Niektóre decyzje państwa należą do najtrudniejszych, jakie można podjąć wobec rodziny. Gdy w grę wchodzi bezpieczeństwo dziecka, liczy się nie tylko prawo, ale też sposób działania. Właśnie dlatego w Olsztynie podpisano dokument, który ma uporządkować jedną z najbardziej wrażliwych procedur – przymusowe odebranie dziecka decyzją sądu.
Podpisany dokument zmienia sposób współpracy służb przy przymusowym odebraniu dziecka
Komendant Wojewódzki Policji w Olsztynie insp. Mirosław Elszkowski podpisał „Wzór interdyscyplinarnej współpracy z kuratorami sądowymi w zakresie przymusowego odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką” dla obszaru Sądu Okręgowego w Olsztynie. To formalne potwierdzenie zasad współpracy pomiędzy policją, kuratorami sądowymi, instytucjami pomocy społecznej, szkołami i służbami medycznymi.
Sygnatariuszami dokumentu są także Prezes Sądu Okręgowego w Olsztynie Rafał Jerka, Wojewoda Warmińsko-Mazurski Radosław Król oraz Warmińsko-Mazurska Kurator Oświaty Jolanta Weronika Skrzypczyńska. Oznacza to, że procedura została uzgodniona na najwyższym szczeblu administracji i wymiaru sprawiedliwości w regionie.
Kiedy procedura będzie stosowana i dlaczego w ogóle dochodzi do przymusowego odebrania dziecka
Przymusowe odebranie dziecka nie jest decyzją administracyjną ani działaniem policji z własnej inicjatywy. Zawsze wynika z prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego. Stosuje się je w sytuacjach, gdy dziecko przebywa u osób, które nie mają do tego prawa albo gdy jego dobro jest realnie zagrożone.
Chodzi m.in. o przypadki:
– niewykonywania postanowień sądu o powierzeniu opieki drugiemu rodzicowi
– ukrywania dziecka przed opiekunem prawnym
– sytuacje przemocy domowej
– rażących zaniedbań opiekuńczych
– zagrożenia zdrowia lub życia dziecka
Nowy dokument nie zmienia prawa, ale szczegółowo opisuje sposób działania służb tak, aby procedura była jak najmniej traumatyczna dla dziecka i jednocześnie bezpieczna dla wszystkich uczestników czynności.
Co konkretnie reguluje nowy wzór procedury i jak wygląda przebieg czynności?
Dokument precyzuje role poszczególnych instytucji w trakcie realizacji postanowienia sądu. Kurator sądowy pozostaje osobą odpowiedzialną za przeprowadzenie czynności, ale może żądać wsparcia policji, pracowników pomocy społecznej, psychologów, pedagogów czy ratowników medycznych.
Procedura zakłada m.in.:
– wcześniejszą analizę sytuacji rodzinnej dziecka
– ocenę potencjalnego ryzyka emocjonalnego i fizycznego
– dobór składu zespołu realizującego czynność
– zabezpieczenie miejsca odebrania dziecka
– obecność osób, które mogą zapewnić dziecku wsparcie psychologiczne
– ograniczenie liczby bodźców stresowych i kontaktów konfrontacyjnych
Celem jest to, aby odebranie dziecka nie było chaotyczną interwencją, lecz zaplanowaną czynnością z naciskiem na dobro małoletniego.
Warmia i Mazury jako pierwszy region w kraju z lokalnym modelem współpracy
Istotnym elementem inicjatywy jest fakt, że dokument opracowany dla obszaru Sądu Okręgowego w Olsztynie jest pierwszym tak kompleksowym lokalnym wzorem w Polsce. Jego treść została zaakceptowana przez przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości.
Prace nad dokumentem rozpoczęły się podczas konferencji 9 października 2025 roku i doprowadziły do powołania międzyinstytucjonalnego zespołu eksperckiego. W jego skład weszli przedstawiciele sądu, policji, kuratorów sądowych, pomocy społecznej, PCPR-ów, kuratorium oświaty, zespołów ds. przeciwdziałania przemocy oraz ratownictwa medycznego.
Efektem tej współpracy jest spójny model postępowania, który ma być punktem odniesienia także dla innych regionów kraju.
Dlaczego ta zmiana ma realne znaczenie dla rodzin i dzieci?
Dotychczas przymusowe odebrania dzieci bywały krytykowane za brak jednolitych standardów i zbyt duże obciążenie emocjonalne najmłodszych. Nowy model kładzie nacisk na przygotowanie, przewidywanie reakcji dziecka, minimalizowanie stresu i zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa nawet w dramatycznej sytuacji.
W praktyce oznacza to, że procedura przestaje być jedynie wykonaniem orzeczenia, a staje się procesem wymagającym współpracy wielu instytucji i odpowiedzialności za skutki psychologiczne.
źródło: KWP