W Olsztynie narasta napięcie wokół spektaklu „Wszyscy jesteśmy Belén”, który w najbliższy piątek ma wejść na afisz Teatru im. Stefana Jaracza. Wydarzenie, zanim jeszcze ujrzało światło sceny, wywołało falę komentarzy, sprzeciw części środowisk katolickich oraz oficjalne stanowisko Archidiecezji Warmińskiej. W centrum kontrowersji znalazła się grafika promująca spektakl, uznana przez wielu wiernych za obrazoburczą.
Premiera Teatrze Jaracza w Olsztynie „Wszyscy jesteśmy Belén”
Spektakl Katarzyny Minkowskiej powstał na podstawie reportażu Any Eleny Correi „Wszyscy jesteśmy Belén”, który opowiada o losach Belén — młodej kobiety z Salwadoru skazanej na karę więzienia po utracie ciąży w kraju o bardzo restrykcyjnym prawie aborcyjnym.
Twórcy podkreślają, że inspiracją do stworzenia spektaklu była narastająca społeczna złość i sprzeciw wobec sposobu, w jaki traktowane są kobiety. Jak wynika z materiałów teatru, projekt ma charakter społeczno-obyczajowy i nie jest wymierzony w żadne środowisko religijne.
Archidiecezja Warmińska apeluje o poszanowanie wrażliwości religijnej mieszkańców
W oświadczeniu opublikowanym 26 listopada Archidiecezja Warmińska poinformowała, że do kurii napłynęły liczne głosy sprzeciwu wobec zapowiedzi spektaklu oraz towarzyszącego mu plakatowi.
„W związku ze spektaklem pt. „Wszyscy jesteśmy Belén”, który ma zostać wystawiony na deskach Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie, wielu katolików naszej Archidiecezji zwróciło się do nas z wyrazami sprzeciwu i niepokoju. W ich opinii towarzysząca wydarzeniu grafika stanowi poważne naruszenie czci należnej Najświętszej Maryi Pannie Częstochowskiej i jest odebrane jako działanie obrazoburcze. Archidiecezja Warmińska zdecydowanie przyłącza się do tego sprzeciwu. Jednocześnie apeluje do organizatorów życia kulturalnego, aby w swoich działaniach uwzględniali wrażliwość religijną mieszkańców naszego regionu. Z pełnym szacunkiem dla wolności artystycznej przypominamy, że wolność ta nie zwalnia z odpowiedzialności za treści, które nie mogą uderzać w to, co dla wielu osób jest najświętsze.
Jednocześnie prosimy wiernych o modlitwę o pokój społeczny, wzajemne zrozumienie oraz poszanowanie wartości chrześcijańskich istotnych dla naszej wspólnoty.”
Ostre reakcje części środowisk i narastająca debata społeczna
W sprawę zaangażowały się również lokalne środowiska społeczne, w tym Bractwo Przedmurza. W swoim komentarzy w social mediach organizacja ostro skrytykowała spektakl oraz instytucję, wskazując, że publiczny teatr — finansowany ze środków podatników — nie powinien prezentować treści, które w ich ocenie są sprzeczne z wartościami religijnymi i narodowymi.
„Po raz wtóry dziadostwo w obwolucie antypolskiej i antykatolickiej zaistnieje na deskach Teatr Jaracza Olsztyn. Obrazoburcza grafika urągająca świętemu wizerunkowi Matki Bożej Pani Jasnogórskiej stała się motywem przewodnim spektaklu Katarzyny Minkowskiej pt. „Wszyscy jesteśmy Belen”. Kierujące teatrem gremium zadecydowało, że kpić z katolicyzmu i polskich świętości można i nie jest to w żadnym wypadku obrażanie katolików w Polsce. (sic) Jakim prawem ta jednostka publicznej kultury za pieniądze polskich podatników-katolików serwuje nam w obrazoburczy sposób implementowanie niechęci do katolicyzmu, które ujawnia się poprzez złowrogie symbole kpiące ze świętości Narodu polskiego. Poziom zdegenerowania i skarłowacenia personelu teatralnego sięgnął zenitu. Jakim uprawnieniem te środowisko uzurpuje sobie prawo do szargania świętości Polaków w Polsce. Nie ma tolerancji dla antypolskiego antykatolicyzmu!”
Oświadczenie Teatru Jaracza w sprawie kontrowersji wokół grafiki spektaklu
Teatr Jaracza w Olsztynie odniósł się do krytyki w mediach społecznościowych, publikując komentarz na swoim profilu. W oświadczeniu napisano:
„Rozumiemy, że grafika może budzić różne skojarzenia i emocje. Jej celem nie jest jednak obrażanie osób wierzących, lecz przedstawienie tematyki spektaklu w sposób symboliczny i artystyczny. Szanujemy różnorodność odbiorów i liczymy, że sama sztuka pozwoli lepiej zrozumieć kontekst zastosowanych środków wyrazu.”
Narastająca dyskusja o wolności twórczej
Wraz z narastającymi głosami krytyki pojawiają się również reakcje zwolenników wolności twórczej, którzy podkreślają, że sztuka — także ta zaangażowana społecznie — powinna mieć prawo do zadawania trudnych pytań i przedstawiania niewygodnych tematów. Spór wokół premiery stał się więc areną szerszej dyskusji o granicach wolności artystycznej i o tym, gdzie zaczyna się naruszanie uczuć religijnych.
Teatr Jaracza zapowiada premierę „Wszyscy jesteśmy Belén”
Teatr im. Stefana Jaracza podkreśla, że premiera „Wszyscy jesteśmy Belén” odbędzie się zgodnie z planem — w piątek, 28 listopada o godz. 19:00. Termin ma dodatkowy, symboliczny wymiar: 28 listopada 1918 roku Polki uzyskały prawa wyborcze.