# Dokumenty, które sporządzili królowie i cesarze. Niezwykłe znaleziska w warmińskim archiwum

- Link: https://tko.pl/328085,2025,12,20,dokumenty-ktore-sporzadzili-krolowie-i-cesarze-niezwykle-znaleziska-w-warminskim-archiwum
- Published: 2025-12-20T10:47:06+01:00
- Author: Dorotab

**Przez wieki były świadkami kluczowych decyzji politycznych, kościelnych i gospodarczych,
a dziś znów można dostrzec ich pierwotny splendor. W Archiwum Archidiecezji Warmińskiej
zakończono wyjątkowe prace konserwatorskie, które objęły jedne z najcenniejszych
zabytków piśmiennictwa w regionie.**

## Konserwacja unikatowych dokumentów z Archiwum Archidiecezji Warmińskiej

Łącznie konserwacji poddano 36 dokumentów z zasobów Archiwum Archidiecezji Warmińskiej.
Wśród nich znalazły się złote bulle cesarza Karola IV oraz papieskie i królewskie
dyplomy z XIV–XVIII wieku, w wielu przypadkach zachowane wraz z oryginalnymi pieczęciami.
O zakończeniu prac poinformował PAP dyrektor archiwum ks. prof. Andrzej Kopiczko.

Jak podkreślono, realizacja przedsięwzięcia w 2025 roku była możliwa dzięki wsparciu
finansowemu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

## Pergaminy, pieczęcie i królewskie dyplomy z kilku stuleci

Wśród zakonserwowanych materiałów aż 33 dokumenty sporządzono na pergaminie. Szczególne
miejsce zajmuje 15 dyplomów królewskich z zachowanymi pieczęciami, choć – jak zaznaczono–
w różnym stanie zachowania.
„Konserwacji zostało poddanych 36 dokumentów i dyplomów,
z czego aż 33 sporządzono na pergaminie. Wśród nich jest 15 dyplomów królewskich
z zachowanymi pieczęciami, choć w różnym stanie – są one niezwykle cenne i ważne
w kontekście odkrywania dziejów Warmii” – powiedział PAP ks. prof. Andrzej Kopiczko.

W zbiorze znajdują się dokumenty wystawione przez takich władców jak Kazimierz Jagiellończyk,
Zygmunt I Stary, Zygmunt II August, Stefan Batory, Zygmunt III Waza, Jan Kazimierz
oraz August III.

## Dokumenty, które opowiadają o konfliktach, przywilejach i gospodarce

Jednym z najstarszych i [najbardziej znaczących dokumentów jest akt](https://tko.pl/276978,2025,04,05,dokument-ktory-zmienil-bieg-dziejow-oryginal-traktatu-krakowskiego-mozna-zobaczyc-w-olsztynie)
z 1479 roku, dotyczący przyjęcia do łaski biskupa warmińskiego Mikołaja Tungena 
przez króla Kazimierza Jagiellończyka i Radę Królestwa. Dokument ten odnosi się 
do ugody po wojnie księżej, będącej elementem konfliktu Zakonu Krzyżackiego z polskim
królem.

Kolejne dyplomy wystawione przez Zygmunta I Starego regulują m.in. prawa biskupów
warmińskich do Tolkmicka, rybołówstwa na Zalewie Wiślanym oraz spraw związanych 
z uzbrojeniem miasta. Inne dokumenty dotyczą kwestii gospodarczych, zwolnień z obciążeń,
legalizacji wykupu zamków czy rozszerzenia terytoriów podległych kapitule warmińskiej.

## Gwarancje królewskie i papieskie bullae o wyjątkowej wartości

Ważną część kolekcji stanowią tzw. gwarancje królewskie, w których władcy potwierdzali
prawa i przywileje Kościoła warmińskiego. Dokumenty te zawierają zobowiązania do
ochrony Warmii, jej instytucji kościelnych oraz miejscowych zwyczajów.

Szczególną uwagę zwracają także dwie złote bulle cesarza Karola IV z 1357 roku. 
W zbiorze znalazły się również dokumenty kancelarii papieskiej, w tym bulla z 1329
roku dotycząca budowy katedry we Fromborku oraz późniejsze bullae z XVII i XVIII
wieku, zachowane z ołowianymi pieczęciami.

## Skarby Warmii jako świadectwo historii i kunsztu epoki

Zakonserwowane dokumenty obejmują także przywileje lokacyjne dla warmińskich wsi,
list sułtana Amurata III do króla Stefana Batorego zapisany złotymi literami oraz
specyficzne dokumenty finansowe związane z funkcjonowaniem kapituły fromborskiej.

„Dokumenty i dyplomy [mają niezwykłą wartość historyczną](https://tko.pl/305995,2025,09,11,sensacyjne-odkrycie-pod-olsztynem-to-co-znalezli-przejdzie-do-podrecznikow-historii).
W większości zostały one wystawione przez najważniejsze osoby nie tylko w Polsce,
ale też w ówczesnej Europie: królów, cesarza i papieży oraz warmińskich biskupów”–
wyjaśnił PAP ks. prof. Andrzej Kopiczko. Jak dodał, ich znaczenie nie ogranicza 
się jedynie do treści. To również wyjątkowe obiekty pod względem estetycznym, zawierające
inicjały, tytulaturę, znaki graficzne, podpisy władców i pieczęcie, które do dziś
pozostają cennym źródłem [wiedzy dla historyków i badaczy dziejów Warmii](https://tko.pl/267746,2025,02,03,niezwykle-odkrycia-historyczne-na-mazurach).

źródło: PAP

Jak oceniasz znaczenie konserwacji historycznych dokumentów?

 *   Bardzo ważne
 *   Mało ważne
 *   Umiarkowanie ważne

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/328085,2025,12,20,dokumenty-ktore-sporzadzili-krolowie-i-cesarze-niezwykle-znaleziska-w-warminskim-archiwum#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…