# Wojewódzkie obchody 100-lecia plebiscytu na Warmii i Mazurach

- Link: https://tko.pl/52728,2020,07,12,wojewodzkie-obchody-100-lecia-plebiscytu-na-warmii-i-mazurach
- Published: 2020-07-12T11:59:19+02:00
- Author: Redakcja TKO

**Plebiscyt z 1920 r., choć był przegrany dla Polski, przyczynił się, paradoksalnie,
do wzmocnienia polskości Warmii i Mazur – podkreślali uczestnicy wojewódzkich obchodów
100-lecia plebiscytu, które w sobotę odbyły się w Olsztynie.**

Obchody setnej rocznicy plebiscytu na Warmii i Mazurach, który decydował o przynależności
państwowej tych ziem, uczczono wystawą odsłoniętą w holu urzędu wojewódzkiego w 
Olsztynie i sesją naukową, na której przedstawiano okoliczności plebiscytu. Następnie
odbyła się msza święta w intencji wszystkich, którzy zabiegali o polskość Warmii
i Mazur, a pod pomnikiem Wolności Ojczyzny złożono kwiaty i wieńce.

W czasie homilii biskup senior archidiecezji warmińskiej Edmund Piszcz mówił o tym,
że „ojczyzna to wspólnota”.

„Ojczyzna, naród to wspólnota. Budujmy wspólnotę na wartościach. Pierwsza wartość,
bez której nie ma mowy o żadnej wspólnocie, to prawda. Drugą wartością jest kultura
szeroko rozumiana i tradycja, w tym również wiara” – mówił bp Piszcz.

W czasie modlitwy wiernych proszono „o rządzących, by dbali o dobro wszystkich obywateli,
troszczyli się o osoby starsze i chronili dzieci i młodzież przed zgorszeniem”.

Podczas uroczystości na placu Konsulatu Polskiego, który nazwę zawdzięcza temu, 
że przed wojną w jego pobliżu działał konsulat II RP i Dom Polski, głos zabrali 
wojewoda, wicemarszałek regionu i prezydent [Olsztyna](https://tko.pl/olsztyn). 
Wszyscy podkreślali, że – paradoksalnie – przegrany przez Polskę plebiscyt przyczynił
się do umocnienia polskości tych ziem.

„Środowiska polskie zaktywizowały się, choć utrzymanie polskości wymagało odwagi
i determinacji” – mówił wojewoda Artur Chojecki.

„Odwaga, którą wykazali się Warmiacy i Mazurzy, oddając głos za Polską, jest jednym
z fundamentów tożsamości regionu” – powiedział wicemarszałek Miron Sycz.

Prezydent Olsztyna Piotr Grzymowicz podkreślał zaś rolę małych ojczyzn, dla których
i dawni, i obecni mieszkańcy Warmii i Mazur pracują i je rozwijają.

11 lipca 1920 r. na Warmii i Mazurach odbył się plebiscyt. Obszar plebiscytowy obejmował
trzy powiaty na Warmii (miasto Olsztyn, powiaty olsztyński i reszelski), osiem powiatów
na Mazurach ([ostródzki](https://tko.pl/ostroda), nidzicki, szczycieński, piski,
ełcki, olecki, giżycki i mrągowski) i cztery powiaty na Powiślu (suski, kwidzyński,
sztumski i malborski). Nie obejmował części Warmii należącej do Rzeczypospolitej
przed I rozbiorem, gdyż ziemie te uznano za całkowicie zniemczone.

Plebiscyt na Warmii i Mazurach okazał się miażdżącym zwycięstwem strony niemieckiej.
Za pozostaniem w granicach Rzeszy oddano 97,89 proc. głosów. W niektórych gminach
za Polską padły pojedyncze głosy. W wyniku niekorzystnego dla polskiej strony rezultatu
plebiscytu niemal cały obszar plebiscytowy pozostał w granicach Niemiec, a Polsce
przyznano jedynie 8 gmin (5 na Powiślu i 3 na Mazurach). Ze względów transportowych
do Polski przyłączono również port na Wiśle w Korzeniewie i most w Opaleniu.

W ocenie historyków na taki wynik wpłynęło wiele czynników, m.in. tocząca się wojna
polsko-bolszewicka, nasilona przez kilkadziesiąt lat akcja germanizacyjna, często
niezgodna z prawem działalność niemieckiej administracji i terror niemieckich bojówek
wobec polskiej ludności.

[⌊Wojewódzkie obchody 100-lecia plebiscytu na Warmii i Mazurach⌉⌊Wojewódzkie obchody 100-lecia plebiscytu na Warmii i Mazurach⌉[ [⌊Wojewódzkie obchody 100-lecia plebiscytu na Warmii i Mazurach⌉](https://tko.pl/wp-content/uploads/2020/07/107873899_1501350530044769_5767548079452312947_o.jpg) [⌊Wojewódzkie obchody 100-lecia plebiscytu na Warmii i Mazurach⌉](https://tko.pl/wp-content/uploads/2020/07/107940970_1501353270044495_4514991368000191154_o.jpg) [⌊Wojewódzkie obchody 100-lecia plebiscytu na Warmii i Mazurach⌉](https://tko.pl/wp-content/uploads/2020/07/108100039_1501352650044557_2845193285349374663_o.jpg)