# Ma 101 lat i od dziewięciu lat walczy w sądzie. Teraz nastąpił przełom w jego sprawie

- Link: https://tko.pl/409854,2026,10,28,ma-101-lat-i-od-dziewieciu-lat-walczy-w-sadzie-teraz-nastapil-przelom-w-jego-sprawie
- Published: 2026-10-28T14:30:24+01:00
- Author: Redakcja TKO

**Sąd Najwyższy zapowiada rozpoznanie poza kolejnością sprawy 101-letniego Stanisława
Zalewskiego, byłego więźnia niemieckich obozów koncentracyjnych, który od lat walczy
o ochronę swoich dóbr osobistych. Poseł Stanisław Gorczyca z Koalicji Obywatelskiej
od początku obecnej kadencji parlamentu konsekwentnie wspiera Stowarzyszenie Patria
Nostra w walce o prawa 101-letniego Stanisława Zalewskiego, byłego więźnia niemieckich
obozów koncentracyjnych. W tej sprawie podejmował interwencje, kierował interpelacje
i zapytania parlamentarne, zabiegając o skuteczną ochronę prawną i zakończenie wieloletniego
postępowania. Ostatnio ponownie zwrócił się do Sądu Najwyższego, apelując o pilne
działania. Niezależnie od niego interwencję podjął również poseł Artur Chojecki 
z PiS.**

Prezes Sądu Najwyższego kierująca pracą Izby Cywilnej, sędzia Joanna Misztal-Konecka,
napisała w odpowiedzi na interpelacje:

„(…) uprzejmie informuję, że na podstawie zarządzenia Prezesa Sądu Najwyższego kierującego
pracą Izby Cywilnej z 20 października 2026 r. sprawa I CSK 1805/26 zostanie rozpoznana
poza kolejnością wpływu”.

To ważna decyzja, która daje szansę na sprawniejsze rozpatrzenie sprawy Stanisława
Zalewskiego. Nie przesądza jednak ani o terminie posiedzenia, ani o treści przyszłego
rozstrzygnięcia.

## Sprawa, w której czas ma znaczenie

[Stanisław Zalewski, były więzień niemieckich obozów](https://tko.pl/376874,2026,06,22,czy-polski-sad-czeka-na-moja-smierc-pyta-100-letni-stanislaw-zalewski)
Auschwitz, Mauthausen i Gusen, od 2017 r. dochodzi ochrony dóbr osobistych w związku
z użyciem przez [niemieckie media określenia „polski obóz](https://tko.pl/341408,2026,03,03,prawnicy-z-olsztyna-kontra-niemieckie-media-zlozyli-kasacje-do-sn-w-sprawie-polskich-obozow-zaglady)
zagłady” w odniesieniu do Treblinki.

Sprawa trafia do Sądu Okręgowego w Warszawie (sygn. I C 88/18). Sąd ten – jak wszystkie
sądy dotychczas – przyjmuje, że to polskie sądy mają jurysdykcję do rozpoznania 
w pełnym zakresie spraw przeciwko niemieckim wydawcom. Tak o przeprosiny (zadośćuczynienie
moralne) jak i o kwotę pieniężną (zadośćuczynienie materialne). Sprawa trafia do
drugiej instancji. Sąd Apelacyjny w Warszawie nie przechodzi do rozpoznania meritum
sprawy. Sędzia powzięła bowiem wątpliwość – której wcześniej nie miały żadne inne
inne sądy, nawet niemieckie – czy to polski sąd, czy może raczej niemiecki jest 
tu właściwy do rozstrzygania sprawy o kłamstwo „polskich obozów”.

W październiku 2019 r. kieruje pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej. W czerwcu 2021 TSUE wskazał – wbrew opinii swojego Rzecznika 
Generalnego, co się rzadko zdarza – że, najkrócej mówiąc, sprawy „polskich obozów”
mają się toczyć nie przed polskimi, ale przed niemieckimi sądami. Oparł się na innych
swoich orzeczeniach, w których rozstrzygał o właściwości sądów w międzypaństwowych
sporach obywateli. Opierając się na orzeczeniu TSUE, warszawski Sąd Apelacyjny odrzucił
pozew przyjmując, że do wszystkich tego typu spraw właściwe są sądy niemieckie. 
Tu: Monachium.

Pan Stanisław przy wsparciu kancelarii mec. Lecha Obary postanowił walczyć dalej.
W 2022r. wspólnie wnieśli skargę [kasacyjną od orzeczenia Sądu](https://tko.pl/147099,2022,07,07,skarga-kasacyjna-w-sprawie-polskich-obozow-przyjeta-do-rozpatrzenia)
Apelacyjnego do Sądu Najwyższego. Wskazali m.in. na pominiętą przez TSUE inną linię
orzeczeń zapadłych w podobnych międzypaństwowych sprawach. Skargę, co ważne, poparł
Rzecznik Praw Obywatelskich, przedstawiając Sądowi swój pogląd w sprawie.

18 lutego 2025 r. [Sąd Najwyższy uchylił](https://tko.pl/49348,2020,05,29,sad-najwyzszy-czesciowo-uchylil-uchwale-krs-ws-powolania-sedziow-w-olsztynie)
wcześniejsze postanowienie Sądu Apelacyjnego z 16 lipca 2021 r. i przekazał sprawę
do ponownego rozpoznania. SN wyrokiem potwierdził stanowisko pełnomocników Stanisława
Zalewskiego, iż niezbędne jest jednak ponowne zbadanie sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny uznaje, że polski sąd może rozpoznawać
sprawy o świadczenia pieniężne. Tu 50 tys. złotych na Związek Byłych Więźniów. Jednocześnie
odrzuca pozew w części dotyczącej przeprosin, uznając, że te roszczenia powinny 
być dochodzone przed sądem właściwym dla siedziby wydawcy. To jest niemieckim sądem.

Pełnomocnicy Stanisława Zalewskiego nie składają broni. Wnoszą kolejną [skargę kasacyjną do Sądu](https://tko.pl/57784,2020,08,26,sad-najwyzszy-rozpatrzy-skarge-kasacyjna-ws-zbigniewa-parowicza)
Najwyższego, argumentując, że taka interpretacja pozbawia byłego więźnia Auschwitz
i Gusen realnej ochrony jego godności i tożsamości narodowej. To jest prawa do polskiego
sądu. Pełnomocnicy Stanisława Zalewskiego, mec. Lech Obara i mec. Szymon Topa, jednocześnie
podjęli próbę przyspieszenia postępowania przez wyodrębnienie roszczenia majątkowego,
jednak sąd nie uwzględnił tego wniosku. Ostatecznie 12 sierpnia br. pełnomocnicy
cofnęli skargę kasacyjną, aby skoncentrować dalsze działania na dochodzeniu roszczenia
majątkowego.

Wobec wieloletniego postępowania i zaawansowanego wieku St. Zalewskiego, szczególnego
znaczenia nabrała potrzeba sprawnego zakończenia sprawy. To właśnie w tym kontekście
posłowie Artur Chojecki i Stanisław Gorczyca niezależnie od siebie zwrócili się 
do Sądu Najwyższego o pilne działania.

## Stanisław Gorczyca: konsekwentne wsparcie dla działań Stowarzyszenia

Poseł Stanisław Gorczyca od początku obecnej kadencji parlamentu konsekwentnie wspiera
[Stowarzyszenie Patria Nostra](https://tko.pl/209671,2023,08,05,ruszyl-kolejny-projekt-stowarzyszenia-patria-nostra-we-wspolpracy-z-touro-university-berlin)
w działaniach na rzecz Stanisława Zalewskiego. Jego zaangażowanie znajduje wyraz
w podejmowanych inicjatywach parlamentarnych, w tym interpelacjach, zapytaniach 
i wystąpieniach, a także w działaniach służących zwróceniu uwagi właściwych instytucji
na sytuację 101-letniego byłego więźnia [niemieckich obozów koncentracyjnych](https://tko.pl/341408,2026,03,03,prawnicy-z-olsztyna-kontra-niemieckie-media-zlozyli-kasacje-do-sn-w-sprawie-polskich-obozow-zaglady).
To stałe wsparcie stanowi ważny element szerszych starań o sprawne zakończenie postępowania
oraz zapewnienie Stanisławowi Zalewskiemu realnej ochrony prawnej.

Również w obecnym etapie sprawy poseł zwrócił się do Sądu Najwyższego o informacje
dotyczące stanu postępowania i rozważenie działań, które mogłyby przyczynić się 
do jego sprawnego zakończenia.

W swoim piśmie poseł podkreślał, że zaawansowany wiek powoda wymaga szczególnego
uwzględnienia przy ocenie potrzeby sprawnego prowadzenia sprawy. Wskazywał na znaczenie
prawa do sądu oraz stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące konieczności
zapewnienia postępowaniu realnej efektywności. Zwrócił się również o rozważenie 
rozpoznania sprawy poza kolejnością.

## Artur Chojecki: ochrona pamięci historycznej i praw byłego więźnia

Niezależną interwencję podjął poseł Artur Chojecki z PiS. W piśmie do Prezes Sądu
Najwyższego kierującej pracą Izby Cywilnej zwrócił uwagę zarówno na wiek Stanisława
Zalewskiego i przewlekający się etap postępowania, jak i na szerszy wymiar sprawy
związany z ochroną [pamięci historycznej oraz godności byłych więźniów niemieckich](https://tko.pl/357139,2026,06,09,przez-miejsca-niemieckich-zbrodni-do-prawdy-historycznej-wyjazd-pamieci-2026)
obozów koncentracyjnych.

Poseł przywołał wcześniejsze działania Rzecznika Praw Obywatelskich, w tym dotyczące
możliwości odrębnego rozpoznania roszczenia majątkowego i stosowania przepisów pozwalających
na rozpatrywanie spraw poza kolejnością. Apelował o pilne działania z poszanowaniem
kompetencji Sądu Najwyższego i niezawisłości sędziowskiej.

Chojecki i Gorczyca wystąpili niezależnie od siebie, kierując się jednak wspólnym
przekonaniem, że sprawa 101-letniego powoda wymaga sprawnego działania. Ich interwencje
pokazują, że troska o prawa człowieka i pamięć o ofiarach niemieckich obozów może
łączyć parlamentarzystów ponad podziałami politycznymi.

## Pełnomocnik: „Tu chodzi o człowieka, jego prawa”

– Bardzo się cieszymy, że ta sprawa pozostaje ponad podziałami i ponad sporami politycznymi.
To niezwykle ważne, że posłowie reprezentujący tak różne opcje polityczne dostrzegają
wagę sytuacji pana Stanisława Zalewskiego i podejmują działania w interesie publicznym.
W sprawach dotyczących pamięci historycznej, godności byłych więźniów niemieckich
obozów koncentracyjnych i prawa do sądu nie powinny decydować partyjne sympatie 
ani polityczne różnice. Tu chodzi o człowieka, jego prawa i możliwość uzyskania 
ochrony sądowej za życia – podkreśla mec. Lech Obara.

## Inicjatywy wspierane przez organizacje społeczne

Działania [Stowarzyszenia Patria Nostra](https://tko.pl/78698,2021,03,24,stowarzyszenie-patria-nostra-czy-niemieckie-media-przeprosza-za-serial-nasze-matki-nasi-ojcowie)
na rzecz Stanisława Zalewskiego spotykają się również z poparciem innych organizacji
społecznych i instytucji, którym bliskie są kwestie ochrony pamięci historycznej,
godności ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych oraz poszanowania prawdy historycznej.

Podejmowane przez Stowarzyszenie inicjatywy, w tym działania na rzecz sprawnego 
rozpoznania sprawy Stanisława Zalewskiego, poparło m.in. Stowarzyszenie Rodzin Polskich
[Ofiar Obozów Koncentracyjnych](https://tko.pl/204520,2023,07,06,kto-byl-katem-a-kto-ofiara-niemcy-spotykaja-bylego-wieznia-obozu-koncentracyjnego)
oraz inne organizacje pozarządowe i instytucje zaangażowane w ochronę pamięci o 
polskich ofiarach niemieckich zbrodni.

To szerokie poparcie pokazuje, że sprawa Stanisława Zalewskiego wykracza poza działania
jednej organizacji. Łączy środowiska, którym zależy na poszanowaniu godności byłych
więźniów, rzetelnym upamiętnianiu historii oraz zapewnieniu skutecznej ochrony prawnej
osobom, które przez lata czekają na rozstrzygnięcie swoich spraw.

Teraz kluczowe jest sprawne dalsze procedowanie. Dla 101-letniego byłego więźnia
niemieckich obozów koncentracyjnych liczy się przede wszystkim to, by mógł uzyskać
realną ochronę prawną za życia.

Jakie kroki powinny podjąć władze sądowe w tej sprawie?

 *   Przyspieszyć postępowanie sądowe
 *   Trudno powiedzieć
 *   Ustalić jasne terminy dla rozpatrzenia
 *   Zorganizować spotkanie z pełnomocnikami

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/409854,2026,10,28,ma-101-lat-i-od-dziewieciu-lat-walczy-w-sadzie-teraz-nastapil-przelom-w-jego-sprawie#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…

źródło: Stowarzyszenie Patria Nostra