# Sudan pod ciężarem naruszeń i wojen - Link: https://tko.pl/277256,2025,04,08,sudan-pod-ciezarem-naruszen-i-wojen - Published: 2025-04-08T13:24:45+02:00 - Author: Redakcja TKO Od wybuchu konfliktu między armią a Siłami Szybkiego Wsparcia (RSF) w kwietniu 2023 roku Sudan doświadcza fali poważnych naruszeń praw człowieka, potwierdzonych przez międzynarodowe i lokalne organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka. Cywile stali się tym samym celem systematycznej przemocy. W najnowszym rozwoju wydarzeń ONZ w oświadczeniu wydanym 1 kwietnia 2025 roku ujawniła przekonujące dowody wskazujące na egzekucje masowe dokonywane w Chartumie. Towarzyszyły one postępom armii sudańskiej, która 26 marca 2025 roku przejęła kontrolę nad kluczowymi obiektami w stolicy, w tym nad pałacem republikańskim i lotniskiem w Chartumie. Zgodnie z raportem organizacji Human Rights [Watch](https://www.hrw.org/news/2025/03/28/two-years-conflict-sudan-marred-global-failure-protect-civilians) z marca 2025 roku, odnotowano przypadki pozasądowych egzekucji dziesiątek cywilów w południowych i wschodnich dzielnicach Chartumu. Jak podkreślono w raporcie, zbrodni tych dopuściły się wojska armii sudańskiej przy wsparciu lojalnych milicji. Organizacja przytoczyła relacje świadków, którzy opisywali „uzbrojonych napastników w mundurach wojskowych, zmuszających młodych ludzi do ustawienia się w szeregu, zanim do nich strzelano lub ścinano im głowy na zatłoczonych ulicach”. ### **Zakazane rodzaje broni zwiększają cierpienia ludności cywilnej** Do naruszeń nie ograniczono się jedynie do egzekucji dokonywanych na miejscu, lecz obejmowały one także użycie broni zakazanej na arenie międzynarodowej. W oświadczeniu wydanym w marcu 2025 roku Główna Koordynacja Obozów dla Uchodźców i Wysiedlonych w Sudanie potępiła sudańską armię za użycie broni chemicznej podczas bombardowań rejonu Shangel Tobay w Północnym Darfurze, co doprowadziło do poważnych obrażeń i zatruć wśród osób zmuszonych do opuszczenia swoich domów. Koordynacja podkreśliła również, że te ataki zniszczyły domy cywilów oraz infrastrukturę, wzywając społeczność międzynarodową do natychmiastowej interwencji. W podobnym tonie utrzymany był wcześniejszy raport sudańskiej grupy „Prawnicy ds. Stanu Wyjątkowego” z listopada 2024 roku, dokumentujący użycie bomb beczkowych przez wojsko podczas nalotu na obszar Hamra al-Sheikh w stanie Północny Kordofan. Organizacja określiła ten atak mianem „zbrodni wojennej”, wskazując, że teren objęty bombardowaniem był wolny od jakichkolwiek celów militarnych, co obnaża skrajnie niszczycielski i chaotyczny charakter tej broni, zrzucanej z prymitywnych samolotów w celu zadania maksymalnych strat. ### **Reakcje międzynarodowe i apele o sprawiedliwość** Te wydarzenia wywołały szerokie oburzenie na arenie międzynarodowej. W dniu 3 kwietnia 2025 roku Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka, Volker Türk, wyraził swoje „głębokie przerażenie” wobec „wiarygodnych doniesień” o egzekucjach doraźnych wymierzonych w cywilów podejrzewanych o współpracę z przeciwnikami. W oficjalnym oświadczeniu podkreślił: „Te czyny stanowią rażące naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego i muszą zostać rozliczone na wszystkich szczeblach.” Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka zapoznało się również z drastycznymi nagraniami wideo udostępnianymi w mediach społecznościowych od końca marca 2025 roku, ukazującymi uzbrojone osoby dokonujące chłodnokrwistych zabójstw w miejscach publicznych. Raport wskazuje, że niektórzy sprawcy publicznie oświadczyli, iż ich ofiary były „zdrajcami” wspierającymi Siły Szybkiego Wsparcia (RSF), co wyraźnie wskazuje na motywacje odwetowe. ### **Amerykańskie sankcje i wzajemne oskarżenia** W obliczu narastającego kryzysu Stany Zjednoczone nałożyły w styczniu 2025 roku sankcje na dowódcę armii sudańskiej, Abd al-Fattaha al-Burhana, zarzucając mu ignorowanie zobowiązań wynikających z „Deklaracji z Dżuddy z 2023 roku” w sprawie ochrony ludności cywilnej. W oświadczeniu amerykańskiego Departamentu Stanu czytamy, że „armia sudańska nadal łamie międzynarodowe prawo humanitarne, stosując taktyki mające na celu odwrócenie uwagi od swoich niepowodzeń w stabilizacji sytuacji”. Al-Burhan odpowiedział zarzutami wobec państw sąsiednich o wspieranie RSF, co – zdaniem obserwatorów – jest próbą odwrócenia uwagi od wewnętrznych naruszeń i przeniesienia kryzysu na zewnątrz. ### **Południowy Pas: przykład brutalności** Wśród najbardziej dotkniętych obszarów wyróżnia się południowa część Kartumu, zwana„ Południowym Pasem”, która stała się miejscem szczególnie okrutnych zbrodni. Zgodnie z raportem ONZ, co najmniej 20 cywilów, w tym jedna kobieta, zginęło z rąk wojska oraz powiązanych z nim bojówek islamistycznych. Amnesty International w raporcie wydanym w lutym 2025 roku potwierdziła, że operacje te obejmowały „publiczne egzekucje mające na celu zastraszenie ludności”, wzywając do niezależnego międzynarodowego śledztwa w celu zapewnienia sprawiedliwości ofiarom. ### **Pogłębiający się kryzys humanitarny** W miarę jak armia sudańska w dalszym ciągu stosuje represyjne metody – w tym zakazaną broń i masowe egzekucje – Sudan stoi w obliczu bezprecedensowego kryzysu humanitarnego. Brak skutecznych rozwiązań politycznych sprawia, że apele społeczności międzynarodowej o rozliczenie sprawców i pilną interwencję pozostają ostatnią nadzieją na ocalenie cywilów od toczącego się koszmaru. W międzyczasie tragedia ludności cywilnej w Sudanie się pogłębia wraz z trwającą wojną. Około 30 milionów osób cierpi z powodu braku bezpieczeństwa żywnościowego, a kolejne 15 milionów zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów w obliczu narastającej przemocy. W obliczu głodu i rozpadu infrastruktury cywile stoją wobec widma śmierci głodowej lub dalszych naruszeń. Rysuje się ponury obraz przyszłości kraju, w którym brak jest skutecznych rozwiązań.