# Profesor z UWM współautorem przełomowych badań w „Nature Medicine”

- Link: https://tko.pl/384273,2026,08,14,sztuczna-inteligencja-pomoze-ratowac-wzrok-naukowiec-z-uwm-wspolautorem-waznego-badania
- Published: 2026-08-14T11:41:13+02:00
- Author: Sebastian Chrostowski

**Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza do gabinetów lekarskich, ale jej rola
nie musi oznaczać zastępowania specjalistów. Nowe rozwiązania mają przede wszystkim
pomagać lekarzom szybciej podejmować trafne decyzje. Jedno z takich narzędzi może
mieć szczególne znaczenie dla osób cierpiących na rzadkie, dziedziczne choroby siatkówki.
W międzynarodowym zespole pracującym nad systemem Retina4IRD znalazł się naukowiec
związany z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim.**

## System Retina4IRD ma wspierać lekarzy w trudnej diagnostyce

Wyniki wieloośrodkowego, randomizowanego badania klinicznego dotyczącego wykorzystania
systemu Retina4IRD opublikowano 24 lipca 2026 roku w prestiżowym czasopiśmie „Nature
Medicine”. Publikacja zatytułowana „AI-based clinician decision support system for
diagnosis of inherited retinal diseases: a multicenter, randomized trial” dotyczy
zastosowania sztucznej inteligencji jako narzędzia wspomagającego lekarzy w diagnostyce
dziedzicznych chorób siatkówki.

Wśród autorów badania znalazł się prof. Andrzej Grzybowski z Katedry Okulistyki 
[Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie](https://tko.pl/243334,2024,07,24,przyznano-granty-dla-naukowcow-z-uwm-przelomowe-projekty-w-olsztynie)
oraz Instytutu Badań w Okulistyce – Fundacji Rozwoju Okulistyki w Poznaniu.

Dziedziczne choroby siatkówki, określane skrótem IRD, należą do istotnych przyczyn
utraty wzroku u dzieci i młodych dorosłych. Ich prawidłowe rozpoznanie bywa jednak
wyjątkowo trudne.

Jak tłumaczy prof. Andrzej Grzybowski, z rozwojem tego typu schorzeń związanych 
jest ponad 300 genów, a podobne objawy kliniczne mogą wynikać z różnych mutacji.
Ostateczna diagnoza często wymaga więc połączenia badania okulistycznego, wielomodalnego
obrazowania, szczegółowego wywiadu rodzinnego oraz badań genetycznych. Te ostatnie
są kosztowne i nie wszędzie łatwo dostępne.

Właśnie na tym etapie lekarza może wesprzeć Retina4IRD. – Retina4IRD, czyli system
wspomagania decyzji klinicznych wykorzystujący sztuczną inteligencję, analizuje 
zdjęcia dna oka, obrazy OCT oraz podstawowe dane kliniczne. Na tej podstawie wskazuje
najbardziej prawdopodobne podłoże genetyczne choroby. To ważny krok w rozwoju sztucznej
inteligencji w okulistyce, a w przypadku [chorób rzadkich takie wsparcie](https://tko.pl/306113,2025,09,11,olsztynski-szpital-z-rekordowym-wsparciem-2-mln-zl-na-nowoczesna-diagnostyke-genetyczna)
może mieć szczególne znaczenie dla pacjenta – wyjaśnia prof. Andrzej Grzybowski,
cytowany w artykule UWM.

## 1843 pacjentów z trzech krajów. Wyniki pokazały dużą różnicę

Retina4IRD został opracowany i zwalidowany przy wykorzystaniu danych pochodzących
od 1843 pacjentów z Chin, Polski oraz Korei Południowej.

Jak wyjaśnił prof. Andrzej Grzybowski, zadaniem systemu było nauczenie się rozpoznawania
charakterystycznych wzorców widocznych w obrazach siatkówki, a następnie łączenie
ich z danymi klinicznymi oraz wiedzą dotyczącą genetycznych przyczyn poszczególnych
chorób.

To szczególnie skomplikowane w przypadku IRD, ponieważ wiele rzadkich schorzeń siatkówki
może dawać zbliżone objawy. W części przypadków ustalenie rzeczywistej przyczyny
choroby wymaga bardzo specjalistycznej wiedzy oraz wykonania zaawansowanych badań
molekularnych.

Twórcy Retina4IRD podkreślają jednak, że system nie ma zastępować lekarza. Jego 
zadaniem jest wspomaganie podejmowania decyzji i wskazywanie najbardziej prawdopodobnych
kierunków dalszej diagnostyki.

Może to pomóc specjaliście zdecydować, które badania genetyczne powinny zostać wykonane
w kolejnym etapie. W przypadku chorób dziedzicznych trafne rozpoznanie może natomiast
otworzyć drogę do odpowiedniego leczenia, terapii genowej lub kwalifikacji pacjenta
do badań klinicznych.

Znaczenie ma również czas. W chorobach siatkówki szybsze postawienie diagnozy może
umożliwić wcześniejsze rozpoczęcie leczenia, zanim dojdzie do dalszej utraty jej
funkcji.

Największą uwagę zwracają wyniki dotyczące wskazania właściwego genu. Lekarze korzystający
ze wsparcia systemu Retina4IRD osiągnęli 88,5 proc. trafności w identyfikacji prawidłowego
genu wśród pięciu najbardziej prawdopodobnych propozycji. Specjaliści pracujący 
bez wsparcia sztucznej inteligencji uzyskali wynik na poziomie 67,3 proc. Różnica
wyniosła więc ponad 21 punktów procentowych.

– To różnica, która może mieć realne znaczenie kliniczne. Badanie nie było bowiem
eksperymentem przeprowadzonym wyłącznie na archiwalnych zdjęciach. System oceniono
w prospektywnym, randomizowanym badaniu klinicznym obejmującym 300 pacjentów z podejrzeniem
dziedzicznej choroby siatkówki. To właśnie ten element jest szczególnie istotny –
zaznacza prof. Andrzej Grzybowski.

Naukowcy sprawdzali również działanie systemu w różnych grupach pacjentów. Analizowano
m.in. wiek, rodzaj wykorzystanego obrazowania oraz ośrodek, z którego pochodziły
dane.

Według autorów Retina4IRD utrzymywał wysoką skuteczność niezależnie od tych czynników.
Szczególnie ważne okazało się zachowanie stabilnego działania w populacjach pochodzących
z różnych państw.

Może to świadczyć o zdolności systemu do działania także poza ośrodkami, w których
był pierwotnie rozwijany. W trakcie badania nie odnotowano również działań niepożądanych
związanych z wykorzystaniem Retina4IRD.

## Polski naukowiec w międzynarodowym zespole

Prof. Andrzej Grzybowski nie był jedynym polskim naukowcem uczestniczącym w projekcie.
W gronie autorów publikacji znalazł się również dr hab. Adrian Smędowski, zastępca
kierownika Katedry i Kliniki Okulistyki Wydziału Nauk Medycznych w Katowicach Śląskiego
Uniwersytetu Medycznego.

To kolejny przypadek, gdy polscy badacze współtworzą międzynarodowe projekty dotyczące
wykorzystania sztucznej inteligencji w okulistyce.

W 2025 roku w „Nature Medicine” opublikowano także wyniki randomizowanego badania
poświęconego EyeFM, czyli modelowi [sztucznej inteligencji pomagającemu lekarzom analizować obrazy okulistyczne](https://tko.pl/175451,2022,10,14,profesor-grzybowski-z-uwm-w-elitarnym-klubie-lekarzy-okulistow).
Wśród współautorów tamtej pracy również znaleźli się prof. Andrzej Grzybowski i 
dr hab. Adrian Smędowski.

Rozwój badań nad zastosowaniem AI w okulistyce wspiera również Polskie Konsorcjum
Sztucznej Inteligencji w Okulistyce, które zostało powołane w 2024 roku z inicjatywy
prof. Andrzeja Grzybowskiego.

Konsorcjum ma łączyć przedstawicieli różnych środowisk – okulistów, specjalistów
zajmujących się sztuczną inteligencją, informatyków, inżynierów biomedycznych oraz
naukowców.

Jednym z jego najważniejszych zadań jest rozwijanie i walidowanie nowych rozwiązań
opartych na AI, tworzenie wysokiej jakości baz danych klinicznych i obrazowych, 
a także prowadzenie badań wieloośrodkowych. Docelowo ma to umożliwić bezpieczne 
przenoszenie technologii opracowywanych w laboratoriach do codziennej praktyki medycznej.

W działania konsorcjum zaangażowane są m.in. Instytut Badawczy IDEAS, Uniwersytet
Medyczny w Poznaniu, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu, Politechnika Poznańska, Politechnika Wrocławska, Szpital MSWiA w Warszawie,
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach oraz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.

Współpraca obejmuje także zagraniczne ośrodki, m.in. z Chin i Wielkiej Brytanii.
Liderem i koordynatorem przedsięwzięcia jest Fundacja Wspierania Rozwoju Okulistyki.

Jak podkreśla prof. Andrzej Grzybowski, celem jest nie tylko korzystanie w Polsce
z rozwiązań tworzonych za granicą, ale także budowanie własnych kompetencji, baz
danych i technologii oraz uczestniczenie w badaniach klinicznych prowadzonych na
najwyższym światowym poziomie.

Publikacja dotycząca Retina4IRD może mieć znaczenie wykraczające poza diagnostykę
jednej grupy chorób. Pokazuje bowiem model, w którym lekarz korzysta z własnego 
doświadczenia i wiedzy, ale jednocześnie otrzymuje dodatkowe narzędzie pozwalające
szybciej analizować duże ilości informacji.

– Wyniki opublikowane w „Nature Medicine” mają znaczenie wykraczające poza jeden
algorytm i jedną grupę chorób. Pokazują kierunek, w którym może zmierzać medycyna
przyszłości: lekarz wyposażony w doświadczenie, wiedzę i nowe narzędzia sztucznej
inteligencji. Istotne jest to, że Polska – dzięki zaangażowaniu swoich naukowców–
jest częścią tej zmiany – podsumowuje prof. Andrzej Grzybowski.

Jak oceniasz rolę sztucznej inteligencji w diagnostyce medycznej?

 *   Może zastąpić niektóre funkcje lekarzy
 *   Nie ma wpływu na diagnostykę
 *   Nie mam zdania
 *   Wspiera lekarzy w diagnozowaniu

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/384273,2026,08,14,sztuczna-inteligencja-pomoze-ratowac-wzrok-naukowiec-z-uwm-wspolautorem-waznego-badania#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…

źródło: [UWM](https://uwm.edu.pl/aktualnosci/ai-i-okulistyka-naukowiec-z-uwm-wspolautorem-publikacji-w-nature-medicine)