Zakład pracy to środowisko, w którym spędzamy znaczną część naszego życia. Nic więc dziwnego, że polskie regulacje prawne narzucają pewne obowiązki i zasady, aby zminimalizować ryzyko niebezpieczeństw. Zakład pracy powinien być miejscem bezpiecznym i komfortowym, aby bez przeszkód wykonywać swoje zadania. Czym właściwie jest BHP? Jakie obowiązki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają pracodawcy, a jakie powinności spoczywają na pracownikach? Czy szkolenia BHP są obowiązkowe? Podpowiadamy!
BHP – czym właściwie jest?
Bezpieczeństwo i higiena pracy, a więc popularne BHP to niezwykle złożone pojęcie. Termin ten przewija się między innymi w Rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Co ciekawe, sama definicja BHP nie została jednoznacznie zaproponowana, dlatego na termin warto spojrzeć szerzej. BPH można określić mianem zbioru zasad, obowiązków oraz sposobów, służących zwiększeniu jakości higienicznych warunków pracy, a także, a może przede wszystkim ochronie zdrowia pracowników. Bezpieczeństwo i higiena pracy wiąże się nierozerwalnie z podstawami psychologii pracy, ponieważ warunki na stanowisku wpływają bezpośrednio na poczucie komfortu i zaangażowania pracowników. Zapewnienie bezpiecznych warunków wymaga przestrzegania zasad w dziedzinie bezpieczeństwa, zarówno w przypadku pracodawcy, jak i pracowników.
Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy w kwestii bezpieczeństwa i higieny pracy?
Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przedstawiono w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 roku. Do obowiązków pracodawcy należy przemyślana organizacja pracy, uwzględniające przepisy BHP. Pracodawca jest zobowiązany zapewnić godne, higieniczne, a przede wszystkim bezpieczne środowisko na stanowiskach pracy. Pracodawca musi dokonywać trafnej oceny ryzyka zawodowego, co pozwala w konwencji wyeliminować zagrożenia w czasie pracy. Zasady BHP muszą być sformułowane w sposób oczywisty i prosty. Do powinności pracodawcy należy reagowanie na potrzeby pracowników w zakresie BHP. To od obserwacji, kontroli i analizy zastosowanego systemu bezpieczeństwa i higieny pracy uzależnione jest jego prawidłowe działanie. Pracodawca musi wyznaczyć osoby do udzielania pierwszej pomocy oraz umożliwić pracownikom udział w szkoleniach BHP. Same szkolenia BHP obowiązują również pracodawców. Szkolenie BHP czy usługi specjalistów BHP pozwalają pozostać na bieżąco, pomimo stale zmieniających się przepisów.
Obowiązki pracowników w zakresie BHP zakładu pracy
Oprócz pracodawców dbałość o przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy leży również w gestii pracowników. Nawet najlepszy system BHP nie będzie działał sprawnie, jeśli będzie bagatelizowany przez kadrę pracowniczą. Do podstawowych obowiązków BHP pracowników należy więc znajomość i przestrzeganie przepisów BHP. Ponownie nieodzowną pomocą okazują się liczne szkolenia, w których pracownik powinien brać czynny udział. Wielu pracowników niestety podchodzi do szkoleń BHP jako do przykrego obowiązku. W rzeczywistości możliwość gruntownego poznania zasad może uchronić kadrę przed nieprzyjemnymi konsekwencjami ich nieprzestrzegania.
W poczet obowiązków pracowników należy bezpieczna praca. Co to właściwie oznacza? W praktyce podwładni są zobowiązani do wykonywania codziennych obowiązków w sposób niezagrażający zdrowiu i życiu. Nieodłącznym elementem wielu zakładów pracy są środki ochrony indywidualnej. Za pomocą odzieży ochronnej pracownicy mogą bez przeszkód korzystać z maszyn czy sprzętów. Niestety, odzież ochronna bywa często kłopotliwa lub niewygodna, dlatego część pracowników z niej rezygnuje. Sytuacja tego typu nie powinna mieć miejsca, co nie tylko leży w obowiązku pracownika, ale i pracodawcy.
Ochronie podlega nie tylko życie i zdrowie ludzi, ale także samo mienie. Pracownicy są zobowiązani dbać o stan maszyn, urządzeń czy sprzętów, a także muszą korzystać z nich w sposób odpowiedni. Odstępstwa od którejkolwiek z zasad BHP może wiązać się z karą lub nawet dyscyplinarnym wydaleniem z zakładu pracy.
Czy pracownik ma prawo zrezygnować z wykonywania obowiązków?
Pracownik oprócz obowiązków posiada również szereg praw. W dziedzinie BHP pracownicy mają możliwość zrezygnowania z wykonywanych zadań, jeżeli stanowią one niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia. Kadra pracownicza może również odmówić pracy w warunkach niezgodnych z ustalonymi zasadami BHP. Niestety w wielu zakładach pracy nadal brakuje środków ostrożności. Pracownik w żadnym przypadku nie musi ryzykować swoim stanem zdrowia. Praca zawodowa nie powinna nieść ze sobą realnego ryzyka utraty życia. Odmawiając wykonania zadania w opisywanych przypadkach nie skutkuje konwencjami ze strony pracodawcy.
Bezpieczeństwo i higiena pracy to rozległa dziedzina, pełna obowiązków dla pracodawcy i pracownika. Bez współpracy w zakładach pracy niemożliwe byłoby właściwe funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Wszystkie potencjalne zagrożenia powinny być eliminowane na bieżąco, aby nie doprowadzić do tragedii.