# Ma 415 lat i może być warta fortunę. Niezwykłe dzieło biskupa Warmii trafi pod młotek

- Odnośnik: https://tko.pl/413484,2026,11,16,ma-415-lat-i-moze-byc-warta-fortune-niezwykle-dzielo-biskupa-warmii-trafi-pod-mlotek
- Opublikowano: 2026-11-16T08:34:09+01:00
- Autor: Jakub Starowieyski

**Ma ponad 400 lat, blisko 600 stron i zachowaną renesansową oprawę. Na grudniową
aukcję trafi pierwsze polskie wydanie kroniki Marcina Kromera, jednego z najważniejszych
historyków dawnej Rzeczypospolitej i biskupa warmińskiego. Inny egzemplarz tego 
samego wydania sprzedano trzy lata temu za ponad 46 tys. zł.**

Starodruk zostanie wystawiony 5 grudnia podczas [76. Aukcji Książek i Grafiki warszawskiego Antykwariatu Lamus](https://onebid.pl/pl/ksiazki-i-starodruki-kromer-marcin-o-sprawach-dzieiach-y-wszystkich-inszych-potocznosciach-koronnych-polskich-ksiag-xxx-przez-marcina-blazowskiego-z-blazowa-wyraznie-na-polski-jezyk-przetlumaczone-przydatkami-y-dowodami-niektoremi-poniekad-utwierdzone-y-w/3759935),
organizowanej za pośrednictwem platformy OneBid. Cena wywoławcza wynosi 18 tys. 
zł.

Przedmiotem licytacji jest wydana w Krakowie w 1611 roku kronika „O sprawach, dziejach
i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich ksiąg XXX”. To pierwsze polskie
wydanie monumentalnego dzieła Marcina Kromera, przełożonego z łaciny przez Marcina
Błażowskiego.

Oryginał ukazał się w Bazylei w 1555 roku, a więc 56 lat wcześniej. Kromer opisał
w nim dzieje Polski od najdawniejszych czasów do 1506 roku. Wykorzystał między innymi
wcześniejsze kroniki i dokumenty z królewskich archiwów.

Dzieło miało przybliżyć historię Polski zagranicznym czytelnikom. Zyskało uznanie
europejskich intelektualistów, a w 1580 roku polski sejm publicznie podziękował 
Kromerowi za jego pracę.

Co ciekawe, polskie tłumaczenie ukazało się dopiero 22 lata po śmierci autora.

## Cztery stulecia w skórzanej oprawie

Wystawiony na aukcję egzemplarz zachował renesansową oprawę ze skóry, ozdobioną 
tłoczeniami. Widoczne są również pozostałości dawnych klamer służących do zamykania
księgi. Na wyklejkach przetrwały odręczne zapiski i próby pióra, a także częściowo
nieczytelny podpis dawnego właściciela.

Książka nie uniknęła upływu czasu. Niektóre karty poddano konserwacji, naprawiano
również uszkodzone marginesy. Według opisu aukcyjnego zasadnicza część tekstu zachowała
się jednak w bardzo dobrym stanie.

## Podobną kronikę sprzedano za ponad 46 tys. zł

Jak wysoko może wzrosnąć cena podczas grudniowej licytacji? Pewną wskazówką są wyniki
wcześniejszych aukcji. W 2023 roku sprzedano egzemplarz tego samego wydania kroniki
z 1611 roku za 46 200 zł. Cena wywoławcza wynosiła 22 tys. zł.

Co ciekawe, sprzedany wówczas starodruk nie był w pełni kompletny. Jego karta tytułowa
została odtworzona na starym papierze, podobnie jak osiem kart końcowego indeksu.
Mimo tych braków znalazł nabywcę.

Wysokie ceny osiągają również wcześniejsze, łacińskie wydania dzieł Kromera. W listopadzie
2025 roku egzemplarz kroniki z 1558 roku, zachowany w bogato zdobionej oprawie z
epoki, [sprzedano za równowartość około 28,4 tys](https://tko.pl/110202,2014,10,08,bursztyn-z-przemytu-sprzedany-za-ponad-150-tys-zlotych).
zł.

Wartość takich ksiąg zależy nie tylko od ich wieku i rzadkości, ale również od stanu
zachowania, kompletności oraz rodzaju oprawy. Dlatego nawet egzemplarze tego samego
wydania mogą osiągać bardzo różne ceny.

## Kim był Marcin Kromer?

Dla [mieszkańców Warmii](https://tko.pl/110697,2014,06,03,o-tozsamosci-warmiakow-premiera-filmu-bo-jestem-stad)
nazwisko Kromera ma szczególne znaczenie. Urodzony w 1512 roku w Bieczu humanista,
historyk i dyplomata był sekretarzem królewskim, a następnie jednym z najważniejszych
hierarchów kościelnych w regionie.

Od 1570 roku zarządzał [diecezją warmińską jako koadiutor](https://tko.pl/75868,2015,02,17,diecezja-warminska-powitala-arcybiskupa-koadiutora)
biskupa Stanisława Hozjusza, a w 1579 roku sam został biskupem warmińskim. Rezydował
na zamku w Lidzbarku Warmińskim, gdzie zmarł w 1589 roku. Pochowano go w katedrze
we Fromborku.

Kromer zajmował się nie tylko sprawami Kościoła. Był także uczonym, autorem prac
historycznych, politycznych i geograficznych. Wśród jego najważniejszych dzieł znalazła
się również „Polonia”, szczegółowy opis państwa polskiego, jego mieszkańców, obyczajów
i ustroju.

Jego książki do dziś są przechowywane w zbiorach muzealnych. [Muzeum Warmii i Mazur](https://tko.pl/125774,2021,09,28,zabytkowa-rzezba-zarekwirowana-na-granicy-z-rosja-trafi-do-muzeum-na-warmii-i-mazurach)
w Olsztynie posiada między innymi łacińskie wydanie kroniki z 1568 roku.

Teraz kolejny egzemplarz słynnego dzieła trafi pod młotek. Czy osiągnie cenę zbliżoną
do tej sprzed trzech lat, okaże się podczas grudniowej licytacji.

Czy planujesz wziąć udział w aukcji kroniki Kromera 5 grudnia?

 *   Zdecydowanie tak
 *   Raczej tak
 *   Raczej nie
 *   Zdecydowanie nie

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/413484,2026,11,16,ma-415-lat-i-moze-byc-warta-fortune-niezwykle-dzielo-biskupa-warmii-trafi-pod-mlotek#ViewPollResults)

 Wczytuję wyniki…
