4 stycznia br. minęła 110. rocznica urodzin Henryka Panasa, pisarza, publicysty i działacza społecznego związanego z Warmią i Mazurami. Z tej okazji we wtorek w Olsztynie odsłonięto pamiątkową tablicę na ścianie domu przy ulicy Księcia Witolda 30, gdzie w latach 1955-1985 mieszkał i tworzył Panas. Tablica jest inicjatywą Stowarzyszenia Dziennikarzy RP i Związku Literatów Polskich, a uroczystość odsłonięcia jej objął patronat marszałka województwa warmińsko-mazurskiego Gustawa Marka Brzezina.
Henryk Panas urodził się 4 stycznia 1912 r. we Lwowie, a zmarł 11 września 1985 r. w Olsztynie, gdzie został pochowany na cmentarzu komunalnym. Przed wojną Panas uczył historii we lwowskich gimnazjach, a w sierpniu 1940 r. został aresztowany przez NKWD i skazany na osiem lat obozu „pracy poprawczej”. Trafił do Starobielska i Workuty, skąd w 1941 r. wstąpił do Armii Andersa. Po zakończeniu wojny nauczał w polskich szkołach we Włoszech i Anglii.
Po powrocie do kraju w 1947 r. Panas zamieszkał we Wrocławiu i pracował m.in. w szkołach wyższych, a w 1952 r. przeniósł się na Mazury. Przez cztery lata był dyrektorem szkoły podstawowej we wsi Kamionki koło Giżycka, a następnie przeniósł się do Olsztyna i pracował w miesięczniku „Warmia i Mazury”. W latach 1958-1972 był redaktorem naczelnym tego pisma. Był jednym z założycieli i prezesem Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego Pojezierze. W jego dorobku literackim były powieści i opowiadania, głównie o tematyce regionalnej, a także utwory sceniczne, szkice, eseje i wspomnienia. Debiutował w 1943 r. opowiadaniem „Ucieczka” w wydawanym w Palestynie piśmie „W drodze”, ale karierę pisarską rozpoczął w 1960 r. zbiorem opowiadań mazurskich „Bóg, wilki i ludzie”. Rozgłos przyniosła mu powieść „Według Judasza. Apokryf”, przetłumaczona na sześć języków.
Źródło: PAP, fot. UM Olsztyn
