# Kto powinien płacić za pobyt w DPS? Ten kto przejął majątek po bliskim, czy cała rodzina?

- Link: https://tko.pl/351263,2026,04,29,kto-powinien-placic-za-pobyt-w-dps-ten-kto-przejal-majatek-po-bliskim-czy-cala-rodzina
- Published: 2026-04-29T08:56:46+02:00
- Author: wred

**Jeden z rodzeństwa przejął majątek, ale rachunki trafiają do wszystkich. Sprawa
z Olsztyna pokazuje, jak przepisy o DPS potrafią zaskoczyć rodziny – i wywołać poważne
konflikty.**

## Rodzinny dramat i luka w przepisach

Coraz więcej rodzin w Polsce mierzy się z trudnym problemem finansowania pobytu 
bliskich w domach pomocy społecznej (DPS). Obowiązujące przepisy przewidują, że 
w określonych sytuacjach koszty utrzymania osoby starszej mogą zostać przerzucone
na jej dzieci. I to solidarnie. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli jedno z rodzeństwa
przejęło majątek rodzica w zamian za opiekę, tj. zawarło umowę dożywocia, obowiązek
ponoszenia kosztów pobytu [może dotyczyć wszystkich dzieci](https://tko.pl/291661,2025,06,30,nowa-rodzina-stare-obowiazki-czy-ojciec-moze-wydziedziczyc-dzieci-z-poprzedniego-zwiazku).

Taką sytuację opisuje Pan Robert, jeden z synów pensjonariusza DPS. Mężczyzna zgłosił
się po pomoc do olsztyńskiej kancelarii prawnej mecenasa Lecha Obary.

„To dla mnie niezrozumiałe i krzywdzące. Jeden z moich braci zawarł z ojcem umowę
dożywocia i przejął jego majątek. Logicznie rzecz biorąc, to on powinien ponosić
koszty utrzymania ojca. Tymczasem opłaty rozkłada się na całe rodzeństwo” – mówi
Pan Robert.

## Kto powinien płacić za pobyt w DPS? Co mówi prawo?

Zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej reguluje przede wszystkim ustawa
o pomocy społecznej. Zgodnie z jej przepisami, opłaty za pobyt w DPS ponoszą w kolejności:

 1. sam mieszkaniec domu (do wysokości 70 proc. swojego dochodu),
 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi (czyli dzieci),
 3. gmina, z której osoba została skierowana do DPS.

Jak wyjaśnia [mec. Lech Obara](https://tko.pl/349722,2026,04,19,licytacja-gospodarstwa-znanego-rolnika-pojawiaja-sie-powazne-watpliwosci),
obowiązek dzieci ma charakter ustawowy i nie jest automatycznie znoszony przez fakt
zawarcia umowy dożywocia z jednym z nich.

Przepisy nie przewidują wyłączenia pozostałych [dzieci z obowiązku alimentacyjnego](https://tko.pl/245976,2024,08,21,dziecko-studiuje-zaocznie-czy-rodzic-musi-placic-alimenty)
tylko dlatego, że jedno z nich zawarło umowę dożywocia. Organ administracji bada
sytuację dochodową wszystkich zobowiązanych i może rozłożyć koszty na całe rodzeństwo”–
tłumaczy prawnik.

Podstawą prawną jest również kodeks rodzinny i opiekuńczy, który w art. 128 i następnych
wprowadza obowiązek alimentacyjny między krewnymi w linii prostej.

## Umowa dożywocia w teorii i w praktyce

Umowa dożywocia, uregulowana w kodeksie cywilnym (art. 908 i nast.), polega na tym,
że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić
zbywcy dożywotnie utrzymanie.

„W teorii osoba, która przejęła nieruchomość, powinna zapewnić opiekę i utrzymanie.
Problem pojawia się wtedy, gdy obowiązki te nie są realizowane w praktyce, a senior
trafia do DPS. Wówczas system prawny „wraca” do zasad ogólnych i obejmuje odpowiedzialnością
także inne dzieci” – wskazuje mec. Aleksandra Potoplak, specjalistka do spraw rodzinnych
z olsztyńskiej kancelarii.

Ekspertka podkreśla jednak, że sytuacja nie jest całkowicie bez wyjścia.

„Istnieje możliwość dochodzenia roszczeń regresowych wobec osoby, która zawarła 
umowę dożywocia. Wymaga to jednak odrębnego postępowania cywilnego i nie wpływa 
bezpośrednio na decyzję administracyjną w sprawie odpłatności za DPS” – dodaje.

## Czy przepisy się zmienią?

W ostatnim czasie pojawiają się zapowiedzi zmian w zakresie odpłatności za pobyt
w DPS. Projektowane regulacje mają w większym stopniu uwzględniać faktyczne relacje
rodzinne oraz sytuacje, w których obowiązek opieki został już „skonsumowany” przez
jednego z członków rodziny. Na przykład poprzez umowę dożywocia.

„Dyskutowane zmiany zmierzają do tego, aby ograniczyć automatyzm w obciążaniu wszystkich
dzieci kosztami. Rozważane jest wprowadzenie mechanizmów pozwalających na większe
uwzględnienie indywidualnych okoliczności, w tym wcześniejszych zobowiązań wynikających
z umów cywilnoprawnych” – wyjaśnia mec. Obara.

Na razie jednak są to jedynie propozycje, a obowiązujące przepisy pozostają bez 
zmian.

## „System wymaga korekty”

Zdaniem Pana Roberta., obecne regulacje są niesprawiedliwe i wymagają pilnej zmiany.

„Nie uchylam się od odpowiedzialności wobec ojca, ale sytuacja, w której ktoś przejmuje
majątek i nie ponosi konsekwencji finansowych, a reszta rodziny musi płacić, jest
po prostu nieuczciwa” – podkreśla.

Prawnicy przyznają, że podobne sprawy trafiają do kancelarii coraz częściej. Starzenie
się społeczeństwa i rosnące koszty opieki długoterminowej sprawiają, że problem 
będzie narastał.

„To obszar, w którym prawo nie nadąża za rzeczywistością społeczną. Bez zmian legislacyjnych
konflikty rodzinne na tle finansowania [opieki nad seniorami](https://tko.pl/318091,2025,11,01,co-dzieje-sie-z-seniorami-na-warmii-i-mazurach-coraz-wiecej-z-nich-szuka-pomocy-w-domach-opieki)
będą się tylko pogłębiać” – podsumowuje mec. Lech Obara.

Pomimo planowanych zmian, mec. Obara już wcześniej dostrzega możliwość wykładni 
funkcjonalnej przepisu poprzez obciążenie obowiązkiem ponoszenia kosztów DPS przez
dożywotnika.

## Jakie są wnioski?

Na etapie administracyjnym jest możliwość uwzględnienia umowy dożywocia poprzez 
miarkowanie opłaty kosztów pobytu w DPS. Wskazuje na to wyrok SA/Wa 704/17 ,,nie
można zgodzić się z tym, że organ w sposób arbitralny może dokonywać wyboru osób
spośród osób zobowiązanych.” – twierdzi mec. Aleksandra Potoplak.

Dla Pana Pawła jest to opcja „na dziś”. Natomiast dla tych, których ten przepis „
skrzywdził”, bo z uwagi na upływ czasu droga administracyjna jest dla nich zamknięta,
mec. Obara znalazł inną drogę.

„Co prawda nie ma przepisu, który wprost mówi: „dzieci mają regres wobec nabywcy
z dożywocia”, ale taki regres wynika pośrednio z art. 471 KC (niewykonanie umowy),
a także z orzecznictwa sądów. Wyrok SN z 21.03.2013 r., III CSK 192/12 wskazuje 
na możliwość dochodzenia roszczeń wynikających z niewykonania obowiązków względem
dożywotnika.” – podkreśla prawnik.

Kto powinien ponosić koszty pobytu w DPS?

 *   Cała rodzina
 *   Inne rozwiązanie
 *   Osoba, która przejęła majątek

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/351263,2026,04,29,kto-powinien-placic-za-pobyt-w-dps-ten-kto-przejal-majatek-po-bliskim-czy-cala-rodzina#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…