# Radioteleskop pod Olsztynem odkrywa nieznane obiekty w kosmosie

- Link: https://tko.pl/249457,2024,09,17,radioteleskop-pod-olsztynem-odkrywa-nieznane-obiekty-w-kosmosie
- Published: 2024-09-17T12:38:11+02:00
- Author: Dorotab

**W ostatnim tygodniu sierpnia na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim (UWM) w Olsztynie
odbyło się spotkanie grupy roboczej LOFAR-VLBI, zorganizowane przez Instytut Geodezji
i Budownictwa na Wydziale Geoinżynierii UWM. Wydarzenie to przyciągnęło 16 specjalistów
z czterech krajów, w tym wybitnych naukowców, takich jak prof. Leah Morabito z Durham
University, która kieruje grupą roboczą LOFAR-VLBI, oraz prof. Neal Jackson z University
of Manchester. Polskę reprezentowali m.in. dr Aleksandra Wołowska, dr Mateusz Olech
oraz dr hab. Marcin Hajduk z UWM, a także Aleksandra Krauze z Uniwersytetu Mikołaja
Kopernika i Sagar Sethi z Uniwersytetu Jagiellońskiego.**

## Omówienie projektów badawczych

Głównym celem spotkania było omówienie projektów badawczych [związanych z wykorzystaniem radioteleskopu LOFAR](https://tko.pl/225856,2024,01,30,oto-oni-laureaci-prestizowych-statuetek-sw-jakuba-w-olsztynie),
który umożliwia obserwacje Wszechświata na bardzo niskich częstotliwościach radiowych(
144 MHz). Ten zaawansowany instrument ma kilkaset razy większą czułość i dokładność
niż wcześniejsze technologie, co pozwala naukowcom nie tylko lepiej badać znane 
zjawiska, ale także dostrzec te, których wcześniej nie można było zaobserwować, 
takie jak pogoda kosmiczna na egzoplanetach.

Dr hab. Marcin Hajduk z Wydziału Geoinżynierii UWM podkreślił, że dzięki możliwościom
LOFAR-a naukowcy mogą rzucić nowe światło na niewyjaśnione zjawiska, takie jak szybkie
błyski radiowe czy pochodzenie promieniowania kosmicznego. Zapowiedział również,
że po modernizacji do wersji LOFAR 2.0 możliwości instrumentu jeszcze bardziej się
zwiększą.

## LOFAR składa się z 52 stacji

LOFAR, czyli Low Frequency Array, składa się z 52 stacji rozmieszczonych w sześciu
krajach, w tym trzech w Polsce, [z jedną zlokalizowaną w Bałdach pod Olsztynem](https://tko.pl/46683,2014,06,12,w-baldach-beda-mieli-urzadzenie-do-badania-wszechswiata).
Podczas spotkania uczestnicy mieli okazję zwiedzić tę stację, a dr hab. Leszek Błaszkiewicz
oprowadził ich po obiekcie. Wspólna praca wszystkich stacji LOFAR pozwala uzyskać
obraz o precyzji, jaką mógłby dostarczyć pojedynczy instrument o rozmiarach około
2000 kilometrów.

Jednym z kluczowych projektów LOFAR jest przegląd północnej półkuli nieba, który
umożliwił odkrycie 4,4 miliona obiektów, w tym ponad milion nieznanych wcześniej,
zdominowanych przez odległe galaktyki. Prof. Leah Morabito wyjaśniła, że obrazowanie
na niskich częstotliwościach radiowych pozwala na dokładniejsze badanie cyklu życia
aktywnych jąder galaktyk, co ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia ewolucji galaktyk.

Podczas spotkania w Olsztynie naukowcy pracowali nad testowaniem i rozwojem oprogramowania
do tworzenia map oraz weryfikowali jakość uzyskanych obserwacji. Dodatkowo poruszono
temat współpracy z radioteleskopem GMRT w Indiach, co może zwiększyć możliwości 
obserwacyjne. Spotkanie było kolejnym krokiem w rozwoju współpracy naukowej w ramach
projektu LOFAR, którego celem jest poszerzenie wiedzy na temat Wszechświata i jego
najdalszych zakątków.

[[

fot: Ilustracja mapy LOFAR-a/UWM

[[

źródło: UWM, fot: UWM