# Profesor UWM-u z prestiżową nagrodą od marszałka województwa

- Link: https://tko.pl/65721,2020,11,10,profesor-uwm-u-z-prestizowa-nagroda-od-marszalka-wojewodztwa
- Published: 2020-11-10T13:18:42+01:00
- Author: Krzysztof Rutkowski

**Prof. Dorota Fopp-Bayat z Katedry Ichtiologii i Akwakultury na Wydziale Bioinżynierii
Zwierząt UWM otrzymała nagrodę naukową marszałka województwa warmińsko-mazurskiego.
Jest to nagroda zespołowa.**

Oprócz prof. Fopp-Bayat otrzymał ją także dr hab. Mirosław Szczepkowski z olsztyńskiego
Instytutu Rybactwa Śródlądowego oraz mgr inż. Marek Szczukowski z Gospodarstwa Rybackiego
w Rusi. O przyznanie tej nagrody wnioskowało do marszałka Olsztyńskie Forum Naukowe.
Wyłania ono kandydata do nagrody w drodze konkursu. W tym roku ubiegało się o nią
11 kadydatów.

Marszałek przyznał tę nagrodę zespołowi za prowadzenie badań związanych z rybami
jesiotrowymi, które mają zastosowanie w praktyce. Nic dziwnego, Polska obecnie jest
europejskim liderem w produkcji kawioru, a w produkcji mięsa ryb jesiotrowatych 
zajmuje 3. miejsce na kontynencie.

Prof. Fopp-Bayat specjalizuje się w genetyce ryb, a w szczególności ryb jesiotrowatych.
Interesuje ją biologia rozrodu ryb. Jej największym sukcesem badawczym było wyhodowanie
potomstwa jesiotra syberyjskiego o wyłącznie matczynym genomie, które zostało podchowane
do stadium uzyskania dojrzałości płciowej. To eksperymentalne stado jest prawdopodobnie
jedynym takim stadem na świecie. Prowadziła także eksperymentalne badania biologii
rozrodu sterleta. Głównym celem tych badań było poznanie systemu chromosomowej determinacji
płci tego gatunku. Profesor jako pierwsza na świecie potwierdziła, że płcią heterogametyczną
u sterleta i jesiotra syberyjskiego jest płeć samicza.

Szczególnie istotne i nowatorskie okazały się jej badania związane z charakterystyką
genetyczną tarlaków, które można wykorzystać do tworzenia stad rozrodczych. Opracowała
profile genetyczne samic i samców, co pozwala dobierać tarlaki w optymalne pary 
tarłowe. Dzięki temu doborowi wylęga się potomstwo o pożądanej zmienności genetycznej
i korzystnych cechach hodowlanych. Dlaczego jest to takie ważne?

– Obecnie ryby jesiotrowate w środowisku naturalnym są zagrożone wyginięciem. Ikrę
i kawior pozyskuje się wyłącznie od ryb hodowanych w warunkach sztucznych. Starlet
osiąga dojrzałość płciową w wieku 5-6 lat, jesiotr syberyjski – w wieku 7 lat, a
bieługa – w wieku aż 18 lat! To bardzo długo. Nasze badania dotyczą optymalizacji
rozrodu i chowu tych ryb. Potrafimy już w warunkach sztucznych doprowadzić do ich
tarła i wyhodować narybek do stadium dojrzałości, ale w stadach ryb jesiotrowatych
stosunek samic do samców wynosi 1 do 1. W przypadku produkcji kawioru bardziej cenne
są samice, więc hodowanie dużej liczby samców jest ekonomicznie nieopłacalne. Umiemy
już selekcjonować je przy zastosowaniu USG oraz biopsji, ale to mozolna praca, wymagająca
oględzin każdej ryby – wyjaśnia prof. Fopp Bayat.

Dzięki jej badaniom naukowym związanym z inżynierią genetyczną można już w warunkach
laboratoryjnych doprowadzić do wylęgu z ikry jesiotrowatych niemal samych samic.
Teraz zespół, którym kieruje, pracuje nad tym, jak metody inżynierii genetycznej
zastosować w praktyce, aby w hodowlach lęgły się same samice i osiągały wiek rozrodczy.

Prof. dr hab. inż. Dorota Fopp-Bayat pochodzi z rodziny o tradycjach rybackich. 
Jej rodzice byli absolwentami Wydziału Rybackiego WSR w [Olsztynie](https://tko.pl/olsztyn)
i prowadzili własne gospodarstwo rybackie. Zainteresowania rybactwem i akwakulturą
rozwijała już więc od wczesnego dzieciństwa. Jest absolwentką rybactwa Akademii 
Rolniczo-Technicznej w Olsztynie z 1998 r. Stopień naukowy doktora uzyskała w 2003
r., w 2010 r. – doktora habilitowanego, a w 2018 r. – profesora. Pracę zawodową 
zaczęła w 2003 r. jako asystent w Zakładzie Genetyki Ewolucyjnej Wydziału Ochrony
Środowiska i Rybactwa UWM, obecnie jest zatrudniona w Katedrze Ichtiologii i Akwakultury.

Źródło: UWM

Przeczytaj: [Akwarystyczne zestawy CO2 – podstawowe cechy funkcjonalne](https://tko.pl/66978,2020,11,23,akwarystyczne-zestawy-co2-podstawowe-cechy-funkcjonalne)