Niemal każdego dnia funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w Olsztynie zatrzymują osoby, co do których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc wobec swoich najbliższych. Każda z tych rodzin obejmowana jest procedurą tzw. „Niebieskiej Karty”. W Olsztynie policjanci założyli ich już 350. Każdego dnia przybywają kolejne. W wielu przypadkach sprawy kończą się postawieniem sprawcy przemocy, zarzutów o znęcanie.
Od początku roku było ich 137. W większości przypadków są to mężczyźni, jednak zdarzają się też kobiety oraz osoby małoletnie.
Wczoraj kilkanaście minut przed godziną 10.00 policjanci pojechali na interwencję domową. Kobieta zgłosiła, że jej 18-letni syn znęca się nad nią fizycznie i psychicznie w ten sposób, że popycha ją, wyzywa i grozi pozbawieniem życia. Taka sytuacja miała trwać od ubiegłego roku. Funkcjonariusze wdrożyli w rodzinie procedurę Niebieskiej Karty a 18-letniego sprawcę zatrzymali w policyjnym areszcie.
Kodeks karny za przestępstwo znęcania się nad osoba najbliższą przewiduje karę do 5 lat pozbawienia wolności.
Jak wygląda taka interwencja?
Po otrzymaniu przez policjantów zgłoszenia na miejsce jedzie patrol policji. W większości przypadków uruchomiona zostaje procedura „Niebieskiej Karty”. Zatrzymanie sprawców przemocy stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego to czynność, która pozwala szybko i skutecznie odizolować sprawcę od pokrzywdzonych. W przypadku gdy policjanci stwierdzą, że doszło do popełnienia przestępstwa, wszczynane zostaje postępowanie przygotowawcze przeciwko sprawcy przemocy. Za każdym razem pokrzywdzeni dowiadują się gdzie mogą i powinni szukać dalszej pomocy. Ale nie tylko z nimi prowadzone są rozmowy. Także sprawca przemocy zostaje poinformowany o konsekwencjach prawnych fizycznego i psychicznego znęcania się. W tym delikatnym obszarze, jakim jest przemoc wobec najbliższych, działania policyjne wspierane są przez kuratorów, pracowników socjalnych, lekarzy, ratowników medycznych.
Jak działa system pomocy?
Cztery lata temu weszły w życie przepisy dotyczące procedury Niebieskiej Karty. W chwili stwierdzenia przemocy w rodzinie Niebieską Kartę może założyć kurator, pracownik socjalny, przedstawiciel oświaty, służby zdrowia, jak również policjant. To właśnie te wszystkie podmioty współpracują razem realizując zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie w ramach pracy w Zespołach Interdyscyplinarnych i Grupach Roboczych. W sytuacji wszczęcia procedury „Niebieskie Karty” przez przedstawiciela jednego z pięciu uprawnionych z mocy ustawy do tego podmiotów kopia formularza pozostaje u wszczynającego, oryginał zostaje przekazany w ciągu 7 dni do przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego. Przewodniczący Zespołu po otrzymaniu „Niebieskiej Karty” w ciągu 3 dni zobowiązany jest przekazać ją członkom Zespołu Interdyscyplinarnego lub Grupy Roboczej. Grupa robocza, w skład której wchodzą przedstawiciele policji, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, oświaty, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych ustala termin spotkania i w pierwszej kolejności na spotkanie zaprasza osobę, wobec której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie. Po dokonaniu oceny sytuacji w rodzinie i w obecności tej osoby wypełniany jest formularz Niebieska Karta C.
Niestawiennictwo ofiary przemocy na spotkanie grupy nie wstrzymuje prac grupy lub zespołu. Następnie ustalane jest kolejne spotkanie grupy, na które zapraszana jest osoba wobec, której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie. W obecności tej osoby wypełniany jest formularz Niebieska Karta D. Jeżeli ofiarą przemocy w rodzinie jest dziecko, działania z jego udziałem powinny być prowadzone w miarę możliwości w obecności psychologa. Na spotkania zespołu lub grupy dziecko nie jest zapraszane. O sytuacji małoletnich ofiar przemocy zostaje poinformowany sąd rodzinny.
Zakończenie procedury możliwe jest jedynie w przypadku ustania przemocy w rodzinie, po zrealizowaniu indywidualnego planu pomocy albo rozstrzygnięciu o braku zasadności podejmowania działań.
Co czeka sprawcę?
Wprowadzone przepisy umożliwiają szybką i skuteczną izolację sprawców przemocy od osób pokrzywdzonych.
Ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (dz. U. Nr 125, poz. 842). wprowadziła nowe środki ochrony osób pokrzywdzonych.
Oprócz tymczasowego aresztowania, prokurator może nakazać sprawcy opuszczenie lokalu mieszkalnego zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. Środek ten jest orzekany z urzędu lub na wniosek policji na okres do trzech miesięcy. Istnieje również możliwość orzeczenia zakazu zbliżania się na określoną odległość sprawcy do osoby pokrzywdzonej.