# To najmniejsze miasto Warmii i Mazur? Zaskakująca liczba mieszkańców - Link: https://tko.pl/283908,2025,05,20,to-najmniejsze-miasto-warmii-i-mazur-zaskakujaca-ilosc-mieszkancow - Published: 2025-05-20T10:42:24+02:00 - Author: Dorotab **Na północy województwa warmińsko-mazurskiego, wśród malowniczych lasów i pól, kryje się niewielkie miasto, o którym wielu nie słyszało. Jego historia sięga aż 1327 roku. ** ## Średniowieczne korzenie i burzliwa historia [Młynary, to najmniejsze miasto regionu](https://tko.pl/258380,2024,11,25,najmniej-zaludnione-miasto-na-warmii-i-mazurach). Położone jest na pograniczu Warmii i Mazur, około 20 kilometrów na południowy wschód od Elbląga. Jego historia sięga XIV wieku, kiedy to na tych terenach założono niewielką osadę przy młynie wodnym. W 1327 roku miasto otrzymało prawa miejskie z rąk zakonu krzyżackiego, co zapoczątkowało jego rozwój jako ośrodka handlowego i rzemieślniczego. [Przez wieki Młynary były świadkiem ](https://tko.pl/186108,2023,02,21,10-najmniejszych-miast-w-woj-warminsko-mazurskim) wielu ważnych wydarzeń historycznych. Miasto wielokrotnie zmieniało przynależność państwową – od czasów Zakonu Krzyżackiego, przez panowanie Prus, aż po włączenie do Polski. Okresy wojen i pożarów niejednokrotnie niszczyły jego zabudowę, ale Młynary zawsze się podnosiły. Dziś na ulicach miasta wciąż można dostrzec ślady tej burzliwej przeszłości – zabytkowy kościół św. Piotra i Pawła z gotycką bryłą przypomina o średniowiecznych korzeniach, a spacerując po wąskich uliczkach, można odnaleźć fragmenty dawnych murów miejskich. [⌊Młynary⌉⌊Młynary⌉[ fot. Gmina Młynary ## Spokojne życie w małym mieście Dziś Młynary liczą nieco ponad 1,6 tysiąca mieszkańców. Choć niewielkie, oferują podstawowe udogodnienia dla mieszkańców – szkołę, przedszkole, ośrodek zdrowia, sklepy i punkty usługowe. Ale to, co wyróżnia Młynary, to ich spokojny, sielankowy klimat. Otoczone lasami, łąkami i polami, są miejscem, w którym życie płynie wolniej. W okolicy znajdują się liczne trasy spacerowe i rowerowe, które przyciągają miłośników aktywnego wypoczynku. Lasy obfitują w grzyby, a pobliskie jeziora kuszą amatorów wędkowania. Młynary, mimo niewielkiej liczby mieszkańców, mogą pochwalić się aktywnym życiem kulturalnym. W mieście organizowane są lokalne festyny, wydarzenia plenerowe oraz imprezy religijne, które przyciągają nie tylko mieszkańców, ale i gości z okolicznych miejscowości. Największym miastem w województwie warmińsko-mazurskim jest Olsztyn, liczy około 169 793 mieszkańców (stan na 2021 rok). ## Największe, najmniejsze wsie Tymczasem największą wsią pod względem liczby ludności jest Bartąg. Wieś została założona w 1345 roku na prawie chełmińskim przez wójta Henryka Lutra. Pierwotnie nosiła nazwę Deutsch Bertung. Bartąg był wielokrotnie niszczony podczas wojen i epidemiie. W XVI wieku Mikołaj Kopernik, jako administrator dóbr kapituły warmińskiej, dwukrotnie odwiedził Bartąg w celu nadania i potwierdzenia praw do ziemi nowym osadnikom. W 1681 roku spłonął miejscowy kościół, który odbudowano i konsekrowano w 1724 roku. W XIX wieku Bartąg stał się miejscem schronienia dla uczestników Powstania Styczniowego. Bartąg liczy 4 298 mieszkańców według danych z 2021 roku.[ Dzięki dynamicznemu rozwojowi i bliskości Olsztyna, wieś przyciąga nowych mieszkańców oraz inwestycje.](https://tko.pl/154146,2022,09,27,podolsztynska-gmina-jest-bije-rekordy-cena-ziemi-oszalamia) W Bartągu znajduje się zabytkowy kościół św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej z ołtarzem z 1695 roku oraz relikwiami św. Fulgencjusza z Ruspe, św. Faustyny i drzazgami Krzyża Świętego. [[ fot: visit.olsztyn.eu Jezioro Bartąg, o powierzchni 78 hektarów i linii brzegowej liczącej 4 400 metrów, stanowi popularne miejsce rekreacji dla mieszkańców i turystów. [Na drugim biegunie znajdują się wsie Talpity i Wilki](https://tko.pl/243601,2024,07,28,najwieksza-wies-na-warmii-i-mazurach-ma-wiecej-ludnosci-niz-mikolajki-a-najmniejsza), które są najmniejszymi miejscowościami w województwie warmińsko-mazurskim pod względem liczby mieszkańców. Każda z nich zamieszkiwana jest przez jedną osobę. Talpity znajduje się w gminie Pasłęk w powiecie elbląskim, natomiast Wilki w gminie Braniewo w powiecie braniewskim. Te niewielkie wsie są przykładem wyludniania się niektórych obszarów wiejskich w regionie. Zróżnicowanie osadnicze województwa warmińsko-mazurskiego odzwierciedla jego bogatą historię oraz dynamiczne zmiany demograficzne. Od tętniącego życiem Olsztyna, przez rozwijające się wsie takie jak Bartąg, po niemal opuszczone miejscowości jak Talpity i Wilki – region ten oferuje unikalny obraz współczesnej Polski. ## Miasto a wieś W Polsce podstawową różnicą między miastem a wsią jest ich status administracyjny, który nie zawsze zależy od liczby mieszkańców. Miasto to miejscowość, która uzyskała prawa miejskie – najczęściej posiada zwartą zabudowę, ulice o miejskim układzie, rynek, instytucje publiczne oraz funkcje usługowe, handlowe czy administracyjne. Władze miasta sprawuje burmistrz lub prezydent oraz rada miejska. Z kolei wieś, mimo że może liczyć nawet kilka tysięcy mieszkańców, jak Bartąg, formalnie pozostaje miejscowością wiejską, jeśli nie posiada praw miejskich i nie pełni typowych funkcji miejskich. O tym, czy dana miejscowość jest miastem, czy wsią, decyduje w Polsce Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Kluczowe są tu nie tylko warunki formalne, takie jak infrastruktura, zabudowa czy liczba mieszkańców, ale również historia danego miejsca oraz inicjatywa lokalnej społeczności. Przykładem mogą być Młynary – najmniejsze miasto Warmii i Mazur, które liczy zaledwie około 1600 mieszkańców, ale posiada prawa miejskie od 1327 roku i zachowało miejski charakter zabudowy oraz układ przestrzenny.