# Olsztyńskie stowarzyszenie pisze do Nawrockiego. „Ofiarom nie można odbierać prawa do sądu”

- Link: https://tko.pl/386849,2026,09,01,olsztynskie-stowarzyszenie-pisze-do-nawrockiego-ofiarom-nie-mozna-odbierac-prawa-do-sadu
- Published: 2026-09-01T13:13:03+02:00
- Author: Sebastian Chrostowski

**Stowarzyszenie Patria Nostra zwróciło się do prezydenta RP Karola Nawrockiego 
z petycją dotyczącą możliwości dochodzenia przed polskimi sądami roszczeń przez 
ofiary niemieckich zbrodni z okresu II wojny światowej. O inicjatywie poinformowano
1 września, w 87. rocznicę niemieckiej napaści na Polskę.**

## Petycja trafiła do prezydenta

Kilka dni przed 87. rocznicą wybuchu II wojny światowej Stowarzyszenie Patria Nostra
skierowało do prezydenta RP Karola Nawrockiego petycję dotyczącą praw osób poszkodowanych
w wyniku niemieckich zbrodni.

Organizacja apeluje, aby prezydent wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie
zgodności z Konstytucją przepisów Kodeksu postępowania cywilnego odnoszących się
do jurysdykcji krajowej oraz immunitetu państwa obcego.

Problem dotyczy możliwości dochodzenia indywidualnych roszczeń wynikających m.in.
ze zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości.

## Czy ofiary powinny móc pozwać obce państwo?

Jak argumentuje Patria Nostra, problem pojawia się w sytuacji, gdy polskie przepisy
pozwalałyby na dochodzenie roszczeń wynikających z czynów popełnionych na terytorium
Polski, ale jednocześnie immunitet jurysdykcyjny państwa obcego uniemożliwia rozpoznanie
sprawy.

Zdaniem przedstawicieli stowarzyszenia może to prowadzić do sytuacji, w której osoba
poszkodowana nie otrzyma możliwości przedstawienia swoich argumentów przed sądem.

– W przypadku zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości kwestia
ta wymaga szczególnej oceny konstytucyjnej – przekonuje mec. Lech Obara, prezes 
[Stowarzyszenia Patria Nostra](https://tko.pl/76866,2021,03,05,praworzadnosc-po-niemiecku-pod-luxemburski-sad-interpelacja-w-sprawie-polskich-obozow).

Organizacja podkreśla, że jej inicjatywa nie oznacza postulatu automatycznego przyznawania
odszkodowań. Chodzi o możliwość wszczęcia procesu, podczas którego sąd mógłby zbadać
okoliczności konkretnej sprawy, przedstawione dowody, rozmiar szkody i krzywdy oraz
argumenty stron.

## Trybunał zajmował się już podobnymi sprawami

Jak przypomina stowarzyszenia, kwestia immunitetu państwa obcego w postępowaniach
dotyczących niemieckich zbrodni była już przedmiotem postępowań przed Trybunałem
Konstytucyjnym.

Chodzi o sprawy oznaczone sygnaturami K 12/17 oraz K 25/20. Postępowania zostały
jednak umorzone, dlatego – jak wskazuje Patria Nostra – nie doszło do merytorycznego
rozstrzygnięcia kwestii możliwości stosowania immunitetu państwa obcego w tego rodzaju
sprawach. Stowarzyszenie chce, aby problem został ponownie poddany ocenie Trybunału.

## „Reparacje i roszczenia indywidualne to dwie różne kwestie”

Patria Nostra zwraca również uwagę na rozróżnienie pomiędzy reparacjami wojennymi,
których dochodzenie odbywa się na poziomie stosunków między państwami, a indywidualnymi
roszczeniami osób poszkodowanych.

– Nie można automatycznie uznać, że rozliczenia między państwami przesądzają o prawach
konkretnych ofiar niemieckich zbrodni – uważa mec. Lech Obara.

Według stowarzyszenia to sąd powinien móc ocenić w konkretnej sprawie, czy istnieje
podstawa odpowiedzialności, czy dane roszczenie jest zasadne oraz kto może go dochodzić.
Dopiero w toku postępowania mogłyby zostać również rozpatrzone ewentualne przeszkody
prawne.

## Patria Nostra: pamięć to również prawa ofiar

Stowarzyszenie poinformowało o petycji 1 września, w rocznicę niemieckiej napaści
na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej.

[Patria Nostra](https://tko.pl/209671,2023,08,05,ruszyl-kolejny-projekt-stowarzyszenia-patria-nostra-we-wspolpracy-z-touro-university-berlin)
wskazuje, że swoją inicjatywę traktuje jako element szerszych działań związanych
z ochroną pamięci o ofiarach oraz prawdy historycznej. Organizacja od lat podejmuje
m.in. działania przeciwko używaniu w zagranicznych publikacjach sformułowania „polskie
obozy” w odniesieniu do niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i zagłady
znajdujących się podczas okupacji na terenie Polski.

Przedstawiciele stowarzyszenia podkreślają, że mimo upływu 87 lat od wybuchu wojny
nadal żyją osoby bezpośrednio poszkodowane przez niemieckie zbrodnie oraz rodziny
zamordowanych.

Zdaniem organizacji [pamięć o ofiarach](https://tko.pl/204071,2023,07,03,kto-byl-katem-a-kto-ofiara-projekt-olsztynskiego-stowarzyszenia-patria-nostra)
powinna więc obejmować nie tylko upamiętnianie wydarzeń sprzed lat, ale także dyskusję
dotyczącą odpowiedzialności, zadośćuczynienia oraz możliwości dochodzenia indywidualnych
roszczeń przed sądem.

Czy ofiary niemieckich zbrodni powinny mieć prawo do sądu?

 *   Nie mam zdania na ten temat
 *   Nie, nie powinny mieć takiego prawa
 *   Tak, powinny mieć takie prawo
 *   To złożona kwestia prawna

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/386849,2026,09,01,olsztynskie-stowarzyszenie-pisze-do-nawrockiego-ofiarom-nie-mozna-odbierac-prawa-do-sadu#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…