W Olsztynie właśnie rozbudowano dawne koszary wojskowe. Budynek ma zostać zaadaptowany na hospicjum dla dzieci.
Koszarami nazywa się budynki lub zespoły budynków, mające służyć wojsku. Olsztyn słynął z wielu takich miejsc (zazwyczaj mówi się o około ośmiu obiektach), dlatego przed I wojną światową nazywany był „miastem koszar” lub „miastem żołnierzy”. Jeden z tych zabytków został właśnie rozbudowany, a historyczne elementy budowli poddano konserwacji.
Mowa o koszarach strzelców, znajdujących się przy ulicy Kromera. Wybudowano je w latach 1883–1884 na konstrukcji tzw. muru pruskiego. Stacjonowały tam jednostki strzelców, skąd właśnie wzięła się nazwa tego obiektu. Z czasem w ich pobliżu pojawiło się też kasyno. Po I wojnie światowej przerobiono koszary w mieszkania. W latach 80. XX w. doszło do rozbiórki większości budynków, a jedyne pozostałe, czyli nr 5 i przybudówkę nr 7, rozbudowano w celu zaadaptowania ich na hospicjum dla dzieci.
„Dawny budynek odwachu, ostatni zachowany z najstarszego w mieście kompleksu koszar, właśnie przechodzi adaptację na hospicjum dla dzieci prowadzone przez Caritas. Obecnie prowadzone są prace wykończeniowe.” – dowiadujemy się na stronie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Koszary kawaleryjskie przy ul. Gietkowskiej i Dąbrowskiego zostały wzniesione w latach 1885–1886. Wielokrotnie je rozbudowywano, aż do momentu spalenia przez Armię Czerwoną w 1945 roku. Potocznie nazywa się je „koszarami dragonów”, gdyż początkowo była to siedziba 10. Pułku Dragonów im. Króla Saksonii Alberta.
W latach 1889–1890 prywatny inwestor, Andrzej Funk, wybudował kolejne koszary przy ulicach J. Kasprowicza i M. Zientary-Malewskiej, które wydzierżawił wojsku. Nazywano je „koszarami Funka” lub „koszarami prywatnymi”, jak zwane są też dzisiaj. Ze wszystkich budynków, do teraz zachował się tylko jeden nieprzekształcony.
Kolejne koszary zostały wybudowane z przeznaczeniem dla wojsk artylerii, przy obecnej ulicy Artyleryjskiej i są zwane właśnie koszarami artyleryjskimi. Powstały w latach 1887–1889 i większość zachowanych budynków przeszła remont kapitalny.
Koszary piechoty nad Jeziorem Długim powstały w latach 1897–1898. Dzieliły się na dwa zespoły budynków, z których jeden nazywano „koszarami Hindenburga”. Pierwotnie stacjonował tam 2 dywizjon 16. Zachodniopruskiego Pułku Artylerii, a potem batalion piechoty. Teraz w środku Osiedla Leśna stoi jeden zachowany gmach otoczony przez nowoczesne budynki mieszkalne.
Koszary przy ul. Jagiellońskiej były miejscem stacjonowania 18. Rezerwowego Pułku Piechoty w czasie I wojny światowej, a później stanowił obsadę sterowców lotniska w Dywitach. Teraz w jednym z zachowanych i odnowionych budynków mieści się szkoła wyższa.
Koszary artylerii ciężkiej przy dawnej ulicy Pstrowskiego, a obecnej ulicy 5. Wileńskiej Brygady AK, zostały oddane do użytku w 1913 r. Pułkowi Artylerii Ciężkiej. Później stacjonowały tu wojska łączności i oddziały piechoty, potem oddział wojsk angielskich – Królewski Irlandzki Batalion Fizylierów, a w XX wieku koszary stały się siedzibą Szkoły Żandarmów. Od 2003 roku dawne budynki użytkowane są przez policjantów Komendy Wojewódzkiej.
Koszary kawalerii zmotoryzowanej przy alei Warszawskiej to największy taki obiekt w Olsztynie. Zostały oddane do użytku w 1939 roku i w pierwszych miesiącach wojny znajdował się tam obóz przejściowy dla cudzoziemców będących robotnikami przymusowymi w Prusach Wschodnich. Później działało tam wojskowe centrum szkoleniowe, a obecnie budynki zostały zagospodarowane przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.
W Olsztynie organizowane są wycieczki tematyczne, które prowadzą szlakami koszar. Tam można dowiedzieć się więcej na temat tych zabytków i poznać historię miasta od innej strony. Większość koszar przeszła remont i część z nich nadal użytkują ludzie.
Źródło: Encyklopedia Warmii i Mazur / Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Konserwator Zabytków
