Prawosławni i wyznawcy innych obrządków wschodnich, takich jak grekokatolicy, dzisiaj obchodzą Wielką Sobotę. Rano celebrowane są liturgie, a z powodu pandemii koronawirusa wierni odwiedzają symboliczne Groby Pańskie, a duchowieństwo święci pokarmy.
W tym roku daty Wielkanocy w obrządku zachodnim i wschodnim różnią się o cztery tygodnie. Różnica ta wynika z odmiennego sposobu wyliczania daty Świąt. Dlatego często prawosławni i wyznawcy innych obrządków wschodnich obchodzą Wielkanoc po katolikach, a różnica między nimi może wynosić nawet pięć tygodni.
W Wielką Sobotę, po porannej liturgii, święcone są pokarmy. W największych skupiskach prawosławnych, jakie znajdują się w Białymstoku, odprawiana jest liturgia św. Bazylego Wielkiego, podczas której poświęca się chleb i wino. Liturgii tej przewodniczył w białostockiej katedrze św. Mikołaja arcybiskup Jakub, ordynariusz prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej.
Z powodu pandemii koronawirusa, w tym roku parafie starają się sprostać potrzebom wiernych w różny sposób, by poświęcić pokarmy na wielkanocne śniadania. W białostockiej katedrze św. Mikołaja, po porannej liturgii, duchowni święcą pokarmy wewnątrz świątyni do godziny 20, zachowując odstępy oraz ustalony kierunek ruchu osób z koszyczkami.
Zwykle takie święcenie odbywa się na zewnątrz cerkwi lub przy przydrożnych krzyżach. W niektórych wiejskich parafiach na Białostocczyźnie nadal przetrwał zwyczaj święcenia wszystkich potraw przygotowanych na niedzielne wielkanocne śniadanie w dużych koszach.
W koszyczkach tradycyjnie znajdują się jajka, wędliny, sól oraz chrzan. Greckokatoliccy duchowni z Podkarpacia odwiedzają w tym dniu wiele miejscowości, by poświęcić tam pokarmy. Księża z parafii greckokatolickiej w Komańczy, w Wielką Sobotę, odwiedzą kilkanaście wsi, m.in. Smolnik, Radoszyce, Rzepedź, Kulaszne, Zyndranową, Olchowiec, Polany oraz Grab. „Do niektórych miejscowości w Bieszczadach czy Beskidzie Niskim dotrzemy już późnym popołudniem” – powiedział dziekan sanocki ks. Andrzej Żuraw.
Przez całą Wielką Sobotę wierni mogą odwiedzać Groby Pańskie. W obrządku wschodnim Grób Pański symbolizuje płaszczanicę, czyli wynoszony w Wielki Piątek na środek świątyni całun z wizerunkiem lub ikoną Chrystusa w grobie.
Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia Eleos rozda w sobotę w swojej jadłodajni w Białymstoku około stu paczek wielkanocnych dla potrzebujących – bezdomnych, ubogich i samotnych. Takie działania prowadzą przed świętami również inne organizacje, np. Fundacja Hagia Marina rozdaje symboliczne „koszyczki wielkanocne 2021”, czyli paczki dla potrzebujących, m.in. w Supraślu i Bielsku Podlaskim.
Wiernych nadal obowiązuje ścisły post. Pierwszym posiłkiem bez postu będzie wielkanocne śniadanie. W niektórych prawosławnych rodzinach pierwszy taki posiłek jest spożywany już nad ranem, tuż po powrocie z nocnych paschalnych uroczystości.
Nie ma dokładnych danych o liczbie prawosławnych w Polsce, ale szacuje się, że ich liczba wynosi około 450-500 tysięcy. Przyjmuje się, że połowa z nich mieszka w północno-wschodniej Polsce. W spisie powszechnym zanotowano przynależność do Kościoła prawosławnego u 156 tysięcy osób. Jednak hierarchowie uważają te dane za niemiarodajne, a zwierzchnik Cerkwi w Polsce, metropolita Sawa, apelował do wiernych, by w trwającym obecnie spisie składali stosowne deklaracje przynależności do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Liczba grekokatolików w Polsce szacowana jest na około 50 tysięcy. Mieszkańcy poszczególnych województw, gdzie znajdują się ich społeczności to m.in. podkarpackie, małopolskie, warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie, lubuskie i dolnośląskie.
Źródło: PAP