# Architektoniczne dziedzictwo III Rzeszy: historia osiedla nad Jeziorem Długim

- Link: https://tko.pl/235923,2024,04,16,co-za-historia-powstania-wzorcowego-osiedla-iii-rzeczy-w-olsztynie
- Published: 2024-04-16T12:44:50+02:00
- Author: Dorotab

**Po I wojnie światowej, miasto Allenstein (dzisiejszy Olsztyn) borykało się z niedoborem
mieszkań. Plany budowy nowych osiedli były odwlekane przez lata, aż do połowy lat
30., kiedy to, po przejęciu władzy przez NSDAP w Niemczech, zainicjowano budowę 
osiedla przy Jeziorze Długim. Projekt ten był częścią większego programu mającego
na celu demonstrację nowoczesnego urbanizmu nazistowskiej III Rzeszy.**

## Spór o lokalizację i realizację

Osiedle zaplanowano na terenach pomiędzy zachodnim [brzegiem Jeziora Długiego ](https://tko.pl/203406,2023,06,29,jezioro-dlugie-zarasta-w-bardzo-szybkim-tempie-mieszkancy-sa-zaniepokojeni)
a szosą do Likus, które były własnością miasta. Działki, o wielkościach od 1100 
do 1300 m kw., były przeznaczone pod budowę domów jedno- lub dwurodzinnych z garażami.
Dla osiedla zaprojektowano kilka ulic, które zostały nazwane na cześć nazistowskich
męczenników: Dietrich-Eckhart-Strasse (ul. Morska), Herbert-Norkus-Strasse (Aleja
Róż), czy Horst-Wessel-Strasse (Aleja Przyjaciół ), co miało podkreślać ideologiczny
charakter przedsięwzięcia.

W latach 30. XX wieku [zbudowano tam 99 domów](https://tko.pl/318202,2025,10,31,od-czego-zaczac-wykonczenie-wnetrz-domu-i-ile-to-kosztuje),
które zostały zamieszkane przez różne grupy społeczne, w tym urzędników, pracowników
umysłowych i emerytów. Osiedle było uznane za wzorcowe w III Rzeszy. [Wysoki standard](https://tko.pl/227524,2024,02,15,olsztynski-urzad-utrzymuje-wysoki-standard-certyfikat-iso-ponownie-przyznany)
życia na osiedlu został jednak przerwany przez wybuch II wojny światowej.

## Nowe życie po wojnie

Po wojnie tereny te, jak cały Olsztyn, znalazły się w granicach Polski. Domy zostały
zasiedlone przez Polaków, głównie z Warszawy oraz z Kresów. Nowi mieszkańcy często
zmagali się z trudnościami, w tym z zagrożeniem ze strony[ radzieckich żołnierzy](https://tko.pl/184092,2023,01,27,koniec-olsztynskich-szubienic-wojewoda-wydal-decyzje),
którzy stacjonowali w koszarach przy ulicy Artyleryjskiej do 1956 roku. Jeszcze 
długo po zakończeniu działań wojennych dopuszczali się włamań do domów. Dochodziło
również do gwałtów.

Dziś osiedle, pomimo że ma już prawie 90 lat, wciąż jest atrakcyjne pod względem
architektonicznym i lokalizacyjnym, oferując spokój na uboczu miejskiego zgiełku.

[[

[[

[[

[[

źródło: olsztyn.com.pl