W 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przeprowadził 486,4 tysiąca kontroli zwolnień lekarskich, z czego zakwestionowano 36,6 tysiąca świadczeń chorobowych na łączną kwotę 52,95 miliona złotych. Kontrole te miały na celu weryfikację zasadności wystawianych zwolnień oraz sprawdzenie, czy ubezpieczeni właściwie wykorzystują czas przeznaczony na rekonwalescencję.
Metody kontroli i ich wyniki
Pracownicy ZUS są uprawnieni do sprawdzania, czy osoby przebywające na zwolnieniach lekarskich rzeczywiście potrzebują takiego świadczenia oraz czy nie wykorzystują go w sposób niezgodny z przeznaczeniem. W 2024 roku, oprócz zakwestionowanych świadczeń na kwotę 52,95 miliona złotych, ZUS obniżył wypłaty o 206,98 miliona złotych dla 112,6 tysiąca osób, których tytuł do ubezpieczenia chorobowego wygasł. Łączna kwota obniżonych i cofniętych świadczeń wyniosła 259,94 miliona złotych.
Nieprawidłowe wykorzystanie zwolnień lekarskich
ZUS odnotował przypadki, w których ubezpieczeni podczas zwolnień lekarskich angażowali się w aktywności niezgodne z celem zwolnienia. Przykłady obejmują udział w zagranicznych wakacjach, pracach komisji wyborczych, regatach, organizacji imprez kulturalnych, a nawet przeprowadzanie remontów budynków (gdy świadczenie było przyznane na schorzenie kręgosłupa). Zdarzały się również sytuacje, gdzie osoby na zwolnieniu lekarskim brały ślub i uczestniczyły w weselu.
Osoby niewłaściwie korzystające ze zwolnień lekarskich muszą liczyć się z utratą prawa do świadczenia chorobowego za cały okres kontrolowanego zwolnienia. W takich przypadkach ZUS wstrzymuje wypłatę świadczenia, a jeśli zostało ono już wypłacone, nakazuje jego zwrot. Ponadto, jeśli podczas kontroli lekarza orzecznika ZUS okaże się, że osoba jest zdolna do pracy, zwolnienie lekarskie zostaje skrócone, a świadczenie przysługuje tylko do dnia badania.
Działania pracodawców
Nie tylko ZUS ma prawo do kontroli zwolnień lekarskich. Pracodawcy zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych również mogą sprawdzać, czy ich pracownicy prawidłowo wykorzystują czas zwolnienia. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, pracodawca może wstrzymać wypłatę wynagrodzenia za czas choroby i zgłosić sprawę do ZUS.
Kontrole przeprowadzane przez ZUS oraz pracodawców mają na celu zapewnienie, że zwolnienia lekarskie są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Niewłaściwe korzystanie z takich świadczeń nie tylko obciąża system ubezpieczeń społecznych, ale także może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych dla ubezpieczonych.
źródło: PAP