Wokół zastrzyków w brzuch na przestrzeni dekad urosło wiele legend. Panuje powszechne przekonanie, że tzw. iniekcja podskórna to metoda, którą podaje się wyłącznie zastrzyki przeciwzakrzepowe. Nie jest to prawda, choć rzeczywiście antykoagulanty to najczęściej spotykane leki przyjmowane w ten sposób. Czym więc dokładnie jest zastrzyk podskórny, kiedy się go stosuje i jak wygląda prawidłowe wykonanie?
- Zastrzyki podskórne – podstawowe informacje.
- Iniekcja podskórna w nowoczesnej medycynie.
- Bezpieczne metody wykonania zastrzyku podskórnego.
- Wykonywanie zastrzyków podskórnych przez profesjonalistę.
Zastrzyk podskórny w brzuch wielu pacjentom może się wydawać metodą dość inwazyjną, wzbudzającą niepokój czy nawet strach. Tymczasem, jak pokazuje praktyka, w konkretnych przypadkach jest to wręcz konieczne działanie, które ma niebagatelne znaczenie dla podawanego leku (w jaki sposób i jak szybko się wchłonie). Wiedza niweluje obawy, dlatego też lekarze dokładają wszelkich starań, żeby zapoznawać pacjentów ze stosowanymi metodami i odpowiadać na nurtujące ich pytania. Jak zrobić zastrzyk podskórny w brzuch jest jednym z nich…
Zastrzyki podskórne – podstawowe informacje
Zastrzyki podskórne wykonuje się w sytuacjach, kiedy niezbędne jest wolniejsze wchłanianie się podawanego leku. Dzięki temu działa on dłużej i ma mniej gwałtowny wpływ na organizm. Dlaczego tak się dzieje?
Lek wstrzykiwany jest do tkanki tłuszczowej (znajdującej się między mięśniami a skórą). To miejsce mniej ukrwione, przez co substancja czynna potrzebuje więcej czasu na wchłonięcie. Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku zastrzyków podawanych dożylnie oraz domięśniowo – tam lek rozpoczyna swoje działanie praktycznie od razu.
Najlepszym i zarazem najpowszechniej wybieranym miejscem do przeprowadzenia iniekcji podskórnych jest brzuch pacjenta. Doświadczona pielęgniarka lub lekarz nawet u bardzo chudych osób nie będą mieli najmniejszych problemów z prawidłowym wykonaniem zastrzyku.
Iniekcja podskórna w nowoczesnej medycynie
Zastrzyk podskórny spotkać możemy pod wieloma nazwami. To również iniekcja podskórna i bardziej potoczny – zastrzyk w brzuch; z kolei w nomenklaturze medycznej jest to subcutaneous injection (SC).
Z wykorzystaniem tej metody najczęściej podawane są zastrzyki przeciwzakrzepowe, choć zdarza się, że lekarz zaleca iniekcję także przy innego rodzaju lekach. Co istotne, na ciele pacjenta, po wykonaniu zastrzyku, może pojawić się siniak. Z reguły nie jest to konsekwencją samej iniekcji podskórnej (przeprowadzonej w prawidłowy sposób), lecz danej substancji czynnej (zwłaszcza antykoagulantu).
Wprowadzeniu leku do tkanki podskórnej mogą towarzyszyć dyskomfort oraz ból. Powodem tego są liczne zakończenia nerwów obwodowych i naczynia chłonne znajdujące się pod skórą. Prawidłowo wykonany zabieg przez doświadczoną i wykwalifikowaną osobę niweluje wszelkie nieprzyjemne odczucia i zapewnia pacjentowi bezpieczeństwo.
Bezpieczne metody wykonania zastrzyku podskórnego
Jak zatem zrobić zastrzyk podskórny?
Powszechnie stosowaną metodą iniekcji jest wkłucie w stworzoną wolną ręką fałdę na brzuchu. W tym celu pielęgniarka chwyta kciukiem i palcem wskazującym fragment skóry, wyraźnie wybrzuszając tkankę tłuszczową. Dzięki temu maleje ryzyko przedostania się igły do obszarów niepożądanych, np. mięśni.
Na miejsce wkłucia wybierany jest wierzchołek fałdy. Igła wprowadzana jest najczęściej pod kątem prostym, choć zdarzają się przypadki (u osób bardzo szczupłych), kiedy jest on zmniejszany (nawet do 45 stopni). W momencie wstrzykiwania substancji czynnej można rozluźnić uchwyt (i tym razem wyjątkiem bywają osoby szczupłe – puszczenie i wygładzenie skóry może spowodować przemieszczenie się igły do głębszych warstw).
Uścisk na skórze w miejscu wkłucia nie powinien być zbyt mocny: u wielu pacjentów powoduje to wyraźny ból (poprzez zwiększony opór dla strzykawki).
Wykonywanie zastrzyków podskórnych przez profesjonalistę
Nie zapominajmy, że iniekcja podskórna, ale także wszelkie inne zabiegi medyczne, są bezpośrednią ingerencją w organizm człowieka. Co za tym idzie, powinny być wykonywane przez wykwalifikowanych specjalistów – lekarzy i pielęgniarki.
Daleko niewskazane jest samodzielne wstrzykiwanie sobie substancji czynnych, nie posiadając do tego odpowiedniego przeszkolenia, wiedzy i doświadczenia. Grozi to utratą zdrowia, a w skrajnych przypadkach również życia. Zdarza się jednak, że specjaliści przeszkalają pacjenta z zakresu samodzielnej iniekcji, np. przy zastrzyku przeciwzakrzepowym. Wykorzystuje się to tego tzw. ampułkostrzykawki (gotowe do użytku, daleko ułatwiające cały proces).
Należy przy tym pamiętać, że nie wszystkie leki nadają się do samodzielnego podawania za pomocą ampułkostrzykawek. Zastrzyk podskórny, mimo że jest stosunkowo prostym zabiegiem, może mieć wpływ na cały organizm człowieka. Każdy pojedynczy przypadek powinno się konsultować z lekarzem, dbając o swoje zdrowie i bezpieczeństwo.