Nie płacisz więcej – po prostu decydujesz, gdzie trafi niewielka część Twojego podatku. Tyle wystarczy, by realnie wesprzeć działania społeczne. System 1.5 podatku pozwala podatnikom przekazać 1,5% podatku dochodowego organizacjom pożytku publicznego (OPP) bez żadnych kosztów. To narzędzie, które działa od wielu lat i daje wpływ na budżet partycypacyjny całego kraju. W 2024 roku do OPP trafiło ponad miliard złotych właśnie z tego tytułu. Takie kwoty zmieniają rzeczywistość – tysiące osób korzysta z programów medycznych, edukacyjnych czy opiekuńczych finansowanych z tych środków.
Kto może przekazać 1,5% podatku i kiedy?
Uprawnionych jest kilkanaście milionów podatników – osoby fizyczne, które rozliczają się z fiskusem w Polsce. Dotyczy to zarówno osób na etacie, zleceniu, prowadzących działalność gospodarczą na zasadach ogólnych, rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i korzystających z podatku liniowego, jak również emerytów i rencistów. Warunek – trzeba mieć należny podatek do zapłaty za dany rok i złożyć deklarację PIT w terminie. Przesunięcie terminu lub brak podatku do zapłaty oznacza utratę możliwości przekazania tej kwoty.
Jak wygląda przekazanie 1,5% podatku?
Najważniejszy jest numer KRS wybranej organizacji pożytku publicznego. W deklaracji podatkowej wpisujesz ten numer i kwotę nie większą niż 1,5% należnego podatku (system sam ją wylicza). Możesz również wskazać cel szczegółowy, np. konkretnego podopiecznego fundacji. Urząd skarbowy weryfikuje, czy OPP jest w wykazie uprawnionych i przekazuje środki w drugim półroczu roku następującego po rozliczeniu PIT. Z Twojego konta nie znika ani złotówka – to fiskus przekazuje środki. Podobną procedurę stosuje fundacja Gajusz, która specjalizuje się w pomocy dzieciom i prowadzi przejrzyste rozliczenia każdego wpływu z 1.5% podatku.
Jak 1,5% podatku różni się od darowizny?
W przypadku darowizny to Ty przelewasz pieniądze z własnego konta i masz prawo do ulgi podatkowej. Przy 1,5% podatku nie ponosisz żadnych kosztów, nie wykonujesz przelewu – to państwo przekierowuje część Twojego podatku na wskazany numer KRS. Kwota jest liczona od podatku należnego, a nie od dochodu. W praktyce większość OPP, takich jak fundacja Gajusz czy Caritas Polska, czerpie z tego źródła znacznie większe środki niż z darowizn, bo mechanizm jest prostszy i powszechny. Darowizna daje jednak większą elastyczność co do wyboru beneficjenta (nie musi być OPP).
Co zmienił Polski Ład 2.0 w przekazywaniu podatku?
Od rozliczenia za 2022 r. obowiązuje stawka 1,5% zamiast 1%, co miało zrekompensować zmiany w systemie podatkowym, m.in. obniżenie stawki PIT. W praktyce OPP nie zawsze otrzymają więcej, bo niższa stawka podatku oznacza niższy podatek należny. Przykład: osoba, która przed reformą odprowadzała 8 tys. zł podatku, przekazywała 80 zł OPP. Po zmianach, mając podatek 5,7 tys. zł, przekazuje ok. 85,50 zł. Gdyby stawka pozostała na poziomie 1%, OPP otrzymałaby tylko 57 zł. To pokazuje, że nawet niewielka zmiana procentowa robi różnicę w skali kraju – w 2024 roku do organizacji trafiło ponad 1,1 mld zł.
Jakie błędy popełniają podatnicy?
Najczęstsze błędy to brak wpisania poprawnego numeru KRS, wybór organizacji spoza wykazu OPP lub przekroczenie terminu rozliczenia PIT. W przypadku korekty zeznania można jeszcze zmienić lub dodać OPP w ciągu miesiąca od upływu terminu. Środki nie zostaną przekazane, jeśli nie zapłacisz podatku w pełnej wysokości albo OPP nie ma zgłoszonego rachunku bankowego. Eksperci z WPW Doradztwo Podatkowe rekomendują, by każdorazowo sprawdzać aktualny wykaz OPP na stronie Narodowego Instytutu Wolności oraz korzystać z oficjalnych programów do rozliczeń PIT.
Na co wydawane są środki z 1,5% podatku?
Organizacje pożytku publicznego mogą finansować działania statutowe – od zakupu sprzętu medycznego po wsparcie edukacyjne, pomoc osobom chorym, niepełnosprawnym, dzieciom i seniorom. Fundacja Gajusz przeznacza wpływy na hospicja dziecięce, programy opieki paliatywnej i wsparcie rodzin w trudnej sytuacji. W porównaniu do mniejszych organizacji, duże OPP często lepiej radzą sobie z pozyskiwaniem środków, ale to właśnie lokalne fundacje, jak Gajusz, mają największy wpływ na codzienne życie podopiecznych.
Artykuł sponsorowany.