Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekła choroba układu pokarmowego. Wiąże się z nadmierną pobudliwością jelita grubego wywołującą szereg przykrych dolegliwości takich jak wzdęcia czy biegunki. Jakie są przyczyny wystąpienia IBS? Po jakich objawach można rozpoznać zespół jelita drażliwego? Na czym polega leczenie tego schorzenia?
Co wywołuje zespół jelita drażliwego?
Przyczyny pojawienia się IBS nie zostały do końca poznane. Wiadomo, że choroby nie powodują zmiany organiczne. Zazwyczaj jako czynnik wywołujący zespół jelita drażliwego wskazuje się zaburzenia osi mózg-jelito, czyli zakłócenie dwukierunkowego przekazywania informacji pomiędzy ośrodkowym układem nerwowym a jelitem. Za zaistnienie takich okoliczności mogą odpowiadać różne czynniki – problemy z motoryką jelit, przewlekły stan zapalny, jakościowe lub ilościowe zaburzenia mikroflory jelitowej czy przebyte biegunki infekcyjne. IBS może występować także rodzinnie, przy czym choroba częściej dotyka kobiety niż mężczyzn.
Czynnikiem, który wyzwala zespół jelita drażliwego, bywa również silny, przewlekły stres. Za pojawienie się dolegliwości mogą odpowiadać depresja, zaburzenia depresyjno-lękowe, a także traumatyczne przeżycia. Objawy IBS nasila z kolei spożywanie określonych pokarmów, zwłaszcza żywności zawierającej sporo FODMAP – fermentujących oligosacharydów, disacharydów, monosacharydów i polioli.
Po jakich symptomach można rozpoznać IBS?
Charakterystycznym objawem zespołu jelita drażliwego jest silny, skurczowy ból brzucha, zwykle zlokalizowany w lewym podbrzuszu. Dolegliwości bólowe mogą ustępować po wypróżnieniach. W przypadku IBS zmienia się konsystencja i wygląd stolca. Dochodzi do zmiany częstości wypróżnień i mogą pojawić się wzdęcia. Biorąc pod uwagę przeważające objawy, wyróżnia się kilka postaci zespołu jelita drażliwego: IBS z dominującą biegunką, zaparciowa forma IBS oraz IBS ze zmiennym rytmem wypróżnień.
Pozostałymi symptomami zespołu jelita drażliwego mogą być odbijanie, wymioty, wzdęcia, pieczenie w nadbrzuszu, wczesne odczuwanie pełności po posiłku albo wrażenie zalegania pokarmu w żołądku, śluzowaty stolec, bóle głowy i pleców, senność, zmęczenie, częste oddawanie moczu, niepokój oraz dyskomfort psychiczny. Ponadto u kobiet nierzadko występują zaburzenia miesiączkowania, a także ból odczuwany podczas stosunku.
Leczenie zespołu jelita drażliwego
To, jakie leki na zespół jelita drażliwego będzie się przyjmować, zależy od dominujących objawów. W przypadku biegunkowej formy IBS stosuje się loperamid czy ryfaksyminę. W leczeniu zaparć wykorzystuje się natomiast makrogole. Na ból i wzdęcia przyjmuje się z kolei leki rozkurczowe i przeciwdepresyjne zwiększające próg czucia trzewnego. Leczenie IBS ze względu na przewlekły charakter choroby jest długotrwałe. Powinno odbywać się pod nadzorem lekarza. Przyjmowanie środków farmakologicznych należy połączyć z prowadzeniem zdrowego trybu życia i unikaniem stresu. Ponadto ważne jest wyeliminowanie z diety (lub znaczne ograniczenie ilości) pokarmów nasilających objawy IBS. Wsparciem w leczeniu zespołu jelita drażliwego mogą być również probiotyki. Preparaty z dobroczynnymi bakteriami zadbają o optymalny skład mikrobioty jelitowej i pomogą ograniczyć dokuczliwe objawy.
IBS może być wywołane przez rozmaite czynniki, przy czym dużą rolę przypisuje się czynnikom psychologicznym i genetycznym. W przebiegu choroby dominują różne objawy i to właśnie do nich należy dostosować sposób leczenia zespołu jelita drażliwego. Kurację zawsze warto skonsultować z lekarzem, szczególnie że dotyczy ona przewlekłego schorzenia, które może obniżać komfort codziennego życia.