# Tajemnicze skrzynie pod Olsztynem. Dzięki nim będą obesrwować obiekty z dwukrotnie większą siłą

- Link: https://tko.pl/328458,2025,12,29,tajemnicze-skrzynie-pod-olsztynem-dzieki-nim-beda-obesrwowac-obiekty-z-dwukrotnie-wieksza-sila
- Published: 2025-12-29T10:09:28+01:00
- Author: Dorotab

**Na pierwszy rzut oka to spokojna, warmińska miejscowość pod Olsztynem. W rzeczywistości
właśnie stąd naukowcy spoglądają w najdalsze zakątki Wszechświata. Już wkrótce stacja
w Bałdach zyska zupełnie nowe możliwości, a to, co dziś jest granicą obserwacji 
kosmosu, wkrótce może nią przestać być.**

## LOFAR 2.0 w Bałdach to kolejny krok w stronę najdalszych obserwacji Wszechświata

Europejski radioteleskop LOFAR przechodzi właśnie jedną z największych modernizacji
w swojej historii. System zmienia się w wersję LOFAR 2.0, która znacząco zwiększy
możliwości badawcze całej sieci. Jednym z kluczowych punktów tej transformacji jest
stacja w Bałdach, należąca do [Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie](https://tko.pl/321539,2025,11,18,kortowo-czeka-na-astronaute-uwm-szykuje-spotkanie-z-dr-uznanskim-wisniewskim).

LOFAR to wieloantenowy radioteleskop wykorzystujący interferencję fal radiowych 
do prowadzenia obserwacji na bardzo niskich częstotliwościach. Jego anteny rozmieszczone
są w kilku krajach Europy, m.in. w Niemczech, Polsce, Francji, Wielkiej Brytanii,
Szwecji i Holandii, która pełni rolę centrum całego systemu. Wszystkie stacje połączone
są superszybką siecią komputerową, a dane trafiają do potężnych superkomputerów.

## Polska częścią europejskiej sieci radioteleskopów od 2016 roku

Na terenie Polski działają obecnie trzy stacje [LOFAR – w Bałdach koło Olsztyna](https://tko.pl/249457,2024,09,17,radioteleskop-pod-olsztynem-odkrywa-nieznane-obiekty-w-kosmosie),
Borówcu pod Poznaniem oraz Łazach koło Krakowa. Od 2016 roku prowadzą one obserwacje
radioastronomiczne w ramach tzw. Kluczowych Projektów Naukowych LOFAR.

Zaangażowanie w międzynarodowy projekt przełożyło się na aktywny udział polskich
naukowców w badaniach finansowanych m.in. z programu Horyzont Europa oraz grantów
Narodowego Centrum Nauki. Wyniki prac regularnie publikowane są w prestiżowych czasopismach
naukowych, takich jak „Astronomy and Astrophysics”, „Astrophysical Journal” czy „
Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. To właśnie dzięki temu polska
astronomia i fizyka zyskały realną pozycję w europejskiej nauce.

## Dwukrotnie większa czułość i szansa na obserwacje dotąd nieosiągalne

Modernizacja do wersji LOFAR 2.0 oznacza jakościowy skok w możliwościach obserwacyjnych.
Nowy system będzie nawet dwukrotnie bardziej czuły niż dotychczasowy, co [otwiera drogę do badań obiektów znajdujących](https://tko.pl/308689,2025,09,23,uwm-dolacza-do-badan-nad-poczatkiem-wszechswiata-historyczny-krok-uczelni-z-olsztyna)
się na samych krańcach znanego Wszechświata.

Naukowcy liczą także na możliwość obserwacji pulsarów, które do tej pory pozostawały
poza zasięgiem instrumentów. Zmiana nie polega na rozbudowie anten w terenie, lecz
na głębokiej modernizacji zaplecza technologicznego odpowiedzialnego za przetwarzanie
sygnałów.

## Tajemnicze skrzynie w Kortowie kryją serce nowego systemu

Do Kortowa dotarł specjalistyczny sprzęt, który stanowi kluczowy element transformacji.
W pięciu dużych skrzyniach przywieziono tzw. backendy – zaawansowane urządzenia 
elektroniczne, do których trafiają sygnały z każdej anteny, informuje radio UWM 
FM.

To właśnie tam sygnały radiowe są przekształcane cyfrowo i przygotowywane do dalszej
analizy. Urządzenia są niezwykle skomplikowane i kosztowne, dlatego ich transport
i rozładunek odbywały się z zachowaniem szczególnych środków ostrożności. Backendy
stanowią faktyczne serce teleskopu LOFAR, który w istocie jest zaawansowanym instrumentem
cyfrowym opartym na elektronice i szybkim przetwarzaniu danych.

## Superszybki internet i nowe centrum sterowania w Bałdach

Stacja w Bałdach jest już przygotowana na nową generację obserwacji. Funkcjonuje
tu łącze internetowe umożliwiające przesył danych z prędkością sięgającą nawet 100
gigabitów na sekundę. Działa także główny komputer sterujący systemem LOFAR 2.0.
Dostarczone właśnie elementy elektroniczne zostaną w najbliższym czasie rozdzielone
pomiędzy wszystkie polskie stacje. To one pozwolą na pełne uruchomienie nowej wersji
instrumentu i synchronizację pracy z pozostałymi punktami sieci w Europie.

## Pierwsze obserwacje LOFAR 2.0 planowane na wiosnę 2026 roku

Montaż nowych elementów elektronicznych w Bałdach ma rozpocząć się w marcu lub kwietniu
2026 roku. Naukowcy zakładają, że późną wiosną instrument zacznie już pracować jako
LOFAR 2.0, choć cała transformacja będzie realizowana etapami. To oznacza, że niewielka
miejscowość pod Olsztynem wciąż będzie jednym z punktów, z których Europa patrzy
w kosmos coraz dalej. A granice tego, co możliwe do zaobserwowania, znów przesuną
się o krok dalej.

źródło: UWM FM

Jakie znaczenie ma modernizacja LOFAR 2.0 dla badań kosmicznych?

 *   Nie wpłynie na badania
 *   Przyniesie nowe odkrycia
 *   Zwiększy możliwości obserwacji

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/328458,2025,12,29,tajemnicze-skrzynie-pod-olsztynem-dzieki-nim-beda-obesrwowac-obiekty-z-dwukrotnie-wieksza-sila#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…