# Olsztyńska fundacja chce uratować zapomniane groby Polaków na Litwie - Link: https://tko.pl/347950,2026,04,09,olsztynska-fundacja-chce-uratowac-zapomniane-groby-polakow-na-litwie - Published: 2026-04-09T09:25:30+02:00 - Author: igas **Setki polskich grobów na Wileńszczyźnie z roku na rok znikają z krajobrazu. Zapadają się, zarastają i tracą swoje inskrypcje. Olsztyńska Fundacja „Pochówek i Pamięć” od kilku lat próbuje to zatrzymać – prowadząc realne prace renowacyjne na cmentarzach, gdzie spoczywają Polacy. Teraz ruszyła kolejna akcja, która może zdecydować o losie wielu miejsc pamięci.** ## Olsztyńska fundacja odnawia polskie groby na Litwie Fundacja „Pochówek i Pamięć”, założona w 2021 roku przez panią Janinę, kontynuuje działania rozpoczęte jeszcze kilka lat wcześniej jako inicjatywa prywatna. [Jej celem jest ratowanie zapomnianych grobów Polaków](https://tko.pl/118002,2021,07,13,pani-janina-odnawia-zapomniane-groby-polakow-na-litwie-potrzebuje-wsparcia) na terenach dawnej Wileńszczyzny. To nie są symboliczne akcje. Wolontariusze wykonują konkretne, często ciężkie prace: podnoszą zapadnięte pomniki, wydobywają elementy nagrobków spod ziemi, stabilizują konstrukcje, czyszczą kamień i odnawiają zatarte napisy. W wielu przypadkach konieczna jest również wymiana zniszczonych elementów metalowych czy zabezpieczenie grobów przed dalszym niszczeniem. Każdy odnowiony grób zostaje oznaczony, wyposażony w znicz i wiązankę, a także poświęcony. To działania, które przywracają pamięć o konkretnych osobach i ich historiach. [[ ## Plan działań na 2026 rok. Podbrzezie i Korwie W tym roku fundacja planuje kolejne prace na Litwie – przede wszystkim w rejonie Podbrzezia i Korwia. To miejsca, gdzie znajdują się jedne z najstarszych polskich pochówków w regionie. Na liście znajdują się m.in. grób Marii Sadowskiej oraz miejsca związane z rodziną Longina Sidorowicza, który poległ w obronie Warszawy w 1939 roku. Oprócz tego wolontariusze chcą uporządkować najstarsze kwatery na tzw. „starym” cmentarzu w Podbrzeziu. Cmentarz ten powstał w 1906 roku i mimo upływu czasu przetrwał do dziś, jednak jego stan z roku na rok się pogarsza. W wielu miejscach pomniki zapadają się, a inskrypcje stają się nieczytelne. Bez interwencji [wiele z tych grobów może bezpowrotnie zniknąć](https://tko.pl/316508,2025,10,23,rusza-kwesta-na-ratowanie-zabytkowych-cmentarzy-warmii). ## Trwa zbiórka na ratowanie grobów Polaków Aby zrealizować zaplanowane działania, fundacja uruchomiła zbiórkę środków (**[LINK](https://zrzutka.pl/gz3n67)**). Potrzebne są fundusze m.in. na transport ciężkich elementów, materiały renowacyjne, narzędzia oraz logistykę wyjazdów na Litwę. Zbiórka trwa od 2 do 30 kwietnia 2026 roku, a jej cel to 10 tysięcy złotych. Pierwszy wyjazd wolontariuszy planowany jest już na połowę kwietnia. Organizatorzy podkreślają, że choć wiele prac wykonywanych jest społecznie, nie da się uniknąć kosztów związanych z transportem i zabezpieczeniem nagrobków. ## Efekty wcześniejszych działań już widać Fundacja od lat dokumentuje swoje działania i pokazuje efekty pracy wolontariuszy. Wśród nich są odnowione pomniki, uporządkowane kwatery i przywrócone do czytelności nazwiska, które jeszcze niedawno były na granicy zatarcia. Ostatnie efekty można zobaczyć tutaj: [https://pochowekipamiec.pl/2025/10/rok-2025-zachowanie-trzech-pomnikow-od-zapomnienia/](https://pochowekipamiec.pl/2025/10/rok-2025-zachowanie-trzech-pomnikow-od-zapomnienia/) Zbiór innych renowacji: [https://pochowekipamiec.pl/mogile-pradziada-ocal-od-zapomnienia/](https://pochowekipamiec.pl/mogile-pradziada-ocal-od-zapomnienia/) [[ ## Fundacja działa aktywnie i relacjonuje swoje działania Fundacja „Pochówek i Pamięć” na bieżąco informuje o swoich działaniach, postępach prac i kolejnych inicjatywach. Relacje, zdjęcia i aktualności publikowane są w mediach społecznościowych. Warto obserwować profil: [https://www.facebook.com/pochowekipamiec](https://www.facebook.com/pochowekipamiec) To właśnie tam można zobaczyć, jak wygląda praca w terenie i jakie efekty przynoszą kolejne wyjazdy, a także poznać inne działania Fundacji. ## Pamięć, która może zniknąć bezpowrotnie Historia wielu polskich rodzin z Wileńszczyzny jest skomplikowana i naznaczona dramatycznymi wydarzeniami XX wieku – przesiedleniami, represjami i utratą ojczyzny. Dziś ślady tych historii w dużej mierze zachowały się właśnie na cmentarzach. Jak podkreśla pani Janina, każdy nagrobek to konkretne nazwisko i los. Bez działań takich jak te, które prowadzi olsztyńska organizacja, wiele z tych miejsc może zniknąć na zawsze. Dlatego inicjatorka apeluje o wsparcie – bo w tym przypadku chodzi nie tylko o kamień, ale o pamięć, która bez działania przestaje istnieć. **[LINK DO ZRZUTKI](https://zrzutka.pl/gz3n67)** [[ Screenshot [⌊Osoba odnawia polski nagrobek na cmentarzu na Litwie, pracując na drabinie, wokół zielone drzewa.⌉⌊Osoba odnawia polski nagrobek na cmentarzu na Litwie, pracując na drabinie, wokół zielone drzewa.⌉[ [⌊Mężczyzna odnawia polski grób na cmentarzu na Litwie, pracując na kolanach przy nagrobku.⌉⌊Mężczyzna odnawia polski grób na cmentarzu na Litwie, pracując na kolanach przy nagrobku.⌉[ [⌊Tablica z nazwiskami i datami na cmentarzu, ozdobiona wstążkami w barwach narodowych.⌉⌊ Tablica z nazwiskami i datami na cmentarzu, ozdobiona wstążkami w barwach narodowych .⌉[ [⌊Pomnik z figurą Jezusa na cmentarzu, z tablicami upamiętniającymi Polaków na Litwie.⌉⌊ Pomnik z figurą Jezusa na cmentarzu, z tablicami upamiętniającymi Polaków na Litwie .⌉[ [[ [[ [[