# Film jak podróż w czasie. Archiwalne zdjęcia Brąswałdu ożyły dzięki sztucznej inteligencji

- Link: https://tko.pl/317279,2025,10,28,sztuczna-inteligencja-ozywila-historie-warminskiej-wsi
- Published: 2025-10-28T13:43:02+01:00
- Author: Dorotab

**W Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie odbyła się premiera wyjątkowego
dokumentu, który łączy historię z nowoczesną technologią. Film „Brąswałd – obrazy
z niepamięci” w reżyserii Adama Błaszczoka zabiera widzów w niezwykłą podróż w czasie,
pokazując dzieje warmińskiej wsi i jej mieszkańców w zupełnie nowym świetle – dzięki
sztucznej inteligencji.**

## Film, który ożywia przeszłość. Brąswałd i ksiądz Walenty Barczewski w cyfrowym obrazie historii

Produkcja[ opowiada historię Brąswałdu ](https://tko.pl/283654,2025,05,16,niecodzienna-lekcja-historii-i-poezji-spacer-sladami-marii-zientary-malewskiej)–
malowniczej wsi położonej w gminie Dywity, nieopodal Olsztyna. To opowieść o ludziach,
ich codziennym życiu i duchowym centrum wsi – neogotyckim kościele św. Katarzyny
Aleksandryjskiej. Szczególne miejsce w filmie zajmuje postać księdza Walentego Barczewskiego–
proboszcza, patrioty i społecznika, który na przełomie XIX i XX wieku był jedną 
z najważniejszych postaci polskiego ruchu narodowego na Warmii.

Twórcy filmu wykorzystali najnowsze technologie sztucznej inteligencji, by ożywić
archiwalne fotografie i odtworzyć brakujące elementy dawnych scen. Dzięki temu widzowie
mogą zobaczyć, jak mogły wyglądać prace przy budowie świątyni w latach 1894–1896,
życie codzienne mieszkańców oraz niezwykłe detale wsi sprzed ponad stu lat.

## AI w służbie historii. Nieoczekiwane efekty i „duchy przeszłości” w animacjach

Jak podkreślają twórcy, praca nad filmem była jednocześnie eksperymentem artystycznym
i technologicznym. Sztuczna inteligencja nie tylko pomogła w rekonstrukcji utraconych
obrazów, ale czasem sama dodawała do nich nieplanowane elementy – tzw. „halucynacje
AI”. W niektórych animacjach pojawiały się sylwetki, cienie lub postacie, które 
wydawały się obserwować bohaterów – tworząc efekt na pograniczu dokumentu i metafizyki.

Film stał się dzięki temu nie tylko dokumentem o historii, ale także refleksją nad
pamięcią, tożsamością i granicami między rzeczywistością a cyfrowym wyobrażeniem
przeszłości.

Reżyser filmu, dr Adam Błaszczok z Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej
Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, podkreśla, że projekt zrodził się z fascynacji
Warmią i jej nieopowiedzianymi jeszcze historiami. Współpracował przy nim m.in. 
dr Miłosz Babecki, który odpowiadał za stworzenie sekwencji generowanych przez AI.

## Premiera w Olsztynie z udziałem twórców i samorządowców. Film trafi do Telewizji Polskiej

Uroczysta premiera filmu odbyła się 28 października w Auli CEiIK im. Aleksandry 
Wasilewskiej w Olsztynie. Wydarzenie zgromadziło liczną publiczność – mieszkańców
Brąswałdu, sympatyków Warmii oraz przedstawicieli samorządu. Wśród gości znaleźli
się m.in. wicemarszałkini województwa warmińsko-mazurskiego Katarzyna Sobiech, kierownik
Warmińsko-Mazurskiego Funduszu Filmowego Bogumił Osiński, wójt gminy Dywity Agnieszka
Sakowska-Hrywniak oraz ksiądz Stanisław Tkacz – obecny proboszcz parafii w Brąswałdzie.

Po projekcji odbyła się dyskusja z twórcami, podczas której poruszono temat wykorzystania
sztucznej inteligencji w dokumentach historycznych. Film, współfinansowany przez
Warmińsko-Mazurski Fundusz Filmowy kwotą 151 tysięcy złotych, został także koprodukowany
przez Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie.

W planach jest emisja filmu w Telewizji Polskiej oraz zgłoszenie go do ogólnopolskich
konkursów dokumentalnych.

## Z czego słynie Brąswałd i dlaczego ta warmińska wieś jest wyjątkowa

Brąswałd to jedna z najstarszych i najbardziej urokliwych wsi na Warmii, położona
w gminie Dywity, kilka kilometrów od Olsztyna. To właśnie tutaj urodziła się Maria
Zientara-Malewska – poetka, nauczycielka i działaczka oświatowa, uznawana za jedną
z najważniejszych postaci warmińskiej kultury XX wieku. Jej rodzinny dom w [Brąswałdzie zachował się do dziś ](https://tko.pl/304845,2025,09,04,kiermas-warminski-pod-olsztynem-pelen-atrakcji-wystapi-znana-gwiazda)
i stanowi ważny punkt na mapie miejsc pamięci Warmii, będąc żywym świadectwem historii
i tradycji tej ziemi.

Brąswałd znany jest również z neogotyckiego kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej,
wzniesionego z czerwonej cegły w latach 1894–1896 z inicjatywy księdza Walentego
Barczewskiego – wybitnego duchownego i historyka regionu. Świątynia, ozdobiona polichromiami
i symbolami narodowymi. Dziś wieś przyciąga turystów i miłośników historii, którzy
chcą poznać jej niezwykłe dziedzictwo, zachowane w architekturze, kulturze i pamięci
mieszkańców.

## „Warmińskie Powązki” w Brąswałdzie

W Brąswałdzie znajduje się jeden z najpiękniejszych i najbardziej symbolicznych 
cmentarzy na Warmii. Miejscowi [nazywają go „Warmińskimi Powązkami”](https://tko.pl/258261,2024,11,25,na-warminskich-powazkach-odnawiana-jest-kwatera-ks-barczewskiego)–
nekropolią, która stanowi pomnik lokalnej historii i tożsamości regionu.

Na cmentarzu spoczywają wybitni działacze społeczni i duchowni, w tym ks. Walenty
Barczewski.[ Cmentarz w Brąswałdzie to prawdziwa skarbnica historii ](https://tko.pl/176721,2022,10,30,cmentarz-w-braswaldzie-czyli-warminskie-powazki)–
zachowały się tu stare żeliwne krzyże, kamienne płaskorzeźby i unikalne epitafia,
które opowiadają o dawnych mieszkańcach Warmii. Wśród grobów znajduje się również
mogiła rodziny Żurawskich – bohaterów filmu „Żurawscy z Kajn”, którzy oddali życie
za działalność propolską.

źródło: CEiK, własne

Jak oceniasz wykorzystanie sztucznej inteligencji w filmach dokumentalnych?

 *   Nie, przeszłość powinna pozostać taka, jaka była – bez cyfrowych rekonstrukcji.
 *   To świetny sposób, by przybliżyć przeszłość nowym pokoleniom.
 *   Tylko jeśli zachowuje autentyczność i szacunek dla historii.

 [Zobacz wyniki](https://tko.pl/317279,2025,10,28,sztuczna-inteligencja-ozywila-historie-warminskiej-wsi#ViewPollResults)

Dobrowolna sonda czytelników TKO. Wyniki nie są reprezentatywnym badaniem opinii.

 Wczytuję wyniki…