Narodziny dziecka mogą stać się szansą na nowe życie nie tylko dla jego rodziny. W jednym z olsztyńskich szpitali przeprowadzono wyjątkową akcję, dzięki której materiał pobierany podczas porodu może w przyszłości pomóc osobom walczącym z ciężkimi chorobami. To część ogólnopolskiej inicjatywy, która obejmuje 14 placówek medycznych.
Wyjątkowa akcja w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Olsztynie
W dniach 2–4 listopada 2026 roku Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie przy ul. Żołnierskiej 18 uczestniczył w ogólnopolskiej akcji Dni Krwi Pępowinowej. Jej organizatorem jest Polski Bank Komórek Macierzystych (PBKM), który od kilkunastu lat zachęca przyszłych rodziców do honorowego przekazywania krwi pępowinowej na cele publiczne.
Inicjatywa ma zwiększyć dostępność krwiotwórczych komórek macierzystych dla pacjentów, którzy potrzebują przeszczepienia. Tegoroczna edycja odbywa się od 2 do 25 listopada i obejmuje 14 szpitali w 12 województwach. O szczegółach przedsięwzięcia w Olsztynie opowiedziała Beata Binek, położna oddziałowa Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego.
– To wyjątkowy moment, ponieważ ten wartościowy materiał biologiczny pobierany ze sznura pępowinowego można pozyskać wyłącznie podczas porodu – wyjaśniła Beata Binek w informacji prasowej przygotowanej przed rozpoczęciem akcji.
Krew pępowinowa może pomóc w leczeniu ponad 80 chorób
Według danych przytoczonych przez organizatorów akcji w Polsce co 40 minut ktoś słyszy diagnozę nowotworu krwi lub innej choroby układu krwiotwórczego. Dla części pacjentów szansą na wyleczenie jest przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych.
Można je pozyskać ze szpiku kostnego, krwi obwodowej oraz krwi pępowinowej. Ta ostatnia przez wiele lat była traktowana jako odpad medyczny i utylizowana razem z łożyskiem.
Obecnie jest uznanym źródłem komórek wykorzystywanych w transplantologii. Znajdują one zastosowanie w leczeniu ponad 80 chorób onkologicznych, hematologicznych i metabolicznych, w tym białaczek, chłoniaków, ciężkich anemii oraz wrodzonych niedoborów odporności.
Jak podkreślają organizatorzy, około 70 proc. pacjentów potrzebujących przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych nie znajduje w pełni zgodnego dawcy w rodzinie. W takich przypadkach konieczne jest poszukiwanie odpowiedniego materiału od dawcy niespokrewnionego.
– Krew pępowinowa to jedno z najcenniejszych źródeł krwiotwórczych komórek macierzystych, jakie mamy. Jest dostępna od ręki, a do przeszczepienia wystarcza mniejsza zgodność tkankowa niż na przykład w przypadku szpiku. Dla pacjentów z chorobami hematoonkologicznymi, u których liczy się każdy tydzień, jest bardzo ważne, aby jak najszybciej znaleźć dawcę. Dlatego każda porcja zdeponowana w banku publicznym ma znaczenie, bo może uratować komuś życie – podkreśla dr n. med. Dariusz Boruczkowski, specjalista chorób dziecięcych i transplantologii klinicznej.
Olsztyński lekarz wyjaśnia, dlaczego warto oddawać krew pępowinową
Do udziału w inicjatywie zachęca również dr n. med. Marek Gowkielewicz, ginekolog z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Olsztynie.
Specjalista zwraca uwagę, że materiał biologiczny pozyskiwany podczas porodu może w przyszłości pomóc pacjentom cierpiącym na poważne schorzenia.
– Krew pępowinowa jest wykorzystywana w medycynie od ponad 40 lat, skutecznie pomagając w leczeniu i ratowaniu ludzkiego życia. Znajduje ona zastosowanie m.in. w chorobach hematologicznych, onkologicznych, zaburzeniach odporności oraz niektórych chorobach metabolicznych. Kobiety, które podczas porodu zdecydują się przekazać krew pępowinową, sznur pępowinowy oraz łożysko, mogą w przyszłości dać komuś drugą szansę i uratować czyjeś życie – zaznacza dr Marek Gowkielewicz.
Ważną zaletą krwi pępowinowej jest możliwość jej wcześniejszego przebadania i przechowywania w banku publicznym. Dzięki temu odpowiednio przygotowany materiał może być dostępny bez konieczności oczekiwania na pobranie komórek od dawcy.
Ponadto w przypadku przeszczepiania komórek z krwi pępowinowej dopuszczalna jest większa niezgodność antygenów HLA między dawcą a biorcą niż przy wielu innych rodzajach przeszczepień.
Jak wygląda pobieranie krwi pępowinowej podczas porodu?
Procedura oddania krwi pępowinowej jest stosunkowo prosta. Rodzice zainteresowani honorowym przekazaniem materiału do banku publicznego powinni poinformować o tym położną jeszcze przed porodem.
Następnie wypełniają ankietę dotyczącą stanu zdrowia i przebiegu ciąży. Samo pobranie wykonuje przeszkolony personel medyczny po przecięciu pępowiny, nie wcześniej niż 60 sekund po narodzinach dziecka. Jak informuje Polski Bank Komórek Macierzystych, procedura nie polega na pobieraniu krwi od noworodka i jest nieinwazyjna.
Pobrany materiał trafia do laboratorium, gdzie przechodzi odpowiednie badania i przygotowanie. Następnie może zostać umieszczony w specjalnym kriostacie, w którym przechowywany jest w oparach ciekłego azotu w temperaturze minus 176 stopni Celsjusza.
Informacje o parametrach materiału przekazywane są do Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji POLTRANSPLANT. Po spełnieniu wymaganych kryteriów jakościowych krew może zostać wykorzystana do leczenia pacjentów zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Każde dziecko, którego rodzice zdecydują się na honorowe oddanie krwi pępowinowej do banku publicznego, otrzymuje pamiątkowy certyfikat „Najmłodszego Honorowego Dawcy Krwi Pępowinowej”.
Jeden gest może dać choremu drugą szansę
Organizatorzy akcji przypominają, że pobranie krwi pępowinowej jest możliwe tylko podczas narodzin dziecka. Jeśli materiał nie zostanie wówczas zabezpieczony, możliwość jego wykorzystania bezpowrotnie przepada.
– Narodziny dziecka to jedyny moment, kiedy można zabezpieczyć krew pępowinową. Jeśli jej nie pobierzemy, bezpowrotnie przepadnie, a oddana na cele publiczne może uratować komuś życie. Każda porcja krwi pępowinowej w banku publicznym to realna szansa dla pacjenta, który czeka na przeszczepienie, a który nie ma dawcy w rodzinie. Na ostatnich konferencjach medycznych widać renesans zainteresowania komórkami z krwi pępowinowej. Tym bardziej nie powinniśmy pozwolić, by trafiała do utylizacji – mówi lekarz Tomasz Baran, dyrektor ds. Medycznych i Publicznych Polskiego Banku Komórek Macierzystych.
Dni Krwi Pępowinowej potrwają do 25 listopada
Tegoroczna inicjatywa została zorganizowana z okazji Światowego Dnia Krwi Pępowinowej, obchodzonego 17 listopada. Choć olsztyński etap akcji zakończył się 4 listopada, przedsięwzięcie będzie kontynuowane w innych częściach Polski.
W dniach 16–18 listopada pobieranie krwi pępowinowej zaplanowano m.in. w Gdańsku, Opolu, Bydgoszczy, Szczecinie i Lublinie. Z kolei od 23 do 25 listopada akcja obejmie szpitale w Katowicach, Bielsku-Białej, Krakowie, Poznaniu i Zielonej Górze.
Celem przedsięwzięcia jest nie tylko pozyskanie materiału biologicznego, ale również zwiększenie świadomości przyszłych rodziców na temat możliwości wykorzystania krwi pępowinowej w leczeniu ciężkich chorób.
Organizatorzy podkreślają, że każda odpowiednio zakwalifikowana porcja krwi przekazana do banku publicznego może zwiększyć szanse na znalezienie zgodnego materiału dla pacjenta oczekującego na przeszczepienie.
Źródło: Polski Bank Komórek Macierzystych