USG jamy brzusznej to nieinwazyjne badanie obrazowe wykorzystujące fale ultradźwiękowe do oceny narządów i naczyń w obrębie brzucha. Pozwala ustalić przyczynę dolegliwości, takich jak ból, skurcze czy wzdęcia, a także monitorować choroby przewlekłe. Badanie ultrasonograficzne nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i nie wiąże się z udokumentowanym ryzykiem zdrowotnym.
Kiedy wykonać USG jamy brzusznej?
Wskazania do USG brzucha wynikają z objawów ze strony przewodu pokarmowego, układu moczowego oraz podejrzeń chorób wątroby, trzustki czy śledziony. Najczęstsze wskazania do USG jamy brzusznej:
- ból brzucha (nagły lub przewlekły), uczucie rozpierania, powiększenie obwodu brzucha;
- nudności, wymioty;
- wzdęcia;
- żółtaczka, nieprawidłowe próby wątrobowe;
- krwiomocz, ból w okolicy lędźwiowej (podejrzenie kolki nerkowej), zakażenia układu moczowego;
- podejrzenie kamicy pęcherzyka żółciowego, zapalenia pęcherzyka lub trzustki;
- uraz brzucha, podejrzenie powiększenia narządów lub zmian ogniskowych (torbiele, guzy);
- badanie profilaktyczne w kierunku tętniaka aorty brzusznej (głównie u mężczyzn w wieku 65-75 lat, którzy palą lub palili; rozważa się też u mężczyzn ≥60 lat z dodatnim wywiadem rodzinnym).
Jeśli występują dolegliwości ze strony brzucha, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych lub lekarz podejrzewa chorobę narządów jamy brzusznej, USG jest zwykle badaniem pierwszego wyboru. USG jamy brzusznej wykonać można m.in. w centrach medycznych Doctorpro.
Co pokazuje USG jamy brzusznej?
USG obrazuje wątrobę, drogi żółciowe i pęcherzyk żółciowy, trzustkę, śledzionę, nerki, pęcherz moczowy oraz duże naczynia (aortę brzuszną i żyłę główną dolną). W wielu przypadkach jest wystarczające do potwierdzenia rozpoznania lub ukierunkowania dalszej diagnostyki. Choroby wykrywane w USG jamy brzusznej:
- kamica pęcherzyka żółciowego i/lub przewodów żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego;
- stłuszczenie wątroby, cechy chorób wątroby, guzów i torbieli;
- poszerzenie dróg żółciowych;
- zapalenie trzustki, zmiany ogniskowe trzustki;
- kamica nerkowa, wodonercze, guzy nerek;
- złogi w pęcherzu, zgrubienie ściany, zaleganie moczu;
- powiększenie śledziony;
- tętniak aorty brzusznej;
- zmiany guzowate/torbielowate w jamie brzusznej;
- płyn w jamie otrzewnej.
USG jest bardzo czułe w przypadku narządów miękkich i naczyń, jednak fale ultradźwiękowe słabo przechodzą przez gaz i kości. Dlatego w pewnych sytuacjach lekarz może zalecić uzupełniająco tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny.
Przebieg ultrasonograficznego badania brzucha
Do USG brzucha zwykle trzeba się przygotować, aby poprawić jakość obrazów. Najczęściej zaleca się pozostanie na czczo przez 8-12 godzin (gazy w przewodzie pokarmowym pogarszają widoczność narządów). W niektórych przypadkach lekarz może poprosić o wypicie wody (np. gdy planuje się jednoczesną ocenę pęcherza). Zawsze postępuj zgodnie z instrukcją pracowni oraz nie odstawiaj leków bez zalecenia. Typowy przebieg USG brzucha:
- Lekarz prosi o odsłonięcie brzucha, a czasem o przebranie się w jednorazowy strój i zdjęcie biżuterii.
- Na skórę nakłada się żel ułatwiający przewodzenie.
- Lekarz przesuwa głowicę po różnych okolicach brzucha, czasem prosi o wstrzymanie oddechu lub zmianę pozycji.
- W razie potrzeby wykonuje się dopplerowską ocenę przepływów naczyniowych.
- Po zakończeniu badania żel jest wycierany, a pacjent od razu wraca do zwykłych aktywności.
USG jamy brzusznej jest procedurą bezbolesną. Dyskomfort może wynikać z chwilowego ucisku głowicy na tkliwy obszar. Cała procedura trwa przeciętnie około 30 minut, a wynik opisuje radiolog i przekazuje lekarzowi prowadzącemu. W stanach nagłych opis bywa dostępny od razu.