Chcesz zwalczać przestępczość, pomagać jej ofiarom, a może po prostu potrzebujesz specjalistycznej wiedzy, żeby pisać poczytne kryminały? Świetnie trafiłeś. Od roku akademickiego 2020/2021 na Wydziale Prawa i Administracji rusza nowy kierunek – kryminologia.
O nowym kierunku mówi dr hab. Piotr Chlebowicz, prodziekan ds. studenckich i kształcenia Wydziału Prawa i Administracji UWM.
– Jak długo trwały prace nad nowym kierunkiem i kiedy pojawią się pierwsi studenci?
– Mamy już zgodę rektora i w październiku na kierunku kryminologia rozpoczynamy studia I stopnia, zarówno stacjonarne, jak i niestacjonarne. Bardzo nam zależało, aby utworzyć taki kierunek na UWM. Pomysł ten dojrzewał przez kilka lat i w październiku ub. roku rozpoczęliśmy całą procedurę. Były to bardzo intensywne miesiące. W pracę nad kierunkiem zaangażowało się bardzo wiele osób ze wszystkich katedr karnistycznych UWM. Należą się im ogromne podziękowania. Wsparło nas również Biuro ds. Kształcenia, za co w tym miejscu mu dziękuję. Ostatecznie cała dokumentacja została zaakceptowana.
– Kryminologia cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Z czego to wynika?
– Z jednej strony na pewno jest to trend podbijany przez media i kulturę masową, która bardzo chętnie posługuje się figurą przestępcy, zbrodni, pościgu czy policjanta. Tym się oczywiście kryminologia zajmuje, ale naukowy obraz zjawisk, a obraz prezentowany w popkulturze to są jednak dwie różne kwestie. Z pewnością są to zagadnienia bardzo interesujące i zaciekawią studentów. Myślimy, że nowy kierunek będzie takim magnesem, który przyciągnie do Kortowa młodych ludzi. Staraliśmy się dobrać program nauczania w taki sposób, aby miał charakter nowoczesny i atrakcyjny.
– Czy jakieś uczelnie w Polsce prowadzą taki kierunek?
– Jest kilka wiodących. Zalicza się do nich Białystok, Wrocław oraz Gdańsk, gdzie kryminologia była i jest hitem. Oprócz tego taki kierunek oferuje również Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie.
– Jakie umiejętności będzie miał absolwent kryminologii?
– Z jednej strony otrzyma pogłębioną i szeroką wiedzę z zakresu prawa karnego zarówno materialnego jak i procedur, ale także będzie znał całokształt zagadnień związanych ze współczesną przestępczością. Jest to bardzo szerokie zagadnienie, rozpoczynając od kwestii związanych z osobowością sprawcy, procesami motywacyjnymi, poprzez poszczególne kategorie przestępczości. Z jednej strony mamy klasyczną przestępczość kryminalną, która co prawda zanika, ale wciąż istnieje. Pojawiają się jednak nowe trendy i te współczesne zagrożenia przestępcze są zupełnie inne, np. przestępczość typu white collar crime, czyli przestępczość tzw. białych kołnierzyków. Kategoria ta obejmuje m.in. przestępstwa finansowe czy nadużycia korporacyjne. Współczesne zagrożenia wciąż ewoluują. Mamy przestępczość zorganizowaną, cyberprzestępczość, a także nowe zagrożenia, które opisuje na przykład ekokryminologia. Do tego trzeba dodać wiedzę na temat wszystkich struktur, instytucji i organów ścigania. Zatem nasz absolwent będzie miał bogatą wiedzę na temat współczesnych patologii oraz rozwinie umiejętności, które pozwolą mu pracować w większości organów czy instytucji, które zajmują się zwalczaniem przestępczości. W policji, Straży Granicznej, Krajowej Administracji Skarbowej i Służbie Więziennej. To też jest dobre przygotowanie dla kuratorów, dla osób które chcą pracować w trudnych środowiskach. Program uwzględnia również współczesne zagrożenia, zatem też wszystkie służby specjalne, np. antykorupcyjne czy antyterrorystyczne. Mamy nadzieję, że to dobra oferta. Obserwujemy międzynarodowe środowisko kryminologiczne i mieliśmy okazję wymienić doświadczenia z naszymi koleżankami i kolegami z innych krajów. Wpisujemy się w trend europejski.
– Co jeszcze znajdzie się w programie nauczania?
– Na pierwszym roku student dowie się, jak funkcjonuje administracja w zakresie zwalczania przestępczości, zyska podstawową wiedzę dotyczącą zachowania człowieka, zaczniemy też wprowadzać pewne elementy związane z patologiami społecznymi. Następnie przejdziemy do zachowań dewiacyjnych, jak na przykład suicydologia, czyli dlaczego ludzie popełniają samobójstwa. W Polsce jest gigantyczny z tym problem. Zwłaszcza wśród młodych ludzi. Mamy niestety dość wysoki odsetek samobójstw, które są uważane za patologie społeczne. Kolejne semestry to coraz bardziej rozbudowana i wyspecjalizowana wiedza – teorie kryminologiczne, omawianie poszczególnych typów przestępczości, psychiatria sądowa, psychologia kryminalna. Zdecydowaliśmy się włączyć także medycynę sądową – jak wygląda kwestia przełożenia dowodowego wiedzy medycznej na procedury dowodowe, oględziny zwłok, rolę medyka sądowego, poglądów biegłych psychiatrów itp. Warto dodać, że np. w XIX w. również lekarze mieli duży wkład w tworzenie podstaw kryminologii jako dziedziny wiedzy, która dotyczy sprawców i ich ofiar. Kto dziś słyszał np. o Leonie Wachholzu – który łączył te dziedziny wiedzy, podobnie zresztą jak Stanisław Batawia. W dalszym etapie nauki pojawi się taki przedmiot jak profilowanie kryminalne. Jest to bardzo ciekawe zagadnienie, które niestety zostało trochę zniekształcone w mediach. Faktem jest, że również w polskiej policji mamy profilerów, czyli ekspertów, którzy opracowują psychologiczny portret nieznanych sprawców, najczęściej przestępstw seksualnych, ale nie tylko. Przyjrzymy się też temu, jak wygląda polityka państwa wobec przestępczości, czy służby i instytucje działają sprawne, czy może tam też dochodzi do patologii.
– Czy w Polsce jest zapotrzebowanie na kryminologów?
– Oferujemy bardzo dużą dawkę wiedzy, która może zostać wykorzystana także w inny sposób. Jest np. kilku pisarzy, którzy zaczynali od studiowania kryminologii, m.in. Leif Persson – mistrz skandynawskiego kryminału. Dlatego może to być świetny kierunek nie tylko dla osób, które chcą zwalczać przestępczość czy pomagać jej ofiarom, ale także dla osób, które chcą pisać poczytne kryminały lub tych, którzy być może myślą o dziennikarstwie śledczym bądź tych, którzy będą pracowali w działach firm odpowiedzialnych za bezpieczeństwo biznesu.