26 stycznia Wojewoda Warmińsko-Mazurski Artur Chojecki wydał decyzję, która nakłada na Gminę Olsztyn obowiązek usunięcia pomnika „Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej” ( „Wdzięczności dla Armii Radzieckiej”), który znajduje się na placu Xawerego Dunikowskiego w Olsztynie.
Opinia Instytutu Pamięci Narodowej
Zgodnie z dwukrotną opinią Instytutu Pamięci Narodowej jak również na podstawie zgromadzonych informacji związanych z tym obiektem stwierdzono, że jest to obiekt propagandowy. Był on bowiem poświęcony Armii Czerwonej, która była narzędziem totalitarnego państwa jakim był Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich.
Poza tym stwierdzono, że symbolizuje on komunizm w rozumieniu art. 5a ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Dodatkowo wyeksponowanie pomnika w obecnym miejscu nie może być nośnikiem wartości artystycznych, historycznych czy edukacyjnych. Bowiem pomnik powstał w celu upamiętnienia i oddania hołdu dla udziału Armii Radzieckiej w „wyzwalaniu” Olsztyna.
Rygor natychmiastowej wykonalności
Przesłanką do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na inny interes społeczny wynika wprost z idei towarzyszącej powstaniu pomnika w Olsztynie, a usunięcie z budowli symbolu „sierpnia i młota” ani zmiany nazwy nie świadczą o zmianie jego przekazu.
Kontrowersje związane z pomnikiem
W świadomości mieszkańców miasta pomnik nadal gloryfikuje wojska radzieckie oraz ich zbrodnicze działania na terenach obecnych Warmii i Mazur po II wojnie światowej. Budowa pomnika nie miała nic wspólnego z wdzięcznością mieszkańców Olsztyna dla okupanta. Była natomiast rezultatem odgórnie realizowanej polityki propagandowej ówczesnych władz centralnych.
Dla Polski kwestia usunięcia pomnika stanowi ważną rację stanu w kontekście międzynarodowym w sytuacji zbrojnej agresji Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku, a pozostawienie pomnika w centralnym punkcie miasta czyni go symbolem panowania i dominacji ZSRR nad Polską.
Rygor natychmiastowej wykonalności ma na celu ostateczne usunięcie pomnika i odebranie narzędzia do dalszego wykorzystywania do prorosyjskiej działalności propagandowej na terenie Polski.
Wojna na Ukrainie
Rosja jest spadkobiercą idei przemocy i totalitaryzmu co widać zwłaszcza dziś, kiedy próbuje w sposób kłamliwy prezentować światu wyzwalanie Narodu Ukraińskiego, a w rzeczywistości morduje ludność cywilną na terytorium Ukrainy.
Wybuch wojny w lutym 2022 roku wywołany przez Federację Rosyjską unaocznił skalę poczucia zagrożenia polskiego społeczeństwa. Wynika to z pamięci i wiedzy o zbrodniach żołnierzy radzieckich wobec ludności cywilnej po zakończeniu II wojny światowej. Działania te były nazywane „wyzwoleniem” i uzasadniały rosyjską agresję, której obecnie doświadczają „wyzwalani” przez Rosję obywatele Ukrainy.
Podjęta decyzja nie nakazuje zniszczenia pomnika, a jedynie jego usunięcie z przestrzeni publicznej.
źródło: WM UW