Olsztyńskie Planetarium od ponad pół wieku jest jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc na mapie miasta. Teraz obiekt przy al. Piłsudskiego przechodzi jedną z największych przemian w swojej historii. Od początku 2027 roku zacznie funkcjonować pod nową nazwą. Zmiana szyldu będzie jednak tylko częścią znacznie większej metamorfozy, która ma otworzyć to miejsce na zupełnie nowy sposób opowiadania o kosmosie.
Modernizacja obejmuje zarówno przebudowę samego budynku, jak i stworzenie zupełnie nowej oferty edukacyjnej oraz kulturalnej. Po zakończeniu inwestycji odwiedzający mają nie tylko oglądać seanse i poznawać tajemnice kosmosu, ale również samodzielnie mierzyć się z wyzwaniami przyszłych misji pozaziemskich.
Planetarium przechodzi gruntowną przebudowę
Jedną z najważniejszych zmian będzie całkowite unowocześnienie sali projekcyjnej. W miejscu analogowego projektora Zeiss, wykorzystywanego w Olsztynie od 1973 roku, pojawi się projektor gwiazdowy nowej generacji.
Wymienione zostaną również ekran i nagłośnienie. Na widowni zamontowane zostaną nowe, pochylane fotele, które mają poprawić komfort podczas obserwowania projekcji.
Jak informuje olsztyński magistrat, roboty budowlane są już mocno zaawansowane. Zakończyła się większość prac rozbiórkowych oraz konstrukcyjnych. W środku budynku wykonawca kończy ocieplanie ścian oraz prowadzi roboty związane z wentylacją i instalacjami elektrycznymi.
Trwają również prace wykończeniowe, montaż stolarki oraz ścian działowych. W kolejnych etapach wykonane mają zostać m.in. pozostałe prace wykończeniowe we wnętrzach, instalacje teletechniczne, montaż wyposażenia, zagospodarowanie terenu, nowe pokrycie kopuły oraz renowacja elewacji.
– Budynek wyraźnie zmienia się z tygodnia na tydzień. Za nami większość prac konstrukcyjnych, teraz skupiamy się przede wszystkim na instalacjach i wykończeniu wnętrz – mówi cytowany w komunikacie ratusza kierownik budowy Tomasz Mróz.
55 eksponatów i Habitat Księżycowy
Sama modernizacja budynku to jednak tylko część całego przedsięwzięcia. Jednym z najważniejszych elementów nowej oferty będzie interaktywna wystawa poświęcona eksploracji i zagospodarowaniu kosmosu, ze szczególnym uwzględnieniem Księżyca.
Wystawa ma składać się z 55 eksponatów podzielonych na siedem grup tematycznych. Zwiedzanie nie będzie polegało wyłącznie na oglądaniu kolejnych stanowisk. Odwiedzający będą mogli wykonywać zadania, podejmować decyzje i na własnej skórze poznawać problemy, z którymi człowiek może zetknąć się podczas funkcjonowania poza Ziemią.
– Przez ponad 50 lat Planetarium pokazywało nam świat, którego nie można zobaczyć gołym okiem. Teraz czas na kolejny krok. Modernizacja to nie tylko odnowienie budynku. Chcemy wykorzystać historię tego miejsca, a jednocześnie otworzyć je na przyszłość. Zachowa swoją dotychczasową rolę, ale zyska zupełnie nowe możliwości. Mieszkańcy i goście Olsztyna będą mogli poznawać kosmos nie tylko podczas seansów, ale także poprzez doświadczenie i działanie – zapowiada prezydent Olsztyna Robert Szewczyk.
Największą częścią ekspozycji będzie Habitat Księżycowy. To właśnie w tej przestrzeni odwiedzający mają wcielać się w członków załogi księżycowej bazy.
Ich zadaniem będzie m.in. monitorowanie stanu habitatu, reagowanie na awarie oraz gospodarowanie wodą, energią i żywnością. Ma to pokazać, z jakimi problemami mogliby mierzyć się ludzie podczas długotrwałego pobytu na powierzchni Srebrnego Globu.
W habitacie znajdzie się również symulator łazika księżycowego. Urządzenie już teraz działa w Stacji Kosmos w Galerii Aura. Zainteresowanie jest duże – od początku 2026 roku do połowy sierpnia skorzystało z niego ponad 8 tys. osób.
Przyszła ekspozycja ma połączyć historię eksploracji kosmosu z wizją jej dalszego rozwoju. Do Habitatu Księżycowego trafi również autentyczny grunt księżycowy, który obecnie znajduje się w olsztyńskim Obserwatorium Astronomicznym.
Symulator łazika pozwoli natomiast na odbycie wirtualnej podróży po powierzchni Księżyca. Planetarium ma dzięki temu opowiadać o kosmosie nie tylko poprzez pokazy i obserwację, ale również poprzez eksperyment, doświadczenie i samodzielne działanie.
– Nie chcemy wybierać między dziedzictwem a nowoczesnością, chcemy je połączyć. Odnawiamy budynek, który od ponad pół wieku jest częścią historii Olsztyna, przywracając mu dawny blask, a jednocześnie tworzymy przestrzeń, która pozwoli spojrzeć znacznie dalej – aż po Księżyc i przyszłe misje kosmiczne. Chcemy, aby kosmos przestał być czymś odległym – żeby można było go nie tylko oglądać, ale także doświadczać – mówi cytowana w ratuszowym komunikacie dyrektorka Planetarium Magdalena Pilska-Piotrowska.
Od Planetarium do Centrum Lotów Kosmicznych ASTROSFERA
Zmiany obejmą nie tylko sam budynek i ekspozycję. Od 1 stycznia 2027 roku Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne ma działać pod nową nazwą – Centrum Lotów Kosmicznych ASTROSFERA.
Nowa nazwa ma podkreślać kierunek, w którym rozwija się instytucja. Tradycyjne planetarium ma stopniowo przekształcić się w miejsce łączące astronomię, astronautykę, edukację oraz interaktywne doświadczenia.
W założeniu całość ma tworzyć spójną opowieść o przyszłości eksploracji kosmosu i sprawić, że odwiedzający będą mogli nie tylko obserwować Wszechświat z perspektywy Ziemi, ale również spróbować zrozumieć realia przyszłych wypraw poza naszą planetę.
Za realizację robót odpowiada firma Rembud Sp. z o.o. z Przasnysza. Umowę podpisano 8 września 2025 roku. Po rozszerzeniu zakresu prac jej wartość wynosi 47,45 mln zł brutto.
Zakres inwestycji został dodatkowo rozszerzony o dostosowanie części zajmowanej przez Biuro Wystaw Artystycznych do wymogów przeciwpożarowych. Z tego powodu zakończenie prac budowlanych zaplanowano na koniec listopada 2027 roku.
Projekt realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021–2027, Priorytet FEWM.11 Turystyka i kultura, Działanie FEWM.11.01 Infrastruktura kultury. Inwestycja otrzymała wsparcie ze środków Unii Europejskiej oraz budżetu państwa.
źródło: olsztyn.eu