapewnia, że przedsięwzięcie pozostaje pod bieżącym nadzorem. W związku z pojawiającymi się uwagami i wątpliwościami zwrócono się do realizatora projektu o wprowadzenie dodatkowych działań organizacyjnych i kontrolnych.
RDOŚ oczekuje przede wszystkim usprawnienia organizacji i zwiększenia tempa prowadzonych prac. Zalecono również regularne pomiary natlenienia wody powyżej miejsca zrzutu wód z rozlewiska, z uwzględnieniem rzek Kwieli i Łyny.
Kolejnym wymaganiem jest zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń ograniczających przedostawanie się małych ryb poza obszar prowadzonych odłowów.
Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków zostało także zobowiązane do przedstawienia sprawozdania cząstkowego z dotychczasowego przebiegu i wyników prac.
Czy działania w rezerwacie Kwiecewo są bezpieczne dla przyrody?
RDOŚ przekonuje, że celem całego przedsięwzięcia jest długofalowa ochrona rezerwatu, a nie utrzymanie jego obecnego wyglądu za wszelką cenę.
Według instytucji niektóre siedliska wymagają aktywnej ingerencji człowieka, aby przeciwdziałać procesom prowadzącym do ich stopniowej degradacji.
Nie oznacza to jednak, że prowadzone prace mogą odbywać się bez kontroli. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska deklaruje, że na bieżąco analizuje zgłaszane nieprawidłowości, monitoruje sytuację i oczekuje od wykonawcy zachowania szczególnej staranności.
Kluczowe pozostaje teraz to, czy zaplanowane zabiegi przyniosą oczekiwaną poprawę stanu siedlisk, a jednocześnie pozwolą ograniczyć straty wśród organizmów wodnych.
Pierwszym ważnym etapem będzie zapowiadane na styczeń ponowne napełnianie rozlewiska. Pełna ocena skuteczności działań ochronnych będzie jednak wymagała obserwacji zmian zachodzących w rezerwacie w dłuższej perspektywie.
źródło: RDOŚ w Olsztynie
