# 100-letni świadek historii kontra system. Sprawa „polskich obozów” nadal bez zakończenia

- Link: https://tko.pl/344256,2026,03,17,100-letni-swiadek-historii-kontra-system-sprawa-polskich-obozow-nadal-bez-zakonczenia
- Published: 2026-03-17T14:21:52+01:00
- Author: wred

**Sprawa „polskich obozów” nadal bez zakończenia. Mimo lat walki i kolejnych decyzji
sądów, finał wciąż pozostaje niepewny, a czas działa na niekorzyść powoda.**

## Wieloletnia walka trwa. Czy Zalewski doczeka się sprawiedliwości?

Stanisław Zalewski, były więzień Auschwitz numer 156569 (oraz dwóch innych [obozów zagłady](https://tko.pl/270082,2025,02,19,sad-najwyzszy-daje-nadzieje-na-sprawiedliwosc-w-sprawie-polskich-obozow)),
Prezes Honorowy Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień
i Obozów Koncentracyjnych wystąpił do polskiego sądu. Poczuł się znieważony zwrotem„
polskie obozy zagłady” w artykule opublikowanym wiosną 2017 r. na stronie wydawnictwa
Mittelbayerischer Verlag KG z Ratyzbony. W artykule tym Treblinkę określono jako„
polski obóz”, w którym zamordowano siostrę pochodzącego z Częstochowy Israela Offmana.
St. Zalewski, który w październiku 2025r. skończył 100 lat, walczy już 9 rok przed
polskim sądem.

Czy doczeka sprawiedliwego wyroku? A na rozstrzygnięcie – dodajmy – jeszcze czeka
pozwana rozgłośnia radiowa Bayerischer Rundfunk. Niestety, jest realna groźba, że
Stanisław Zalewski może nie doczekać sprawiedliwości za swojego życia.

## Sprawa trafia aż do TSUE

W 2018 r. St. Zalewski złożył pozew i po zwycięskim dotarciu do Sądu Apelacyjnego,
sprawa trafiła do…Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał odpowiadał
na pytania sądu, pod przewodnictwem sędzi Joanny Wiśniewskiej-Sadomskiej, między
innymi o …właściwość „polskich sądów” do spraw „polskich obozów”. Pytań zaskakujących.
Tej wątpliwości dotychczas nie miały ani polskie sądy w sprawach przeciwko Die Welt,
ZDF, Focus Online czy Bayerischer Rudfunk, ani nawet niemieckie sądy. Łącznie z 
ich Sądem Najwyższym.

A TSUE wskazał, że… to jednak niemieckie sądy są właściwe do rozstrzygania [spraw „polskich obozów”](https://tko.pl/341408,2026,03,03,prawnicy-z-olsztyna-kontra-niemieckie-media-zlozyli-kasacje-do-sn-w-sprawie-polskich-obozow-zaglady).
I to zarówno o roszczenie niemajątkowe (np. przeprosiny i zakaz posługiwania się
kłamliwym zwrotem o „polskich obozach”) jak i majątkowe (np. zadośćuczynienie pieniężne).
Dodajmy, że Trybunał nie podzielił tu odmiennej opinii swojego Rzecznika Generalnego,
co jest rzadkością.

## Skarga kasacyjna, stanowisko RPO i decyzja Sądu Apelacyjnego

Pełnomocnicy St. Zalewskiego – mec. Lech Obara i mec. Szymon Topa działający tu 
w imieniu Stowarzyszenia Patria Nostra – w grudniu 2022r. wnieśli skargę kasacyjną
do Sądu Najwyższego. Skargę poparł również Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek.

W lutym 2025r. Sąd Najwyższy wyrokiem potwierdził [stanowisko pełnomocników Stanisława](https://tko.pl/288487,2025,06,12,co-nastapi-szybciej-smierc-wiezniow-obozow-zaglady-czy-uzasadnienie-sadu-najwyzszego)
Zalewskiego, iż niezbędne jest jednak ponowne zbadanie sprawy. Czyli – czy może 
on przed polskim sądem domagać się rekompensaty materialnej i niematerialnej (majątkowej
i niemajątkowej) za „krzywdy” wywołane na terenie Polski. Pełnomocnicy wskazali 
bowiem na tu jakoś „zapomnianą” przez TSUE linię orzecznictwa alternatywnego tegoż
Trybunału, określoną tzw. „regułą mozaiki”. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił
wcześniejsze postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu pozwu.

W listopadzie 2025r. Sąd Apelacyjny w Warszawie orzekł, że przed polskim sądem możliwe
jest dochodzenie pieniężnego (materialnego) [zadośćuczynienia od zagranicznego wydawcy](https://tko.pl/325074,2025,12,04,przeprosin-za-okreslenie-polskie-obozy-zadac-nie-mozna-ale-zadoscuczynienia-juz-tak)
za użycie zwrotu „polskie obozy”. Tu konkretnie 50 tys. zł na rzecz Związku Byłych
Więźniów. Nie można natomiast domagać się m.in. przeprosin, czyli roszczeń niemajątkowych.
Tu właściwym ma być sąd niemiecki.

## Procedury mogą potrwać latami

Otwiera to drogę do częściowego rozpoznania tego typu spraw w Polsce. Na razie częściowego.
Ewentualny proces będzie ciągnął się wiele, wiele lat. Bo przecież Stanisław Zalewski
musiałby przejść znowu całą długą drogę do prawomocnego wyroku. Czyli – Sąd Okręgowy,
Sąd Apelacyjny i być może jeszcze kasacja.

Natomiast odrębna kasacja jest już dziś konieczna, by podważyć wyrok Sądu Apelacyjnego
w części, w której pozbawił powoda prawa dochodzenia przed polskim sądem roszczeń
niematerialnych za krzywdę wywołaną kłamstwem o „polskich obozach”.

## Spór o rozdzielenie roszczeń

„Ale najpierw Sąd Apelacyjny musiałby rozdzielić odrębnym postanowieniem drogę kasacji
w sprawie roszczeń niematerialnych od drogi potwierdzonego już prawa dochodzenia
roszczeń majątkowych. Czego ku naszemu zaskoczeniu i rozpaczy St. Zalewskiego nie
uczynił” – mówi z żalem mec. Lech Obara.

26 stycznia 2026r. sędzia T. Bulanda wydał postanowienie: „oddalić wniosek powoda
zawarty w piśmie wniesionym 5 stycznia 2026r. (…) o wyłączenie roszczenia majątkowego
do odrębnego rozpoznania”.

„Dochodząc każdego z ww. roszczeń po kolei – czyli przez kilkanaście lat – Stanisław
Zalewski niestety, nie doczeka się wyroku” – dodaje mec. Obara.

## Interwencja Rzecznika Praw Obywatelskich

Aby tak się nie stało, Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny powinien nie tylko
rozdzielić, ale też bardzo przyspieszyć rozpatrywanie każdego z tych roszczeń – 
materialnych i niematerialnych. Sąd wyżej cytowanym postanowieniem odmówił nawet
rozdzielenia spraw.

Teraz cała nadzieja w Rzeczniku Praw Obywatelskich, Marcinie Wiącku. Otóż 3 marca
2026r. zwrócił się on do SSA Marty Szerel, Przewodniczącej Wydziału Cywilnego SA
w Warszawie o przekazanie informacji na temat aktualnego stanu sprawy. W szczególności–
wniosku powoda, czyli St. Zalewskiego o rozdzielenie w/w roszczeń materialnych i
niematerialnych.

Zdaniem RPO możliwe i zasadne jest dążenie do przyspieszenia merytorycznego rozpoznania
w zakresie niekwestionowanym, tj. roszczeń majątkowych (materialnych).

„Każdy kolejny miesiąc zwłoki w merytorycznym ropoznaniu sprawy niezależnie od jej
ostatecznego wyniku – stwarza ryzyko, że konstytucyjne prawo powoda do sądu (przez
wzgląd na zaawansowany wiek powoda, który ukończył 100 lat) pozostanie niemożliwe
do urzeczywistnienia.” – pisze Rzecznik.

Rzecznik podkreślił, że w tej sytuacji, kasacja będzie oczekiwała najpierw na rozstrzygnięcie
wniosku o dopuszczenie skargi do rozpoznania, a w razie jej dopuszczenia – na dalsze
długotrwałe postępowanie kasacyjne.

Rzecznik zwrócił się do do Przewodniczącej o uwzględnienie ww. okoliczności przy
rozpatrywaniu wniosku St. Zalewskiego o wyodrębnienie roszczenia majątkowego do 
odrębnego postępowania. Czyli o rozdzielenie spraw. Podkreślił, iż czyni to „mając
na uwadze jego szczególną sytuację oraz istotny interes publiczny, związany z ochroną
pamięci historycznej i dóbr osobistych byłych więźniów obozów koncentracyjnych”.

Powołując się na tę samą przesłankę, Rzecznik sugeruje rozważenie przyspieszenia„
całości prowadzonego postępowania” w oparciu o przesłanki określone w par. 79 ust.
2 lub 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019r. – Regulamin
urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2024r. poz. 867 ze zm.). Czyli potraktowania
sprawy lub „kategorii spraw” jako pilnych, wyznaczanych poza kolejnością.

Stanisław Zalewski z nadzieją czeka na wynik działań Rzecznika Praw Obywatelskich.

Jak oceniasz sytuację prawną dotyczącą "polskich obozów"?

 *   Jest wystarczająca
 *   Nie mam zdania
 *   Wymaga pilnych zmian

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/344256,2026,03,17,100-letni-swiadek-historii-kontra-system-sprawa-polskich-obozow-nadal-bez-zakonczenia#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…

[⌊Obara i Zalewski⌉⌊Obara i Zalewski⌉[