Minister Klimatu i Środowiska oficjalnie określił stawki kaucji dla opakowań objętych systemem kaucyjnym, który wejdzie w życie 1 stycznia 2025 roku. Nowe przepisy dotyczą plastikowych butelek do 3 litrów, metalowych puszek do 1 litra oraz szklanych butelek wielorazowego użytku do 1,5 litra. Wysokość kaucji ma zachęcać konsumentów do zwrotu opakowań, jednocześnie nie obciążając ich nadmiernie.
Wysokość kaucji za poszczególne opakowania
Wysokość kaucji, jaką będą musieli zapłacić konsumenci, zależy od rodzaju opakowania:
Butelki plastikowe (jednorazowego użytku, do 3 litrów, w tym z zakrętkami z tworzyw sztucznych) – 0,50 zł za sztukę.
Puszki metalowe (do 1 litra) – 0,50 zł za sztukę.
Butelki szklane wielokrotnego użytku (do 1,5 litra) – 1,00 zł za sztukę.
Ustawodawca wprowadził również maksymalną wysokość kaucji, która może wynosić do 2 zł za opakowanie. Decyzje o stawkach podjęto na podstawie analiz rynkowych i konsultacji społecznych, uwzględniając również uwarunkowania środowiskowe oraz praktyki krajowe i unijne.
Jak będzie działał system kaucyjny w Polsce?
Wprowadzenie systemu kaucyjnego ma na celu zwiększenie poziomu selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych, redukcję zanieczyszczeń środowiska oraz promocję nawyków związanych z segregowaniem odpadów. Zgodnie z ustawą z 13 lipca 2023 roku, system obejmie jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych, szklane butelki wielokrotnego użytku oraz metalowe puszki.
Założenia systemu
Podczas zakupu napojów w opakowaniach objętych systemem, do ceny doliczana będzie kaucja, którą można odzyskać po zwrocie opakowania. Zwrot kaucji nie będzie wymagał okazania paragonu. Opakowania będzie można zwrócić w sklepach o powierzchni powyżej 200 m². Mniejsze sklepy mogą dobrowolnie przystąpić do systemu. Planowane jest także tworzenie punktów zbierania opakowań poza jednostkami handlowymi. Wprowadzający napoje w opakowaniach objętych systemem będą odpowiedzialni za jego tworzenie i finansowanie. Będą również musieli osiągnąć określone poziomy zbierania odpadów, które od 2029 roku mają wynosić 90%.
Finansowanie systemu
System kaucyjny będzie finansowany przez przedsiębiorców wprowadzających opakowania do obrotu, którzy będą ponosić koszty zbiórki, transportu oraz rozliczeń związanych z kaucją. Dodatkowym źródłem finansowania będą środki z niezwróconej kaucji oraz ze sprzedaży surowców pochodzących z recyklingu.
Perspektywy i wyzwania
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce to krok w kierunku bardziej zrównoważonego gospodarowania odpadami. Eksperci wskazują jednak, że kluczowe będzie monitorowanie efektywności systemu i dostosowywanie stawek kaucji w miarę potrzeb, aby skutecznie zachęcać do zwrotu opakowań.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego pozwoli Polsce obniżyć wpłaty do budżetu UE związane z nieprzetworzonymi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych. W 2023 roku Polska przekazała na ten cel około 2,4 mld zł.
Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. 2024 poz. 1046).
źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, fot: Ministerstwo Klimatu i Środowiska