# Nie chcą dłużej czekać na rozbiórkę „szubienic”. Zapowiedziano akcję w centrum Olsztyna

- Odnośnik: https://tko.pl/414483,2026,11,20,nie-chca-dluzej-czekac-na-rozbiorke-szubienic-zapowiedziano-akcje-w-centrum-olsztyna
- Opublikowano: 2026-11-20T11:29:52+01:00
- Autor: Sebastian Chrostowski

**Choć sąd rozstrzygnął już sprawę jednego z najbardziej kontrowersyjnych monumentów
w Olsztynie, emocje wokół jego przyszłości nie słabną. Na przyszły tydzień zaplanowano
wydarzenie, które ma być symbolicznym początkiem końca wieloletniego sporu. Organizator
zamierza również skierować konkretne żądanie do prezydenta miasta.**

We wtorek, 24 listopada 2026 roku, przed Pomnikiem Wyzwolenia Ziemi Warmińsko-Mazurskiej,
nazywanym potocznie „szubienicami”, odbędzie się zgromadzenie publiczne. Jego organizatorem
jest Krzysztof Kamiński, radny powiatu olsztyńskiego, który domaga się niezwłocznego
wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę monumentu.

Wydarzenie jest reakcją na rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18
listopada 2026 roku, które zakończyło [wieloletni spór prawny dotyczący przyszłości pomnika](https://tko.pl/414184,2026,11,19,to-koniec-wieloletniego-sporu-slynny-pomnik-w-centrum-olsztyna-do-usuniecia).

## Radny wzywa prezydenta Olsztyna do natychmiastowego działania

Krzysztof Kamiński poinformował o organizacji zgromadzenia w komunikacie skierowanym
do mediów. Jak wyjaśnił, jego celem jest wezwanie [prezydenta Olsztyna](https://tko.pl/141010,2022,04,02,dzialacze-opozycji-antykomunistycznej-apeluja-do-prezydenta-olsztyna-w-sprawie-pomnika-wdziecznosci)
Roberta Szewczyka do bezzwłocznego wykonania decyzji nakazującej usunięcie monumentu.
Organizator zapowiedział również happening, podczas którego uczestnicy mają symbolicznie
zainaugurować rozbiórkę „szubienic”.

Nie oznacza to jednak rozpoczęcia rzeczywistych prac budowlanych. Zapowiedziane 
działanie ma charakter symboliczny i stanowi element zgromadzenia publicznego.

Wydarzenie odbędzie się we wtorek, 24 listopada, o godzinie 11.00 na placu Xawerego
Dunikowskiego w Olsztynie, bezpośrednio przed pomnikiem.

Jak zapewnia radny, zgromadzenie zostało zgłoszone do Regionalnego Centrum Bezpieczeństwa
i będzie miało pokojowy charakter. Termin wydarzenia figuruje również w oficjalnym
wykazie zgromadzeń publicznych Urzędu Miasta Olsztyna. Zgodnie z opublikowaną informacją
ma ono potrwać do godziny 12.30.

## Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął sprawę „Szubienic”

Zapowiedź happeningu pojawiła się zaledwie kilka dni po ważnym rozstrzygnięciu dotyczącym
przyszłości monumentu. W środę, 18 listopada, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił
skargę kasacyjną złożoną przez samorząd Olsztyna. Tym samym utrzymane zostały wcześniejsze
rozstrzygnięcia dotyczące usunięcia pomnika z przestrzeni publicznej.

Sprawa ciągnęła się od 2023 roku, kiedy [wojewoda warmińsko-mazurski wydał decyzję nakazującą usunięcie](https://tko.pl/184092,2023,01,27,koniec-olsztynskich-szubienic-wojewoda-wydal-decyzje)
monumentu. Ówczesny samorząd podejmował kolejne próby jej zakwestionowania, jednak
ostatecznie nie przyniosły one oczekiwanego przez miasto rezultatu.

Orzeczenie NSA oznacza zakończenie sądowego sporu o obowiązek usunięcia pomnika.
Nie przesądza jednak, kiedy rozpoczną się fizyczne prace rozbiórkowe.

## Miasto ma własny plan. Pod pomnikiem powstanie parking

Władze Olsztyna zapewniają, że przygotowania do zmian na placu Dunikowskiego trwają
już od dłuższego czasu. Prezydent Robert Szewczyk po rozstrzygnięciu NSA poinformował,
że samorząd spodziewał się takiej decyzji. Już w maju 2025 roku powołano specjalny
zespół, którego zadaniem było wskazanie możliwych kierunków dekompozycji monumentu.

Miasto planuje gruntowną przebudowę placu. Pod jego powierzchnią ma powstać parking
podziemny, który w sytuacjach kryzysowych będzie mógł pełnić również funkcję miejsca
ukrycia dla mieszkańców.

Dokumentacja projektowa części podziemnej ma być gotowa do końca 2026 roku. Następnie
planowane jest ogłoszenie [konkursu architektonicznego](https://tko.pl/347128,2026,04,01,nowy-teatr-lalek-w-olsztynie-ruszyl-konkurs-architektoniczny-z-nagrodami)
dotyczącego nowego zagospodarowania placu.

Władze Olsztyna zamierzają także wystąpić do wojewody o uznanie dotychczasowych 
działań projektowych i organizacyjnych za element procesu dekompozycji monumentu.
Na razie nie wiadomo, czy wojewoda zaakceptuje takie rozwiązanie.

## Kontrowersyjny pomnik od lat dzieli mieszkańców

Pomnik autorstwa Xawerego Dunikowskiego powstał w latach 1949–1953 jako Pomnik Wdzięczności
Armii Czerwonej. Przez dziesięciolecia był jednym z najbardziej charakterystycznych
obiektów w centrum Olsztyna.

Jego historia od lat budzi jednak spory. Instytut Pamięci Narodowej wskazuje, że
monument stanowi symbol komunistycznej propagandy i przedstawia wkroczenie Armii
Czerwonej na Warmię i Mazury jako wyzwolenie, pomijając tragiczne wydarzenia towarzyszące
obecności wojsk sowieckich.

Z kolei zwolennicy zachowania pomnika podkreślali jego wartość artystyczną oraz 
znaczenie twórczości Xawerego Dunikowskiego. Wskazywali również na możliwość wykorzystania
monumentu do edukacji historycznej. W 2022 roku uchylono wpis pomnika do rejestru
zabytków, a rok później ochronę konserwatorską utracił również plac Dunikowskiego.

## Symboliczny początek rozbiórki już 24 listopada

Zapowiedziane przez Krzysztofa Kamińskiego zgromadzenie będzie jednym z pierwszych
publicznych wydarzeń dotyczących przyszłości „szubienic” po rozstrzygnięciu NSA.

Organizator chce w ten sposób zwrócić uwagę na konieczność wykonania decyzji nakazującej
usunięcie pomnika i wywrzeć publiczną presję na władze Olsztyna w sprawie terminu
rozpoczęcia rozbiórki.

Choć przyszłość monumentu została rozstrzygnięta na drodze sądowej, nadal nie wiadomo,
kiedy charakterystyczne pylony faktycznie znikną z [placu Dunikowskiego](https://tko.pl/289260,2025,06,18,koniec-szubienic-konkurs-architektoniczny-ma-wylonic-nowe-oblicze-placu-dunikowskiego).

Wtorkowy happening ma symbolicznie rozpocząć ten proces. Na rzeczywiste rozpoczęcie
prac trzeba będzie jednak jeszcze poczekać.

Czy popierasz wezwanie radnego do rozbiórki „Szubienic”?

 *   Zdecydowanie tak
 *   Raczej tak
 *   Raczej nie
 *   Zdecydowanie nie

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/414483,2026,11,20,nie-chca-dluzej-czekac-na-rozbiorke-szubienic-zapowiedziano-akcje-w-centrum-olsztyna#ViewPollResults)

 Wczytuję wyniki…

źródło: materiały prasowego organizatora
