# Groźna choroba atakuje kobiety. Warmińsko-mazurskie na drugim miejscu w Polsce pod względem zachorowalności

- Link: https://tko.pl/410580,2026,11,02,grozna-choroba-atakuje-kobiety-warminsko-mazurskie-na-drugim-miejscu-w-polsce-pod-wzgledem-zachorowalnosci
- Published: 2026-11-02T10:54:43+01:00
- Author: Jakub Starowieyski

**Warmia i Mazury zajmują drugie miejsce w Polsce pod względem zachorowalności kobiet
na raka jelita grubego. Tymczasem w ubiegłym roku z programu badań przesiewowych
skorzystało w regionie zaledwie 436 kobiet. Problemem są również obawy przed kolonoskopią
i odpływ specjalistów ze szpitali.**

## Warmia i Mazury w krajowej czołówce

Drugie miejsce [województwa warmińsko-mazurskiego potwierdza raport](https://tko.pl/382187,2026,07,31,warmia-i-mazury-liderem-rozwodow-w-polsce-alarmujace-dane-gus)
Krajowego Rejestru Nowotworów za 2023 rok, najnowszy dostępny w pełnym rocznym zestawieniu.
Chodzi o standaryzowany współczynnik zachorowalności, który pozwala porównywać regiony
o różnej strukturze wieku.

W 2022 roku województwo było również drugie, ale w rankingu umieralności kobiet 
na raka jelita grubego. Rok później znalazło się w nim na 14. miejscu. Jednocześnie
utrzymywało się w ścisłej krajowej czołówce pod względem nowych zachorowań.

## Setki w programie, tysiące poza nim

Z danych przekazanych przez Magdalenę Mil, rzeczniczkę prasową warmińsko-mazurskiego
NFZ, wynika, że w programie kolonoskopii przesiewowej przebadano w 2023 roku 394
kobiety, w 2024 roku 581, a w 2025 roku 436. Od stycznia do września 2026 roku przebadano
203 kobiety.

Znacznie więcej [badań wykonuje się poza programem](https://tko.pl/405224,2026,09,29,prawie-83-tysiace-mieszkancow-regionu-juz-sie-leczy-problem-moze-dlugo-nie-dawac-objawow)
przesiewowym. W 2025 roku kolonoskopię przeszło w ten sposób 21 248 kobiet. Badania
te wykonywane są z różnych wskazań medycznych, między innymi w związku z niepokojącymi
objawami.

Program finansowany przez NFZ przeznaczony jest dla [osób w wieku](https://tko.pl/55737,2020,08,04,seniorzy-z-grup-ryzyka-moga-bezplatnie-przebadac-sie-w-kierunku-tetniaka-aorty-brzusznej)
50–65 lat, które nie miały kolonoskopii w ostatniej dekadzie i nie mają objawów 
sugerujących nowotwór. Mogą z niego korzystać również osoby w wieku 40–49 lat, jeśli
u krewnego pierwszego stopnia rozpoznano raka jelita grubego. Badanie nie wymaga
skierowania.

## „Nie boli”, więc nie idziemy do lekarza

Warmińsko-mazurski [NFZ organizuje rocznie kilkadziesiąt akcji](https://tko.pl/258115,2024,11,22,mezczyzno-sprawdz-swoje-zdrowie-sobotnia-akcja-w-olsztynie)
profilaktycznych poza swoją siedzibą. Mimo to zainteresowanie programem pozostaje
niewielkie.

– Niestety badanie to nie cieszy się popularnością, a pacjenci w rozmowach z nami
przyznają, że obawiają się kolonoskopii – informuje Magdalena Mil, rzeczniczka warmińsko-
mazurskiego NFZ.

Dr Tomasz Arłukowicz, ordynator Oddziału Gastroenterologicznego Wojewódzkiego Szpitala
Specjalistycznego w Olsztynie, zwraca uwagę, że wczesny rak i zmiany przednowotworowe
często nie dają objawów. Brak bólu bywa więc fałszywym uspokojeniem. Jego zdaniem
świadomość znaczenia kolonoskopii powinna być równie powszechna jak potrzeba wykonywania
mammografii.

Dodatkową możliwością wczesnego wykrywania niepokojących zmian są testy FIT na krew
utajoną w kale, które mogą być zlecane osobom po 50. roku życia w programie „Moje
Zdrowie”.

## Nowy sprzęt, ale brakuje lekarzy

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Olsztynie rozbudował i wyposażył pracownię 
endoskopową dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy. W 2025 roku wykonano tam 
1491 kolonoskopii, w tym u 810 kobiet. Od stycznia do września 2026 roku przebadano
1019 pacjentów, w tym 586 kobiet.

Inwestycjom w diagnostykę towarzyszy jednak odpływ wykwalifikowanej kadry. Jak wyjaśnia
dr Arłukowicz, praca szpitalnego gastroenterologa wymaga całodobowych dyżurów i 
leczenia nagłych przypadków, między innymi krwawień z przewodu pokarmowego. – Dla
wielu specjalistów praca w gabinetach POZ okazała się lżejsza i bardziej atrakcyjna
finansowo. Być może ich potencjał można by wykorzystać do prowadzenia badań profilaktycznych
w ramach POZ – wskazuje dr Arłukowicz.

Według informacji NFZ z końca października sześć placówek w regionie miało umowy
na realizację programu kolonoskopii przesiewowej. Terminy badań można sprawdzać 
w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć”, a możliwość wykonania ich w znieczuleniu 
bezpośrednio w placówkach.

## Dwa projekty, które nie doszły do skutku

Samorząd województwa nie prowadził w latach 2023–2026 odrębnego programu profilaktyki
raka jelita grubego. Urząd Marszałkowski wskazuje, że mieszkańcy mają dostęp do 
programu finansowanego przez NFZ.

W poprzedniej perspektywie unijnej podejmowano próby uruchomienia dodatkowych działań.
Pierwszy projekt, z dofinansowaniem 3,89 mln zł, zakończył się rozwiązaniem umowy
z powodu trudności w realizacji. W drugim, o wartości ponad 4,4 mln zł, nie podpisano
umowy, ponieważ nie udało się nawiązać wymaganego partnerstwa.

Biuro prasowe Urzędu Marszałkowskiego tak przedstawia perspektywy kolejnych przedsięwzięć:–
Z uwagi na wcześniejsze trudności w realizacji projektów profilaktycznych, na ten
moment nie zaplanowano działań w tym zakresie, co nie oznacza, że problem nie jest
dostrzegany i nie zostanie podejmowany w przyszłości – tłumaczą urzędnicy.

W regionie o tak wysokiej zachorowalności kobiet kluczowe pozostaje zwiększenie 
udziału mieszkańców w profilaktyce i zapewnienie dostępu do wczesnej diagnostyki.
Od tego zależy, ilu pacjentów trafi do leczenia, zanim choroba osiągnie zaawansowane
stadium.

Jakie kroki powinny być podjęte, by zwiększyć liczbę badań przesiewowych na raka
jelita grubego?

 *   Trudno powiedzieć
 *   Ułatwienie dostępu do badań
 *   Wprowadzenie mobilnych punktów badań
 *   Zwiększenie kampanii informacyjnych

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/410580,2026,11,02,grozna-choroba-atakuje-kobiety-warminsko-mazurskie-na-drugim-miejscu-w-polsce-pod-wzgledem-zachorowalnosci#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…