# 8 ciekawych miejsc na Warmii i Mazurach, które warto odwiedzić w 2023 roku - Link: https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku - Published: 2023-03-10T10:44:15+01:00 - Author: Krystyna Świdzińska **Nowy rok jest okazją do zaplanowania wycieczek w sezonie wiosenno-letnim. Warto przy tym zobaczyć znane już miejsca po przeprowadzonych w nich remontach i pracach konserwatorskich. ** ## Spis treści [1. Remont Wilczego Szańca](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#1-remont-wilczego-szanca) [2. Ogrody przy zamku w Lidzbarku Warmińskim](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#2-ogrody-przy-zamku-w-lidzbarku-warminskim) [3. Wyremontowana kaplica w Karwinach](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#3-wyremontowana-kaplica-w-karwinach) [4. Kaplica w Grunwaldzie już po remoncie](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#4-kaplica-w-grunwaldzie-juz-po-remoncie) [5. Odnowiona droga krzyżowa w Głotowie](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#5-odnowiona-droga-krzyzowa-w-glotowie) [6. Prace remontowe we Fromborku](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#6-prace-remontowe-we-fromborku) [7. Remont wiatraka z Dobrocina](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#7-remont-wiatraka-z-dobrocina) [8. Inwestycje w Bartążku](https://tko.pl/187609,2023,03,10,8-ciekawych-miejsc-na-warmii-i-mazurach-ktore-warto-je-odwiedzic-w-2023-roku#8-inwestycje-w-bartazku) ## 1. Remont Wilczego Szańca Kwatera główna Hitlera w latach 1941-1944, miała powierzchnię 250 ha. Otoczona była zasiekami, polem minowym, posiadała również wieże obserwacyjne. Do kwatery prowadziły trzy strzeżone wjazdy. Leżała na uboczu szlaków komunikacyjnych i była otoczona lasem. Wykorzystywana była siatka maskująca, a dachy budynków były pokryte drzewami i trawą. Ze względu na bliskość granicy sowieckiej możliwe było przebywanie Hitlera blisko frontu i stąd kierowanie przez niego działaniami wojennymi. Budowa rozpoczęła się w 1940 roku i trwała aż do 1944. Była podzielona na trzy etapy. W pierwszym, w latach 1940-41 wybudowano kwaterę tymczasową. W tym czasie powstały pierwsze budynki. W latach 1942-43 nastąpiła rozbudowa istniejących już budynków oraz powstały kolejne. Od 1944 roku nastąpiło wzmocnienie istniejących już schronów. Łącznie na terenie kompleksu znajdowało się około 80 budynków o konstrukcji trwałej oraz około 100 budynków drewnianych. Z kwaterą główną współpracowały kwatery pomocnicze rozmieszczone w okolicy między innymi w Mamerkach czy Sztynorcie. 20 lipca 1944 roku dokonano w tym miejscu nieudanej próby zamachu na Hitlera. W Wilczym Szańcu planowane są prace, które mają potrwać 20 miesięcy. W trakcie nich ma nastąpić rozbudowa budynku hotelowo-restauracyjnego. Remont ma wpłynąć na poprawę standardu obsługi osób zwiedzających byłą kwaterę Hitlera. Prace będą się odbywać etapami, aby nie zakłócać sezonu turystycznego. Zostały one uzgodnione z konserwatorem zabytków. W zeszłym roku oddany został do użytku [nowy budynek obsługi turystów](https://tko.pl/184895,2023,02,07,wilczy-szaniec-zostanie-zmodernizowany). Znajdują się tam umywalnie, pomieszczenia dla matek z dziećmi i osób z niepełnosprawnościami, sklepik z pamiątkami oraz kawiarenka. Przed wakacjami planowana jest nowa wystawa pt. „Czas terroru 1939-1945”. Nadleśnictwo ma też w planach budowę pomostu widokowego, który umożliwi zwiedzającym oglądanie wnętrza ruin bunkra Hitlera. ## 2. Ogrody przy zamku w Lidzbarku Warmińskim Zamek Biskupów Warmińskich został zbudowany w latach 1350-1401. Jest on wzniesiony na planie czworoboku o wymiarach 48,5 x 48,5 m. Dzięki swojemu położeniu nad Łyną i Symsarną zamek chroniony był fosami. Na uwagę zasługuje również Przedzamcze otoczone trzema skrzydłami budowli. Zamek w [Lidzbarku](https://tko.pl/lidzbark-warminski) Warmińskim co roku przyciąga tłumy turystów. Z tego względu postanowiono przywrócić dawne ogrody. Pawilony i pałace ogrodowe zostały zniszczone w czasie wojen szwedzkich w latach 1654-1660 oraz w 1705 roku. Biskup Teodor Potocki zajął się odbudową ogrodów, ale Ignacy Krasicki przyczynił się do ich rozkwitu. Rosło w nim wiele kwiatów, wśród nich między innymi narcyzy czy hiacynty. Obecnie trwają prace mające na celu powstanie ogrodów biskupich. Zakładają one wyremontowanie mostu, odrestaurowanie murów obronnych i oporowych wokół zamku. Ogrody mają być miejscem, w którym [zostanie odtworzony Teatr kwiatów](https://tko.pl/132920,2021,12,19,przy-lidzbarskim-zamku-odtworzone-zostana-ogrody-biskupa-ignacego-krasickiego) oraz Encyklopedia drzew. Mają również powstać ogrodowe rzeźby kamienne oraz tablice informujące o historii ogrodów. Dzięki temu Lidzbark Warmiński zyska miejsce do spacerów, odpoczynku, zabaw oraz edukacji przyrodniczej. ## 3. Wyremontowana kaplica w Karwinach W latach 1713-1715 w Karwinach był wybudowany pałac rodziny Dohnów. Budynek ten uległ zniszczeniu w 1945 roku. Przy wjeździe na dawny dziedziniec była kaplica, który została wybudowana w latach 1623-1626. Do czasów współczesnych zachowały się jedynie jej ruiny. Przetrwała część ścian zewnętrznych oraz wieża. Ze względu na to, że budynek groził zawaleniem, podjęto decyzję o remoncie kaplicy. Kaplica zyskała między innymi nowe zadaszenie. ## 4. Kaplica w Grunwaldzie już po remoncie Kaplicę wznieśli Krzyżacy i znajdowała się ona w pobliżu miejsca, w którym znajdował się obóz wojsk zakonnych i miejsce walki. Budowa rozpoczęła się w 1411 roku. Remont [ruin kaplicy pobitewnej](https://tko.pl/140743,2022,03,29,ruiny-kaplicy-pobitewnej-w-grunwaldzie-zostana-wyremontowane) p.w. Najświętszej Maryi Panny z XV wieku zakładał między innymi oczyszczenie powierzchni ścian i korony muru, naprawę powierzchni murów, spoinowanie. Dodatkowo również wzmocnienie powierzchni struktury kamienia, a także zabezpieczenie przed dalszą destrukcją. Wszystkie te działania miały na celu utrwalenie pozostałości po kaplicy, ponieważ ma ona dużą wartość historyczną. [[ ## 5. Odnowiona droga krzyżowa w Głotowie Głotowo jest znane z barokowego kościoła pod wezwaniem Zbawiciela. Został on zbudowany w 1722 roku. Wewnątrz znajduje się ambona z 1730 roku, rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego czy chrzcielnica. Kościół został wpisany do rejestru zabytków w 1968 roku. Z miejscem tym związana jest także legenda, która głosi, iż w 1300 roku nastąpił atak Litwinów, a mieszkańcy postanowili ochronić Najświętszy Sakrament i go zakopali. W wyniku najazdu kościół został spalony, a wieś zniszczona. Po wielu latach rolnik znalazł w ziemi kielich z hostią, a woły ciągnące pług uklękły. Droga krzyżowa powstała w latach 1878 – 1894 z inspiracji Jana Mertena, który wrócił z pielgrzymki do Ziemi Świętej z pomysłem wybudowania Kalwarii wzorowanej na jerozolimskiej. Postanowił umieścić on w poszczególnych stacjach małe kamyki, które znalazł na Drodze Krzyżowej w Jerozolimie. Kalwaria powstała na stokach rzeki Kwieli w pobliżu kościoła. Droga krzyżowa składa się z 14 kaplic. Kalwaria przypomina tę z Jerozolimy. Budowę Kalwarii rozpoczęto 29 lipca 1878 roku. 18 maja 1884 roku biskup Warmiński Andrzej Thiel poświęcił Kalwarię. Oprócz 14 stacji Drogi Krzyżowej umieszczono również grotę Matki Bożej z Luordes ze źródłem i kaplicę modlitwy Pana Jezusa w Ogrójcu. Kaplice zostały wyremontowane. ## 6. Prace remontowe we Fromborku Frombork jest miastem położonym nad Zalewem Wiślanym. Na zwiedzających czeka wzgórze, na którym znajduje się zespół katedralny złożony z katedry oraz muru obronnego. Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja jest gotyckim kościołem. Została zbudowana w latach 1329-1388 na miejscu dawnej drewnianej świątyni. Świątynia posiada trzy nawy. Znajduje się tu również grób Mikołaja Kopernika. Kolejnym obowiązkowym punktem zwiedzania jest Wieża Radziejowskiego z wahadłem Foucaulta znajdującym się w środku. Wieża Kopernika znajduje w północno-zachodniej części [Wzgórza Katedralnego](https://tko.pl/40923,2020,01,12,kilkaset-zabytkow-odkryli-archeolodzy-na-wzgorzu-katedralnym-we-fromborku). Została zbudowana na planie kwadratu i posiadała cztery kondygnacje. W latach 1504- 1543 należała do Mikołaja Kopernika stąd jej nazwa. Duże wrażenie robi Brama Południowa ze względu na swoje rozmiary. Brama przeszła remont w XIX wieku. Z pozostałych miejsc wartych odwiedzenia wymienić można Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, Basztę Żeglarską, Wieżę Wodociągową, Kościół Świętego Mikołaja, Kościół Świętego Wojciecha, Zespół poszpitalny św. Ducha i kaplicę św. Anny czy Kanał Kopernika. Od kilku lat prowadzone są prace remontowe we Fromborku. Władze miasta rozpisały przetarg na modernizację tak zwanego Placu Górników, czyli miejsca między Wzgórzem Katedralnym a Zalewem Wiślanym. Prowadzone były już prace remontowe polegające na odnowieniu rynku, Kanału Kopernika, plaży miejskiej oraz promenady nad Zalewem Wiślanym. Na Wzgórzu Katedralnym miały miejsce prace konserwatorskie. Remont ma objąć także kościół świętego Mikołaja. Po zakończonej modernizacji ma on się stać miejscem wydarzeń kulturalnych oraz społecznych. ## 7. Remont wiatraka z Dobrocina Wiatrak pochodzący z Dobrocina jest ostatnim zachowanym w całości drewnianym „holendrem” w województwie. Powstał w drugiej połowie XIX wieku i był używany do 1950 roku. W latach 1964-1965 był translokowany do skansenu w Olsztynku. W 2022 roku został [przeprowadzony jego kompleksowy remont](https://tko.pl/153027,2022,09,15,wiatrak-z-dobrocina-ochrzczony-zgodnie-z-mlynarska-tradycja). Konserwacji zostały poddane wszystkie jego elementy konstrukcyjne. Wiatrak został otwarty zgodnie z tradycjami młynarskimi. [[ ## 8. Inwestycje w Bartążku Sporo prac modernizacyjnych ma miejsce wokół jeziora w Bartążku. Jest to miejsce szczególnie lubiane przez mieszkańców [Olsztyna](https://tko.pl/olsztyn) i okolic. W planach jest [powstanie aromaparku](https://tko.pl/185020,2023,02,12,pod-olsztynem-powstaje-kolejna-atrakcja-turystyczna), czyli pachnących ogrodów. Wśród innych projektów znalazło się urządzenie nowego mola na jeziorze oraz zagospodarowanie nieużywanej części plaży.